diff --git a/static/aan-alle-kamerleden/feed/index.xml b/static/aan-alle-kamerleden/feed/index.xml
deleted file mode 100644
index a040e3a..0000000
--- a/static/aan-alle-kamerleden/feed/index.xml
+++ /dev/null
@@ -1,21 +0,0 @@
-
-Het is meer een defintie van ziektebeelden die verworden zijn tot het door elkaar lopen van wat is wat. Hoe kunnen we dementie voorkomen bij mensen die Alzheimer hebben is een goede onderzoeksvraag, hetzelfde als bij niet alzheimer patienten.
-Misschien geeft uitleg over wat is, alzheimer, dementie en bijvoorbeeld vasculaire dementie voor de gewone burger en mantelzorger meer geruststelling en meer begripsvorming over beide ziektes.
Water naar de zee dragen dus. Als Alzheimer Nederland vorig jaar de informatie gewijzigd heeft. En dat nu vergeten lijkt te zijn, is dat toch wel droevig. Mensen in het land weten inderdaad niet hoe het zit. En wat erger is, als je het uitzoekt om het juiste antwoord te kunnen geven geef je dus onjuiste informatie.
Groet Erica
Zo stond het op de website aangekondigd:
- - - -
Paul Jansen is sociaal gedragswetenschapper, dementie expert en auteur van het boek “Dementiewijs – de waarheid over dementie”. Donderdagavond van 20 tot 22 uur schuift hij aan bij het programma ZorgSaam van Hans Cieremans.
- - - -Als onafhankelijk adviseur is Paul actief in het scholen, ondersteunen en begeleiden bij het inrichten van zorg en welzijn diensten vanuit onder andere (thuis)zorg- en verpleeginstellingen. Als docent is Paul actief op Hogeschool en Universiteit in Nederland en China. Paul Jansen werkte onder andere ruim zes jaar samen met Anneke van der Plaats als haar wetenschappelijk en vakinhoudelijk adviseur en hoofddocent hersenkunde en omgevingszorg en haar vervanger bij lezingen, presentaties, advies- en opleidingstrajecten. Genoeg dus om over te praten.
- - - -In de uitzending bespreken we de onderwerpen:
• Wat dementie wel is en wat het niet is
• We zijn meer dan we denken en meer dan ons brein
• Stress: De belangrijkste factor in welzijn, zeker bij dementie
• Dementie preventie
• Omgaan met dementie
• Zorg bij dementie
• Dementiezorg en mensenrechten
ZorgSaam is een programma voor, door en over de zorg in Lansingerland. Elke donderdag van 20.00 tot 22.00 uur ontvangen Hans Cieremans en Mathijs van der Kaaij één of meerdere gasten, die met de zorg te maken hebben.
Van cliënt tot arts, van mantelzorger tot therapeut, van vrijwilliger tot beleidmaker, van thuiszorgmedewerker tot verpleeghuismedewerker, van kok tot geestelijk verzorger. Iedereen die iets met de zorg te maken heeft kan gast zijn in het programma. In ZorgSaam willen we de zorg in onze gemeente inzichtelijker en laagdrempeliger maken.
Interessante gesprekken worden afgewisseld met de muziekkeuze van de gas(ten).

Het echte boodschap en het juist goede nieuws van Silvan Richer, arts en hoofdonderzoeker Erasmus Medisch Centrum, is (in zijn eigen woorden) dat: “bij meer dan 7 van de 10 mensen een gezonde leefstijl zeker een gezond, beschermend effect heeft op het risico op dementie.” En ja, helaas, “Bij 3 op de 10 mensen die echt een sterke erfelijke belasting hebben op basis van hun genen zagen we die beschermende effecten niet in deze studie.” Silvan: “Maar de conclusie dat een gezonde leefstijl voor deze mensen geen zin heeft vindt ik wel wat ver gaan.” Uit een recente grote studie in Engeland blijkt dat een gezonde leefstijl voor iedereen(!) een positief effect heeft op het risico op dementie.
- - - -De zoveelste keer een negatieve manier waarop de media dementie onder de aandacht brengt, althans voor wie niet verder leest/luistert. Jammer. Klik op het plaatje van NPO hierboven en luister zelf naar ‘de goeie boodschap’ van Silvan Richer. En vergeet die negatieve NPO-headline maar snel.
-]]>In mijn alwetende naïviteit heb ik zelf altijd gedacht dat confabuleren altijd en alleen maar een gevolg is van een ziekte of van iets heel ongezonds, zoals een bijwerking van sommige medicijnen of onderdeel van het syndroom van Korsakov, ook wel de ziekte van Korsakov genoemd, veroorzaakt door vitamine B1-tekort, meestal het gevolg van het te weinig gevarieerd eten bij chronisch alcoholmisbruik.
- - - -Maar sommige mensen -‘confabuleren’ al hun hele volwassen leven zonder enige externe oorzaak of -gezondheidsproblemen. Ze zijn, denk ik, blijven steken in die korte periode -waarin elk kind ontdekt dat je de ‘de waarheid’ soms creatief kunt veranderen -en dat dit voor jou misschien voordeel op kan leveren. ‘Pietje zei dat ik die -appel moest stelen” en dan krijgt Pietje de wind van voren, en niet jij. -Verreweg de meeste mensen komen die fase door met de geleerde wijsheid dat ‘de -waarheid’ zeker de leugen achterhaald. Altijd. En dan betaal je zelf de -rekening.
- - - -Blijkbaar zijn er mensen die voor zichzelf een andere les leerden. Vooral in de betekenis van ‘het vertellen van een verzonnen maar aannemelijk klinkend verhaal als antwoord op vragen’ kan confabuleren juist zorgen dat iemand jou nog aardig(er) vindt. Vooral als dat verzonnen verhaal klopt met bepaalde ideeën die degene waartegen je confabuleert al langer had. Of dat iemand medelijden met je krijgt. Wie een beetje volgt wat er bijvoorbeeld allemaal rond Donald Trump gebeurt ziet bij hem dat ‘confabuleren’ in volle gang, zonder dat er sprake is van een (diagnose van) een ziekte. Het is gewoon Trump.
- - - -Zo vertelde iemand mij ooit, vanuit de wetenschap dat ik die persoon waarover het ging niet echt sympathiek vond, dat een bepaald familielid “niet te vertrouwen is en geld van die persoon steelt”. Ik geloofde dat wel een beetje. En kwam er een poos later achter dat tegen dat familielid over mij precies hetzelfde werd gezegd. Wat zeker niet waar is. En door dat familielid helemaal werd geloofd. En helaas ook door dat familielid aan anderen werd doorverteld. Uit deze wijze levensles leerde ik dat bij sommige mensen confabuleren blijkbaar een onderdeel van hun persoonlijkheid is. In ieder geval tot het standaard gedrag van die persoon behoort. En nee, dat is geen mooie eigenschap. En dat ik die persoon blind geloofde is dom en ook niet aardig naar degene toe waarover het ging. Ik had me natuurlijk meteen af moeten vragen waarom die persoon me dat vertelde en dat rechtstreeks zo moeten vragen. En als de conclusie is dat het nergens anders om gaat dan zichzelf als slachtoffer neer te zetten en medelijden op te wekken dan, zo heb ik hiervan geleerd, moet ik hele grote vraagtekens zetten bij dergelijke beweringen. Althans, het zou geen automatische negatieve gevolgen moeten hebben voor mijn mening over en mijn relatie met die persoon waarover wordt ‘geconfabuleert’. En het er met die persoon over hebben zou zeker ook geholpen kunnen hebben om de negatieve spiraal te doorbreken. Ik zeg er wel meteen bij dat ik de bewering over het familielid nooit als vastgestelde waarheid aan anderen heb doorverteld. Dat familielid deed dat helaas wel met de leugen over mij. Dat heeft niets met naïviteit te maken maar gewoon met roddelen, een ander woord voor kwaadspreken over iemand. Voor mij waren de gevolgen van het confabuleren in dit geval groot en negatief.
- - - -Er zijn mensen die door fysieke, medische oorzaken onbewust gaan confabuleren. Dan is het een kenmerk van de ziekte die ze hebben of van een syndroom dat ze hebben (zoals Korsakov). En er zijn mensen die al hun hele leven confabuleren als onderdeel van hun persoonlijk gedrag. En die mensen geloven soms zelf hun eigen roddel en kwaadsprekerij. Zoals Trump. Dan is het kwalijk, manipulatief gedrag. Net als roddelen.
-]]>Op een zonnige dag wandelde een man in een vallei.
Bij het afdalen na een heuvel passeerde hij een kleine steengroeve waar een andere man aan het werk was. De wandelaar vroeg: “Wat bent u aan het doen?“
De man keek op van zijn werk en zei: “Ziet u dat niet? Ik ben stenen aan het uithakken!“
De man liep verder.
Niet veel later kwam hij nog een kleine steengroeve tegen waar ook iemand in de weer was met hamer en beitel. Weer vroeg hij: “Wat bent u aan het doen?“
Deze steenhouwer keek op van zijn werk en zei: “Ziet u dat niet? Ik ben geld aan het verdienen om mijn gezin te kunnen onderhouden!“
De man liep verder.
Nog iets verder passeerde hij nogmaals een kleine steengroeve. Ook hier werkte een man zich in het zweet.
Hij vroeg: “Wat bent u aan het doen?“
De man keek op van zijn werk en zei: “Om te zien wat ik aan het doen ben, moet u nog een klein stukje verder wandelen. Daar wordt een nieuwe kathedraal gebouwd met de stenen die ik uithak!“
-Inleiding
-Ik geloof dat, door de moed te hebben bewuste keuzes te maken die leiden tot het verbeteren van de levensomstandigheden van mensen binnen en buiten de organisatie, organisaties succesvol zullen zijn, niet bij toeval maar met opzet[1]. Vanuit de zorg dat grenzen van gisteren niet het succes van morgen in de weg mogen staan ben ik de professional die voortdurend afwisselend coachend, trainend, managend en leidend bezig is met ‘losmaken’ en met (her)verbinden, met uitdagen en comfortabel worden; met paradoxen. Ik noem mezelf ook weleens met een knipoog Organisatietherapeut.
-In 2003 omschreef ik een organisatie als volgt: “een sterk, bruikbaar en mooi systeem, belichaamd in haar onderdelen, hun relatie tot elkaar en tot de omgeving, en de principes die haar ontwerp, ontwikkeling en duurzaam aanpassingsvermogen leiden.”[2]
-
Dit korte artikel is bedoeld als introductie van mijn drie-eenheid model voor maximaal organisatieresultaat. Elke organisatieresultaat komt vanuit drie verschillende en ongelijksoortige gebieden. Elk gebied is op zichzelf essentieel voor het resultaat en aanvullend daarop is ook de interactie tussen deze drie gebieden onderdeel van het resultaat. Elke organisatie is een ‘complex system’ en dus ook altijd meer dan de optelling van de drie gebieden. Daar gaan mijn visie en dit model verder dan anderen en dat resulteert in het vierde gebied in het midden van het model waarin ‘meer dan de optelling van de drie gebieden’ samen komen: het resultaat van de complete organisatie.
De mensen.
-
Het eerste gebied wordt gevormd door de mensen, het gebied van alle(!) medewerkers van de organisatie, het personeel, de HR (Human Resources). In het rechtlijnige en mechanische managementbeeld van organisaties zijn de mensen vaak weinig meer dan ‘handjes’ (praktisch) of ‘computers’ (kenniswerkers). Iemand binnen de organisatie heeft ooit bedacht en opgeschreven wat je in een bepaalde functie moet doen, en hoe je dat precies moet doen, en die taken en verrichtingen moeten gewoon gedaan worden. En voor dergelijke mechanische uitvoeringen zijn ‘alleen maar handjes’ of ‘alleen maar hoofdjes’ voldoende.
-Zo simpel en harteloos is de gezonde organisatie niet en dat is ook voor niemand gezond.
Natuurlijk vormen de mensen van de gezonde organisatie samen vooral het hart van de organisatie. De hartelijke organisatie, niet de harteloze organisatie. Inmiddels weten steeds meer leiders en managers dat eigen inbreng en creativiteit van de mensen in de organisatie enorm positief kunnen bijdragen aan het organisatieresultaat. Vooral wanneer de dynamiek van samenwerking tussen mensen niet door regeltjes maar door gedeelde doelstellingen richting wordt gegeven. Op creatieve manieren die de organisatie maximaal gebruik laat maken van de ziel van de organisatie: de mensen/medewerkers.
-De arbeid; het werk dat gedaan wordt.
-
Het tweede gebied wordt gevormd door wat de organisatie doet. Ofwel de arbeid die verricht wordt; het werk dat gedaan wordt. Het bepalen van de missie, visie, doelen en strategie (wat er gedaan moet worden en hoe) is, wanneer het goed gedaan wordt, een proces dat overeenkomt met het Japanse 生き甲斐 (Ikigai) wat staat voor: bewust maken van de reden, van de zin om er te zijn. Die raison d’être wordt gevormd door het snijvlak te bepalen van de antwoorden op de vier basisvragen. Deze vullen op alle niveaus in waar liefde voor is, wat de wereld nodig heeft, waar je goed in bent en waar je voor betaald wordt.
Dat is geen rechtlijnig afvinken en invullen van de juiste antwoorden op gerichte vragen maar een dynamisch proces waar alle mensen/medewerkers bij betrokken (moeten) zijn. De gezonde organisatie is immers iets dat je samen (!) vormt.
-De organisatie; het organiseren.
-
Organisatie wordt hier opgevat als de cultuur, de principes, inzichten, regels en gedrag binnen de organisaties en van de organisatie in relatie tot de buitenwereld. Hier gaat het om de wereld van de medewerker, de afdeling, de organisatie, de markt; de omstandigheden, zowel intern als extern. Organisatie is het geheel van alles samen, op elk niveau, inclusief het niveau van de ‘buitenwereld’. Om de wereld van de ander (medewerker, klant, partner, overheid, markt …) te kunnen begrijpen is empathie[3] nodig. Organisatie is een werkwoord.
Het Resultaat.
-Het resultaat, het organisatieresultaat, is geen simpel gevolg van lineaire processen maar het gevolg van de complexe dynamiek tussen de drie gebieden plus de emergente factoren van het complex system dat elke organisatie is. Er is geen (vaste) volgorde van het uitvoeren van interventies en acties als het om het ontwikkelen van het maximale organisatieresultaat gaat.
Er is zelfs geen vaste volgorde in de dingen die samen en/of tegelijk gedaan moeten worden. Het vergt niet zozeer structuur in de aanpak maar vooral aandacht en aanwezigheid in de uitvoering. Elk organisatieresultaat bestaat dus uit de drie-eenheid van Mens, Arbeid en Organisatie. Elke organisatie is zowel een groep samenwerkende mensen als een verzameling bewuste arbeid als structuren en contexten. Geen organisatie is te reduceren tot slechts één of twee gebieden van het model. In mijn model ziet u het Resultaat van de gezonde organisatie weergegeven in het hart van het Triquetra-symbool[4]. De hele organisatie past juist prima in dit symbool omdat het zowel de aparte gebieden laat zien die samen een organisatie vormen als de interactie en interafhankelijkheid van die gebieden.
Elke verandering in het ene gebied zal veranderingen in de andere gebieden (kunnen) veroorzaken. In het centrum, midden tussen de drie gebieden in, staat het resultaat van die organisatie. Elke organisatie bestaat dus uit de drie gebieden plus hetgeen door de interactie van die drie gebieden ontstaat plus de heilzame werking van de juiste verhouding (balans) tussen die gebieden: de Coherente Organisatie. Elke organisatie ontleent uiteraard kenmerken aan de drie samenstellende gebieden, maar dus ook aan de samenhang of ordening van die delen en hun interactie. Die samenhang is zeer uniek en is zelfs mede-afhankelijk van de individuele levensloop en keuzes van de organisatie.

Het Coherente Resultaat
-
Het woord homeostase kent u waarschijnlijk. Het geeft de natuurlijke neiging van een (gesloten) systeem aan om een intern evenwicht te bereiken en die balans te handhaven. We gebruiken dat woord in de biologie en in de medische wetenschap met betrekking tot het fysieke, biologische lichaam. Een gezonde organisatie is geen gesloten systeem en ‘het organiseren’ is slechts één van de drie gebieden waartussen en waaruit een onderlinge interactie en balans resulteert in het organisatieresultaat. De zorg voor die holistische samenhang in de gebieden van de hele, gezonde organisatie, en met name de gerichte aanpassing en invulling van de mensen, de arbeid en de organisatie gericht op de coherentie is de kern van het model.
Tenslotte
-Overal waar ‘de organisatie’ context is, of onderdeel van is, is het goed te weten dat elke interventie in elk gebied gevolgen heeft voor elk ander gebied èn dus voor het resultaat.
In dit korte artikel heb ik het een paar keer over ‘de gezonde organisatie’. Daarmee bedoel ik de organisatie die in de geest van mijn model de goede stappen heeft gezet, blijft zetten en haar voortdurende ontwikkeling heeft omarmd. De gezonde organisatie bezit het vermogen om zich voortdurend en maximaal aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van interne en externe veranderingen en uitdagingen.
-Gebruik en deel dit volledige artikel© waar en met wie u maar wilt. Via de link naar deze blogpost (/mens-arbeid-en-organisatie/) of download in PDF-formaat: De drie-eenheid van organisatiesucces
-Paul Jansen Ph.D.
-HR- & Organisatieadviseur
-De Savornin Lohmanlaan 35
-3445 VD Woerden
-M: 06 2444 2159
-_________________________
Organisaties zijn de Mensen!
-[1] Vrij naar de oorspronkelijke missie van Gerard en Anton Philips in 1895
-[2]©2003 Paul Jansen, gebaseerd op IEEE 1471 – Zie artikel ‘On Architecture’
-[3] Empathie is de kunst van het in je verbeelding verplaatsen naar de situatie van een ander(e organisatie) en daardoor hun gevoelens, beleving en standpunten te begrijpen en je in je handelen daardoor te laten leiden.
- -]]>-De gezonde organisatie bezit het vermogen om zich voortdurend en maximaal aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van interne en externe veranderingen en uitdagingen. ~Paul Jansen Ph.D., MBA
Organisaties zijn de Mensen!
-Sommige bedrijven storten zich volledig op de instroom en organiseren het open ‘dagje uit’ om het almaar schaarser wordend potentieel te lokken. Eenmaal gelokt maakt de net-afgestudeerde of de nog-bij-de-concurrent-werkzame kennis met de traiteur die, beter dan de cafetaria van gisteren, een luxe menu van arbeidsvoorwaarden, dat met een druk op een knop een geheel op individuele smaak aangepast gerecht voorschotelt. Maar instroom is één ding; wat de recruiters bereiken vraagt een vervolg in de onderneming zelf. En daar schort het alom nogal aan: een van de grootste IT bedrijven (Getronics) kreeg in een enkel jaar 2500 nieuwe werknemers terwijl er in dezelfde periode 1200 medewerkers ‘wegliepen’…
-De uitdaging is dus niet (alleen) ‘hoe krijg ik nieuw talent binnen?’ maar veel meer: ‘welk HRM beleid zorgt voor gezonde toevoer en behoud van talent?’. Dit gaat de hele organisatie aan en zal in toenemende mate direct invloed hebben op de primaire processen van de organisaties. Niet langer zullen sollicitanten zichzelf moeten ‘verkopen’ aan organisaties, maar zullen organisaties zichzelf ook aan sollicitanten moeten verkopen. Daarbij is lifetime employment al lang passé zodat hetgeen de organisatie te bieden heeft in toenemende mate aan zal moeten sluiten op de behoeften van de individuele werknemer, terwijl hetgeen de individuele werknemer aan de organisatie te bieden heeft in toenemende mate aan zal moeten sluiten op de behoeften van de organisatie. Ontwikkelingen als competentiemanagement en de Personal Balanced Scorecard vloeien voort uit dit paradigma.
-Een toekomstige arbeidsverhouding is daarmee veel meer een 50/50 overeenkomst die volledig gebaseerd zal zijn op de eisen en wensen, over-en- weer, van zowel de organisatie als de werknemer.
-N.B. Al in 2000 publiceerde ik een vergelijkbaar bericht in de Vroom Consultancy nieuwsbrief.
-]]>Inleiding
-Op veler verzoek, vooral vanuit de gezondheidszorg, stel ik mijn landkaart van ‘De Wondere Wereld van de Hele Mens’ hierbij beschikbaar. Dit artikel bevat een korte samenvatting van mijn wetenschappelijke theorie over Totum Hominem© en het Coherente Leefmilieu[1].
-Ik leg kort uit waar mijn holistische visie op de (hele) mens uit bestaat en hoe de landkaart kan helpen beter om te gaan met andere mensen, in het bijzonder met mensen met dementie. De Totum Hominem theorie© van de Hele Mens en Coherentiezorg
zijn basis onder mijn werk[2] en mijn naslagwerk over dementie[3]. Dit artikel mag in ongewijzigde vorm vrij verspreid worden.
Mijn Visie op de hele mens
-
Tegenover de beweging in de gangbare wetenschap om alles steeds rechtlijniger en ‘simpeler’ te maken (reductionisme) kies ik voor het holistisch beschouwen van de hele mens. Dat past bij elke wetenschap waar de mens onderdeel en/of context van is.
De Wondere Wereld van de Hele Mens bestaat uit drie verschillende gebieden. Elk is op zichzelf essentieel aan de Hele Mens en tegelijkertijd is de interactie tussen deze drie gebieden onderdeel van elk mens. De mens is een ‘complex systeem’ en daarom is elke hele mens (Totum Hominem©) altijd ook
meer dan de optelling van deze drie gebieden. Daar gaan mijn visie en theoretisch model verder dan anderen en dat resulteert in een extra gebied (in het midden) waarin ‘meer dan de optelling van de drie gebieden’ samen komen. Dit noem ik de Totum Hominem© en bepaalt elk uniek Individueel Persoon.
Het eerste gebied.
-
Het eerste gebied is het lichaam, het gebied van de biologie van de mens, van het fysieke. In het beperkte populaire neurowetenschappelijk mensbeeld is het onderdeel hoofd/hersenen binnen dit gebied zelfs de fysieke locatie van de veronderstelde essentie van de mens. Velen beperken de mens zelfs tot dit onderdeel en verklaren al het andere als product daarvan. Maar vanuit de splitsing tussen lichaam en ziel wordt dit hele fysiologische gebied als soma geduid om daarmee nadrukkelijk het onderscheid met de psyche van de mens aan te duiden. Zoals oorspronkelijk ook bedoeld in de wetenschap zoals bijvoorbeeld in de antropologie[4].
Het tweede gebied.
-
In het tweede gebied staat de ziel. Nadrukkelijk ook apart van het eerste gebied, het lichaam. Het onderscheid maken tussen soma en psyche heet dualisme en dat is al ruim 25 jaar kern van Mind-Body Medicine. Ook staat dat tweede gebied voor het hart, waarover ik wat meer moet uitleggen. In Azië wordt met oa. het Chinese woord Zhèngniàn zowel gedoeld op (onze betekenis van) hart als op ‘geest’ en op het Engelse ‘mind’. Ik gebruik hier het symbool met Chinese tekst voor: 正念 staat voor Mindfulness, Bewuste Aandacht, Opmerkzaamheid, Hartelijkheid en voor ‘Beter Denken’. 念 bestaat uit 2 woordtekens, 今 en 心.
Daarbij staat今 voor ‘Nu’, ‘Eeuwig’ en ‘Dit’ en 心 staat voor ‘Hart’ en voor ‘Mind’; ‘Geest’. En 念 op zichzelf staat voor ‘studie’ en ‘onderzoek’.
Het tweede gebied, dus dat van de ziel, is ook waar de twee basisgevoelens van elk mens zich bevinden. Deze zijn Angst en Liefde[5]. Gekoppeld daaraan bevindt ook het bewustzijn van elk mens zich in dit tweede gebied. N.B. Bewustzijn is dus geen product van het brein zoals de conventionele neurowetenschap oppert.
-Het derde gebied.
-
Hier gaat het om de wereld van iemand, de levensomstandigheden, in verleden, heden en toekomst. Inclusief hoe alles en iedereen zich gedraagt. Het is dus ook het sociaal domein, in het verlengde van het model van prof. George L. Engel[1], en geeft ook beleving en interactieve omgang aan met mensen en omstandigheden. Alle levensomstandigheden dus. Dat woord is beter dan het woord omgeving, dat in de zorg ook wel wordt gebruikt maar vaak veel te beperkt voor de huidige eigenschappen van de fysieke omgeving. Levensomstandigheden staat voor het geheel van alles samen, zoals in de uitdrukking ‘het milieu waar ik uit kom’ en ‘mijn huidige wereld’. Om de wereld van een ander te kunnen begrijpen heb je, zoals ik het definieer, echt empathie[7] nodig.
De Mens.
-
Elk Totum Hominem, elk heel mens bestaat dus uit de drie-eenheid van Lichaam, Ziel en Wereld. Elk mens is zowel een Biologisch als een Mentaal als een Sociaal wezen, elk heel mens wordt gevormd uit Soma, Psyche en Milieu. Geen mens is te reduceren tot slechts één of twee gebieden van de Wondere Wereld van de Hele Mens. In mijn model ziet u de theorie van Totum Hominem© weergegeven in het Triquetra-symbool[8]. De hele mens; elk individueel persoon, past juist prima in dit symbool omdat het zowel de aparte gebieden laat zien die samen elk individueel persoon vormen als de interactie en inter-afhankelijkheid van die gebieden. Elke verandering in het ene gebied zal veranderingen in andere gebieden kunnen veroorzaken. In het centrum, midden tussen de drie genoemde gebieden in, staat De Hele mens, de werkelijke, totale en complete mens die ik Totum Hominem© noem. Elk mens bestaat dus uit de drie genoemde gebieden plus hetgeen door de interactie van die drie gebieden ontstaat plus de heilzame werking van de juiste persoonlijke verhouding (balans) tussen die gebieden: het Coherente Leefmilieu. Elk Individueel Persoon ontleent uiteraard kenmerken aan de drie samenstellende gebieden, maar dus ook aan de samenhang of ordening van die delen en hun interactie. Die samenhang is zeer persoonlijk en is ook afhankelijk van de individuele levensloop van de mens: De Wondere Wereld van de Hele Mens.
Coherentie
-
Het woord homeostase kent u waarschijnlijk. Het geeft de natuurlijke neiging van een (gesloten) systeem aan om een intern evenwicht te bereiken en die balans te handhaven. We gebruiken dat woord in de biologie en in medische wetenschap met betrekking tot het fysieke, biologische lichaam. Totum Hominem (de Hele Mens) is echter geen ‘gesloten systeem’ en het lichaam is slechts één van de drie gebieden waartussen en waaruit een onderlinge interactie en balans bestaat bij de hele mens. Of juist een onbalans. De zorg voor die holistische samenhang in de gebieden van de Hele Mens, en met name de gerichte aanpassing en invulling van de levensomstandigheden, heet Coherentiezorg
.
Tenslotte
-Overal waar ‘de mens’ context is, of onderdeel daarvan, is het goed te weten dat elke interventie in elk gebied gevolgen heeft voor elk ander gebied èn voor de hele mens. In onze Westerse wereld is ‘normaal’ de nieuwe beperking en wordt elke afwijking daarvan voorzien van een stempel die ‘de afwijking dekt’. Ook mensen met dementie zijn en blijven unieke, dynamische wezens en gaan zeker niet ‘steeds meer op elkaar lijken’, behalve dan in de wereld van de oppervlakkige beschouwer.
Gebruik en deel mijn model plus deze korte uitleg waar en met wie u maar wilt. Of verwijs naar het bericht met deze inhoud en/of naar de download van dit bestand hieronder.
-Paul L. Jansen PhD
-____________________________________________
-Download dit bestand in PDF: Totum Hominem.
-[1] Coherentiezorg
– http://dementiewijs.nl/coherentiezorg/
[2] http://dementiewijs.nl/praktische-info/ en http://annekevanderplaatsfoundation.org/diensten/
-[3] http://dementiewijs.nl/boek-dementiewijs/
-[4] De wetenschap die zich met de mens bezighoudt, is met goede reden verdeeld in anatomie, die het lichaam en de delen daarvan beschouwd, en psychologie, die over de ziel spreekt. (oorspronkelijke definitie uit 1647)
-[5] Er bestaan twee emoties: liefde en angst. Alle positieve emoties komen voort uit liefde, alle negatieve emoties uit angst. Liefde brengt geluk, tevredenheid, vrede en vreugde. Uit angst komt woede, haat, spanning en schuldgevoel. ~Paul Jansen – Vrij naar Elisabeth Kübler-Ross en 1 JOH 4:18
-[6] In 1977 lanceerde psychiater prof. George L. Engel het medische ‘biopsychosocial’ model.
-[7] Empathie is de kunst van het in je verbeelding verplaatsen naar de situatie van een ander mens, daardoor hun gevoelens, beleving en standpunten te begrijpen en je in je handelen daardoor te laten leiden.
- -]]>Maar genoeg over kinderen. Volgende keer heb ik het weer over mensen met dementie.
-~Paul Jansen – http://dementiewijs.nl/wegwijs-in-dementie/
-]]>Ik weet nu op wie jij lijkt, beste Paul en ik weet 100% zeker dat jouw moeder nét zo trots op jou was, als jij op haar.
-Ik weet nu op wie jij lijkt, beste Paul en ik weet 100% zeker dat jouw moeder nét zo trots op jou was, als jij op haar.
-Zo stond het op de website aangekondigd:
- - - -
Paul Jansen is sociaal gedragswetenschapper, dementie expert en auteur van het boek “Dementiewijs – de waarheid over dementie”. Donderdagavond van 20 tot 22 uur schuift hij aan bij het programma ZorgSaam van Hans Cieremans.
- - - -Als onafhankelijk adviseur is Paul actief in het scholen, ondersteunen en begeleiden bij het inrichten van zorg en welzijn diensten vanuit onder andere (thuis)zorg- en verpleeginstellingen. Als docent is Paul actief op Hogeschool en Universiteit in Nederland en China. Paul Jansen werkte onder andere ruim zes jaar samen met Anneke van der Plaats als haar wetenschappelijk en vakinhoudelijk adviseur en hoofddocent hersenkunde en omgevingszorg en haar vervanger bij lezingen, presentaties, advies- en opleidingstrajecten. Genoeg dus om over te praten.
- - - -In de uitzending bespreken we de onderwerpen:
• Wat dementie wel is en wat het niet is
• We zijn meer dan we denken en meer dan ons brein
• Stress: De belangrijkste factor in welzijn, zeker bij dementie
• Dementie preventie
• Omgaan met dementie
• Zorg bij dementie
• Dementiezorg en mensenrechten
ZorgSaam is een programma voor, door en over de zorg in Lansingerland. Elke donderdag van 20.00 tot 22.00 uur ontvangen Hans Cieremans en Mathijs van der Kaaij één of meerdere gasten, die met de zorg te maken hebben.
Van cliënt tot arts, van mantelzorger tot therapeut, van vrijwilliger tot beleidmaker, van thuiszorgmedewerker tot verpleeghuismedewerker, van kok tot geestelijk verzorger. Iedereen die iets met de zorg te maken heeft kan gast zijn in het programma. In ZorgSaam willen we de zorg in onze gemeente inzichtelijker en laagdrempeliger maken.
Interessante gesprekken worden afgewisseld met de muziekkeuze van de gas(ten).

Het echte boodschap en het juist goede nieuws van Silvan Richer, arts en hoofdonderzoeker Erasmus Medisch Centrum, is (in zijn eigen woorden) dat: “bij meer dan 7 van de 10 mensen een gezonde leefstijl zeker een gezond, beschermend effect heeft op het risico op dementie.” En ja, helaas, “Bij 3 op de 10 mensen die echt een sterke erfelijke belasting hebben op basis van hun genen zagen we die beschermende effecten niet in deze studie.” Silvan: “Maar de conclusie dat een gezonde leefstijl voor deze mensen geen zin heeft vindt ik wel wat ver gaan.” Uit een recente grote studie in Engeland blijkt dat een gezonde leefstijl voor iedereen(!) een positief effect heeft op het risico op dementie.
- - - -De zoveelste keer een negatieve manier waarop de media dementie onder de aandacht brengt, althans voor wie niet verder leest/luistert. Jammer. Klik op het plaatje van NPO hierboven en luister zelf naar ‘de goeie boodschap’ van Silvan Richer. En vergeet die negatieve NPO-headline maar snel.
-]]>In mijn alwetende naïviteit heb ik zelf altijd gedacht dat confabuleren altijd en alleen maar een gevolg is van een ziekte of van iets heel ongezonds, zoals een bijwerking van sommige medicijnen of onderdeel van het syndroom van Korsakov, ook wel de ziekte van Korsakov genoemd, veroorzaakt door vitamine B1-tekort, meestal het gevolg van het te weinig gevarieerd eten bij chronisch alcoholmisbruik.
- - - -Maar sommige mensen -‘confabuleren’ al hun hele volwassen leven zonder enige externe oorzaak of -gezondheidsproblemen. Ze zijn, denk ik, blijven steken in die korte periode -waarin elk kind ontdekt dat je de ‘de waarheid’ soms creatief kunt veranderen -en dat dit voor jou misschien voordeel op kan leveren. ‘Pietje zei dat ik die -appel moest stelen” en dan krijgt Pietje de wind van voren, en niet jij. -Verreweg de meeste mensen komen die fase door met de geleerde wijsheid dat ‘de -waarheid’ zeker de leugen achterhaald. Altijd. En dan betaal je zelf de -rekening.
- - - -Blijkbaar zijn er mensen die voor zichzelf een andere les leerden. Vooral in de betekenis van ‘het vertellen van een verzonnen maar aannemelijk klinkend verhaal als antwoord op vragen’ kan confabuleren juist zorgen dat iemand jou nog aardig(er) vindt. Vooral als dat verzonnen verhaal klopt met bepaalde ideeën die degene waartegen je confabuleert al langer had. Of dat iemand medelijden met je krijgt. Wie een beetje volgt wat er bijvoorbeeld allemaal rond Donald Trump gebeurt ziet bij hem dat ‘confabuleren’ in volle gang, zonder dat er sprake is van een (diagnose van) een ziekte. Het is gewoon Trump.
- - - -Zo vertelde iemand mij ooit, vanuit de wetenschap dat ik die persoon waarover het ging niet echt sympathiek vond, dat een bepaald familielid “niet te vertrouwen is en geld van die persoon steelt”. Ik geloofde dat wel een beetje. En kwam er een poos later achter dat tegen dat familielid over mij precies hetzelfde werd gezegd. Wat zeker niet waar is. En door dat familielid helemaal werd geloofd. En helaas ook door dat familielid aan anderen werd doorverteld. Uit deze wijze levensles leerde ik dat bij sommige mensen confabuleren blijkbaar een onderdeel van hun persoonlijkheid is. In ieder geval tot het standaard gedrag van die persoon behoort. En nee, dat is geen mooie eigenschap. En dat ik die persoon blind geloofde is dom en ook niet aardig naar degene toe waarover het ging. Ik had me natuurlijk meteen af moeten vragen waarom die persoon me dat vertelde en dat rechtstreeks zo moeten vragen. En als de conclusie is dat het nergens anders om gaat dan zichzelf als slachtoffer neer te zetten en medelijden op te wekken dan, zo heb ik hiervan geleerd, moet ik hele grote vraagtekens zetten bij dergelijke beweringen. Althans, het zou geen automatische negatieve gevolgen moeten hebben voor mijn mening over en mijn relatie met die persoon waarover wordt ‘geconfabuleert’. En het er met die persoon over hebben zou zeker ook geholpen kunnen hebben om de negatieve spiraal te doorbreken. Ik zeg er wel meteen bij dat ik de bewering over het familielid nooit als vastgestelde waarheid aan anderen heb doorverteld. Dat familielid deed dat helaas wel met de leugen over mij. Dat heeft niets met naïviteit te maken maar gewoon met roddelen, een ander woord voor kwaadspreken over iemand. Voor mij waren de gevolgen van het confabuleren in dit geval groot en negatief.
- - - -Er zijn mensen die door fysieke, medische oorzaken onbewust gaan confabuleren. Dan is het een kenmerk van de ziekte die ze hebben of van een syndroom dat ze hebben (zoals Korsakov). En er zijn mensen die al hun hele leven confabuleren als onderdeel van hun persoonlijk gedrag. En die mensen geloven soms zelf hun eigen roddel en kwaadsprekerij. Zoals Trump. Dan is het kwalijk, manipulatief gedrag. Net als roddelen.
-]]>Op een zonnige dag wandelde een man in een vallei.
Bij het afdalen na een heuvel passeerde hij een kleine steengroeve waar een andere man aan het werk was. De wandelaar vroeg: “Wat bent u aan het doen?“
De man keek op van zijn werk en zei: “Ziet u dat niet? Ik ben stenen aan het uithakken!“
De man liep verder.
Niet veel later kwam hij nog een kleine steengroeve tegen waar ook iemand in de weer was met hamer en beitel. Weer vroeg hij: “Wat bent u aan het doen?“
Deze steenhouwer keek op van zijn werk en zei: “Ziet u dat niet? Ik ben geld aan het verdienen om mijn gezin te kunnen onderhouden!“
De man liep verder.
Nog iets verder passeerde hij nogmaals een kleine steengroeve. Ook hier werkte een man zich in het zweet.
Hij vroeg: “Wat bent u aan het doen?“
De man keek op van zijn werk en zei: “Om te zien wat ik aan het doen ben, moet u nog een klein stukje verder wandelen. Daar wordt een nieuwe kathedraal gebouwd met de stenen die ik uithak!“
-Inleiding
-Ik geloof dat, door de moed te hebben bewuste keuzes te maken die leiden tot het verbeteren van de levensomstandigheden van mensen binnen en buiten de organisatie, organisaties succesvol zullen zijn, niet bij toeval maar met opzet[1]. Vanuit de zorg dat grenzen van gisteren niet het succes van morgen in de weg mogen staan ben ik de professional die voortdurend afwisselend coachend, trainend, managend en leidend bezig is met ‘losmaken’ en met (her)verbinden, met uitdagen en comfortabel worden; met paradoxen. Ik noem mezelf ook weleens met een knipoog Organisatietherapeut.
-In 2003 omschreef ik een organisatie als volgt: “een sterk, bruikbaar en mooi systeem, belichaamd in haar onderdelen, hun relatie tot elkaar en tot de omgeving, en de principes die haar ontwerp, ontwikkeling en duurzaam aanpassingsvermogen leiden.”[2]
-
Dit korte artikel is bedoeld als introductie van mijn drie-eenheid model voor maximaal organisatieresultaat. Elke organisatieresultaat komt vanuit drie verschillende en ongelijksoortige gebieden. Elk gebied is op zichzelf essentieel voor het resultaat en aanvullend daarop is ook de interactie tussen deze drie gebieden onderdeel van het resultaat. Elke organisatie is een ‘complex system’ en dus ook altijd meer dan de optelling van de drie gebieden. Daar gaan mijn visie en dit model verder dan anderen en dat resulteert in het vierde gebied in het midden van het model waarin ‘meer dan de optelling van de drie gebieden’ samen komen: het resultaat van de complete organisatie.
De mensen.
-
Het eerste gebied wordt gevormd door de mensen, het gebied van alle(!) medewerkers van de organisatie, het personeel, de HR (Human Resources). In het rechtlijnige en mechanische managementbeeld van organisaties zijn de mensen vaak weinig meer dan ‘handjes’ (praktisch) of ‘computers’ (kenniswerkers). Iemand binnen de organisatie heeft ooit bedacht en opgeschreven wat je in een bepaalde functie moet doen, en hoe je dat precies moet doen, en die taken en verrichtingen moeten gewoon gedaan worden. En voor dergelijke mechanische uitvoeringen zijn ‘alleen maar handjes’ of ‘alleen maar hoofdjes’ voldoende.
-Zo simpel en harteloos is de gezonde organisatie niet en dat is ook voor niemand gezond.
Natuurlijk vormen de mensen van de gezonde organisatie samen vooral het hart van de organisatie. De hartelijke organisatie, niet de harteloze organisatie. Inmiddels weten steeds meer leiders en managers dat eigen inbreng en creativiteit van de mensen in de organisatie enorm positief kunnen bijdragen aan het organisatieresultaat. Vooral wanneer de dynamiek van samenwerking tussen mensen niet door regeltjes maar door gedeelde doelstellingen richting wordt gegeven. Op creatieve manieren die de organisatie maximaal gebruik laat maken van de ziel van de organisatie: de mensen/medewerkers.
-De arbeid; het werk dat gedaan wordt.
-
Het tweede gebied wordt gevormd door wat de organisatie doet. Ofwel de arbeid die verricht wordt; het werk dat gedaan wordt. Het bepalen van de missie, visie, doelen en strategie (wat er gedaan moet worden en hoe) is, wanneer het goed gedaan wordt, een proces dat overeenkomt met het Japanse 生き甲斐 (Ikigai) wat staat voor: bewust maken van de reden, van de zin om er te zijn. Die raison d’être wordt gevormd door het snijvlak te bepalen van de antwoorden op de vier basisvragen. Deze vullen op alle niveaus in waar liefde voor is, wat de wereld nodig heeft, waar je goed in bent en waar je voor betaald wordt.
Dat is geen rechtlijnig afvinken en invullen van de juiste antwoorden op gerichte vragen maar een dynamisch proces waar alle mensen/medewerkers bij betrokken (moeten) zijn. De gezonde organisatie is immers iets dat je samen (!) vormt.
-De organisatie; het organiseren.
-
Organisatie wordt hier opgevat als de cultuur, de principes, inzichten, regels en gedrag binnen de organisaties en van de organisatie in relatie tot de buitenwereld. Hier gaat het om de wereld van de medewerker, de afdeling, de organisatie, de markt; de omstandigheden, zowel intern als extern. Organisatie is het geheel van alles samen, op elk niveau, inclusief het niveau van de ‘buitenwereld’. Om de wereld van de ander (medewerker, klant, partner, overheid, markt …) te kunnen begrijpen is empathie[3] nodig. Organisatie is een werkwoord.
Het Resultaat.
-Het resultaat, het organisatieresultaat, is geen simpel gevolg van lineaire processen maar het gevolg van de complexe dynamiek tussen de drie gebieden plus de emergente factoren van het complex system dat elke organisatie is. Er is geen (vaste) volgorde van het uitvoeren van interventies en acties als het om het ontwikkelen van het maximale organisatieresultaat gaat.
Er is zelfs geen vaste volgorde in de dingen die samen en/of tegelijk gedaan moeten worden. Het vergt niet zozeer structuur in de aanpak maar vooral aandacht en aanwezigheid in de uitvoering. Elk organisatieresultaat bestaat dus uit de drie-eenheid van Mens, Arbeid en Organisatie. Elke organisatie is zowel een groep samenwerkende mensen als een verzameling bewuste arbeid als structuren en contexten. Geen organisatie is te reduceren tot slechts één of twee gebieden van het model. In mijn model ziet u het Resultaat van de gezonde organisatie weergegeven in het hart van het Triquetra-symbool[4]. De hele organisatie past juist prima in dit symbool omdat het zowel de aparte gebieden laat zien die samen een organisatie vormen als de interactie en interafhankelijkheid van die gebieden.
Elke verandering in het ene gebied zal veranderingen in de andere gebieden (kunnen) veroorzaken. In het centrum, midden tussen de drie gebieden in, staat het resultaat van die organisatie. Elke organisatie bestaat dus uit de drie gebieden plus hetgeen door de interactie van die drie gebieden ontstaat plus de heilzame werking van de juiste verhouding (balans) tussen die gebieden: de Coherente Organisatie. Elke organisatie ontleent uiteraard kenmerken aan de drie samenstellende gebieden, maar dus ook aan de samenhang of ordening van die delen en hun interactie. Die samenhang is zeer uniek en is zelfs mede-afhankelijk van de individuele levensloop en keuzes van de organisatie.

Het Coherente Resultaat
-
Het woord homeostase kent u waarschijnlijk. Het geeft de natuurlijke neiging van een (gesloten) systeem aan om een intern evenwicht te bereiken en die balans te handhaven. We gebruiken dat woord in de biologie en in de medische wetenschap met betrekking tot het fysieke, biologische lichaam. Een gezonde organisatie is geen gesloten systeem en ‘het organiseren’ is slechts één van de drie gebieden waartussen en waaruit een onderlinge interactie en balans resulteert in het organisatieresultaat. De zorg voor die holistische samenhang in de gebieden van de hele, gezonde organisatie, en met name de gerichte aanpassing en invulling van de mensen, de arbeid en de organisatie gericht op de coherentie is de kern van het model.
Tenslotte
-Overal waar ‘de organisatie’ context is, of onderdeel van is, is het goed te weten dat elke interventie in elk gebied gevolgen heeft voor elk ander gebied èn dus voor het resultaat.
In dit korte artikel heb ik het een paar keer over ‘de gezonde organisatie’. Daarmee bedoel ik de organisatie die in de geest van mijn model de goede stappen heeft gezet, blijft zetten en haar voortdurende ontwikkeling heeft omarmd. De gezonde organisatie bezit het vermogen om zich voortdurend en maximaal aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van interne en externe veranderingen en uitdagingen.
-Gebruik en deel dit volledige artikel© waar en met wie u maar wilt. Via de link naar deze blogpost (/mens-arbeid-en-organisatie/) of download in PDF-formaat: De drie-eenheid van organisatiesucces
-Paul Jansen Ph.D.
-HR- & Organisatieadviseur
-De Savornin Lohmanlaan 35
-3445 VD Woerden
-M: 06 2444 2159
-_________________________
Organisaties zijn de Mensen!
-[1] Vrij naar de oorspronkelijke missie van Gerard en Anton Philips in 1895
-[2]©2003 Paul Jansen, gebaseerd op IEEE 1471 – Zie artikel ‘On Architecture’
-[3] Empathie is de kunst van het in je verbeelding verplaatsen naar de situatie van een ander(e organisatie) en daardoor hun gevoelens, beleving en standpunten te begrijpen en je in je handelen daardoor te laten leiden.
- -]]>-De gezonde organisatie bezit het vermogen om zich voortdurend en maximaal aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van interne en externe veranderingen en uitdagingen. ~Paul Jansen Ph.D., MBA
Organisaties zijn de Mensen!
-Sommige bedrijven storten zich volledig op de instroom en organiseren het open ‘dagje uit’ om het almaar schaarser wordend potentieel te lokken. Eenmaal gelokt maakt de net-afgestudeerde of de nog-bij-de-concurrent-werkzame kennis met de traiteur die, beter dan de cafetaria van gisteren, een luxe menu van arbeidsvoorwaarden, dat met een druk op een knop een geheel op individuele smaak aangepast gerecht voorschotelt. Maar instroom is één ding; wat de recruiters bereiken vraagt een vervolg in de onderneming zelf. En daar schort het alom nogal aan: een van de grootste IT bedrijven (Getronics) kreeg in een enkel jaar 2500 nieuwe werknemers terwijl er in dezelfde periode 1200 medewerkers ‘wegliepen’…
-De uitdaging is dus niet (alleen) ‘hoe krijg ik nieuw talent binnen?’ maar veel meer: ‘welk HRM beleid zorgt voor gezonde toevoer en behoud van talent?’. Dit gaat de hele organisatie aan en zal in toenemende mate direct invloed hebben op de primaire processen van de organisaties. Niet langer zullen sollicitanten zichzelf moeten ‘verkopen’ aan organisaties, maar zullen organisaties zichzelf ook aan sollicitanten moeten verkopen. Daarbij is lifetime employment al lang passé zodat hetgeen de organisatie te bieden heeft in toenemende mate aan zal moeten sluiten op de behoeften van de individuele werknemer, terwijl hetgeen de individuele werknemer aan de organisatie te bieden heeft in toenemende mate aan zal moeten sluiten op de behoeften van de organisatie. Ontwikkelingen als competentiemanagement en de Personal Balanced Scorecard vloeien voort uit dit paradigma.
-Een toekomstige arbeidsverhouding is daarmee veel meer een 50/50 overeenkomst die volledig gebaseerd zal zijn op de eisen en wensen, over-en- weer, van zowel de organisatie als de werknemer.
-N.B. Al in 2000 publiceerde ik een vergelijkbaar bericht in de Vroom Consultancy nieuwsbrief.
-]]>Inleiding
-Op veler verzoek, vooral vanuit de gezondheidszorg, stel ik mijn landkaart van ‘De Wondere Wereld van de Hele Mens’ hierbij beschikbaar. Dit artikel bevat een korte samenvatting van mijn wetenschappelijke theorie over Totum Hominem© en het Coherente Leefmilieu[1].
-Ik leg kort uit waar mijn holistische visie op de (hele) mens uit bestaat en hoe de landkaart kan helpen beter om te gaan met andere mensen, in het bijzonder met mensen met dementie. De Totum Hominem theorie© van de Hele Mens en Coherentiezorg
zijn basis onder mijn werk[2] en mijn naslagwerk over dementie[3]. Dit artikel mag in ongewijzigde vorm vrij verspreid worden.
Mijn Visie op de hele mens
-
Tegenover de beweging in de gangbare wetenschap om alles steeds rechtlijniger en ‘simpeler’ te maken (reductionisme) kies ik voor het holistisch beschouwen van de hele mens. Dat past bij elke wetenschap waar de mens onderdeel en/of context van is.
De Wondere Wereld van de Hele Mens bestaat uit drie verschillende gebieden. Elk is op zichzelf essentieel aan de Hele Mens en tegelijkertijd is de interactie tussen deze drie gebieden onderdeel van elk mens. De mens is een ‘complex systeem’ en daarom is elke hele mens (Totum Hominem©) altijd ook
meer dan de optelling van deze drie gebieden. Daar gaan mijn visie en theoretisch model verder dan anderen en dat resulteert in een extra gebied (in het midden) waarin ‘meer dan de optelling van de drie gebieden’ samen komen. Dit noem ik de Totum Hominem© en bepaalt elk uniek Individueel Persoon.
Het eerste gebied.
-
Het eerste gebied is het lichaam, het gebied van de biologie van de mens, van het fysieke. In het beperkte populaire neurowetenschappelijk mensbeeld is het onderdeel hoofd/hersenen binnen dit gebied zelfs de fysieke locatie van de veronderstelde essentie van de mens. Velen beperken de mens zelfs tot dit onderdeel en verklaren al het andere als product daarvan. Maar vanuit de splitsing tussen lichaam en ziel wordt dit hele fysiologische gebied als soma geduid om daarmee nadrukkelijk het onderscheid met de psyche van de mens aan te duiden. Zoals oorspronkelijk ook bedoeld in de wetenschap zoals bijvoorbeeld in de antropologie[4].
Het tweede gebied.
-
In het tweede gebied staat de ziel. Nadrukkelijk ook apart van het eerste gebied, het lichaam. Het onderscheid maken tussen soma en psyche heet dualisme en dat is al ruim 25 jaar kern van Mind-Body Medicine. Ook staat dat tweede gebied voor het hart, waarover ik wat meer moet uitleggen. In Azië wordt met oa. het Chinese woord Zhèngniàn zowel gedoeld op (onze betekenis van) hart als op ‘geest’ en op het Engelse ‘mind’. Ik gebruik hier het symbool met Chinese tekst voor: 正念 staat voor Mindfulness, Bewuste Aandacht, Opmerkzaamheid, Hartelijkheid en voor ‘Beter Denken’. 念 bestaat uit 2 woordtekens, 今 en 心.
Daarbij staat今 voor ‘Nu’, ‘Eeuwig’ en ‘Dit’ en 心 staat voor ‘Hart’ en voor ‘Mind’; ‘Geest’. En 念 op zichzelf staat voor ‘studie’ en ‘onderzoek’.
Het tweede gebied, dus dat van de ziel, is ook waar de twee basisgevoelens van elk mens zich bevinden. Deze zijn Angst en Liefde[5]. Gekoppeld daaraan bevindt ook het bewustzijn van elk mens zich in dit tweede gebied. N.B. Bewustzijn is dus geen product van het brein zoals de conventionele neurowetenschap oppert.
-Het derde gebied.
-
Hier gaat het om de wereld van iemand, de levensomstandigheden, in verleden, heden en toekomst. Inclusief hoe alles en iedereen zich gedraagt. Het is dus ook het sociaal domein, in het verlengde van het model van prof. George L. Engel[1], en geeft ook beleving en interactieve omgang aan met mensen en omstandigheden. Alle levensomstandigheden dus. Dat woord is beter dan het woord omgeving, dat in de zorg ook wel wordt gebruikt maar vaak veel te beperkt voor de huidige eigenschappen van de fysieke omgeving. Levensomstandigheden staat voor het geheel van alles samen, zoals in de uitdrukking ‘het milieu waar ik uit kom’ en ‘mijn huidige wereld’. Om de wereld van een ander te kunnen begrijpen heb je, zoals ik het definieer, echt empathie[7] nodig.
De Mens.
-
Elk Totum Hominem, elk heel mens bestaat dus uit de drie-eenheid van Lichaam, Ziel en Wereld. Elk mens is zowel een Biologisch als een Mentaal als een Sociaal wezen, elk heel mens wordt gevormd uit Soma, Psyche en Milieu. Geen mens is te reduceren tot slechts één of twee gebieden van de Wondere Wereld van de Hele Mens. In mijn model ziet u de theorie van Totum Hominem© weergegeven in het Triquetra-symbool[8]. De hele mens; elk individueel persoon, past juist prima in dit symbool omdat het zowel de aparte gebieden laat zien die samen elk individueel persoon vormen als de interactie en inter-afhankelijkheid van die gebieden. Elke verandering in het ene gebied zal veranderingen in andere gebieden kunnen veroorzaken. In het centrum, midden tussen de drie genoemde gebieden in, staat De Hele mens, de werkelijke, totale en complete mens die ik Totum Hominem© noem. Elk mens bestaat dus uit de drie genoemde gebieden plus hetgeen door de interactie van die drie gebieden ontstaat plus de heilzame werking van de juiste persoonlijke verhouding (balans) tussen die gebieden: het Coherente Leefmilieu. Elk Individueel Persoon ontleent uiteraard kenmerken aan de drie samenstellende gebieden, maar dus ook aan de samenhang of ordening van die delen en hun interactie. Die samenhang is zeer persoonlijk en is ook afhankelijk van de individuele levensloop van de mens: De Wondere Wereld van de Hele Mens.
Coherentie
-
Het woord homeostase kent u waarschijnlijk. Het geeft de natuurlijke neiging van een (gesloten) systeem aan om een intern evenwicht te bereiken en die balans te handhaven. We gebruiken dat woord in de biologie en in medische wetenschap met betrekking tot het fysieke, biologische lichaam. Totum Hominem (de Hele Mens) is echter geen ‘gesloten systeem’ en het lichaam is slechts één van de drie gebieden waartussen en waaruit een onderlinge interactie en balans bestaat bij de hele mens. Of juist een onbalans. De zorg voor die holistische samenhang in de gebieden van de Hele Mens, en met name de gerichte aanpassing en invulling van de levensomstandigheden, heet Coherentiezorg
.
Tenslotte
-Overal waar ‘de mens’ context is, of onderdeel daarvan, is het goed te weten dat elke interventie in elk gebied gevolgen heeft voor elk ander gebied èn voor de hele mens. In onze Westerse wereld is ‘normaal’ de nieuwe beperking en wordt elke afwijking daarvan voorzien van een stempel die ‘de afwijking dekt’. Ook mensen met dementie zijn en blijven unieke, dynamische wezens en gaan zeker niet ‘steeds meer op elkaar lijken’, behalve dan in de wereld van de oppervlakkige beschouwer.
Gebruik en deel mijn model plus deze korte uitleg waar en met wie u maar wilt. Of verwijs naar het bericht met deze inhoud en/of naar de download van dit bestand hieronder.
-Paul L. Jansen PhD
-____________________________________________
-Download dit bestand in PDF: Totum Hominem.
-[1] Coherentiezorg
– http://dementiewijs.nl/coherentiezorg/
[2] http://dementiewijs.nl/praktische-info/ en http://annekevanderplaatsfoundation.org/diensten/
-[3] http://dementiewijs.nl/boek-dementiewijs/
-[4] De wetenschap die zich met de mens bezighoudt, is met goede reden verdeeld in anatomie, die het lichaam en de delen daarvan beschouwd, en psychologie, die over de ziel spreekt. (oorspronkelijke definitie uit 1647)
-[5] Er bestaan twee emoties: liefde en angst. Alle positieve emoties komen voort uit liefde, alle negatieve emoties uit angst. Liefde brengt geluk, tevredenheid, vrede en vreugde. Uit angst komt woede, haat, spanning en schuldgevoel. ~Paul Jansen – Vrij naar Elisabeth Kübler-Ross en 1 JOH 4:18
-[6] In 1977 lanceerde psychiater prof. George L. Engel het medische ‘biopsychosocial’ model.
-[7] Empathie is de kunst van het in je verbeelding verplaatsen naar de situatie van een ander mens, daardoor hun gevoelens, beleving en standpunten te begrijpen en je in je handelen daardoor te laten leiden.
- -]]>Maar genoeg over kinderen. Volgende keer heb ik het weer over mensen met dementie.
-~Paul Jansen – http://dementiewijs.nl/wegwijs-in-dementie/
-]]>Bang om af te gaan, kiezen we meestal voor veilige systemen. Vertrouwen en verantwoordelijkheid leveren echter meer op, stellen Paul Jansen en Dick Kits.
-Het is altijd interessant om via het buitenland naar je eigen land te kijken. Andere gebruiken geven weer nieuwe ideeën of stellen ons tevreden over hoe het in ons eigen land gaat. Totdat je iets ziet waarvan je denkt: het is hier al even erg.
-Het volgende voorbeeld illustreert de beangstigende systeemgerichtheid in onze huidige maatschappijen. In elk Italiaans restaurant hoort (in theorie!) een tabellenbord te hangen met daarop vermeld hoeveel alcoholhoudende drank automobilisten maximaal mogen nuttigen. De tabellen geven het maximaal toegestane alcoholpromillage in je bloed aan: per soort alcohol, per lichaamsgewicht, bij volle of lege maag, en dit apart voor vrouwen en mannen. Een mooie handwijzer, die echter niemand leest. Te veel informatie en te onoverzichtelijk.
-Een ander voorbeeld: Tijdens de verkoop van een huis en de koop van een nieuw huis in Nederland (beide begin 2018) werd het verplichte energielabel pas na de (ver)koop geregeld. De zogenaamde informatie was in beide gevallen niet noodzakelijk voor de kopers en verkopers.
-Bureaucratie
-Dit zijn slechts twee voorbeelden van bureaucratie die hun doel missen. Onze maatschappij zit er vol mee. Europa zit er vol mee. En het wordt steeds erger.
-Mensen worden onderworpen aan systemen die niet hen maar de systemen dienen. Elke nieuwe regering zegt er iets aan te zullen doen, maar het tegendeel blijkt al jaren. Hoeveel systemen kan een mens aan voordat hij in opstand komt of die systemen nog heviger negeert, zoals in de genoemde voorbeelden? En wat te doen met degenen die niet voor zichzelf kunnen opkomen? Denk aan mensen met dementie, psychiatrische patiënten en kwetsbare ouderen.
-Vicieuze cirkel
-Zo blijkt het bijvoorbeeld veel te simpel te zijn om een oudere dame die door een combinatie van gedrag en slechte persoonlijke omstandigheden voor de derde keer in een psychose belandt, te helpen door die omstandigheden te veranderen. Integendeel. Ze wordt ‘geholpen’ door het bestaande systeem via burgemeester en rechter te gebruiken en haar in een kliniek achter slot en grendel op te sluiten en daar maandenlang vast te houden, terwijl de psychose dan al is verdwenen. Daarvoor wordt de kliniek betaald. Deze is dus belanghebbende in het systeem, ook al worden er op zo’n manier mensenrechten geschonden.
-De in het systeem ingebouwde vicieuze cirkel zorgt ervoor dat niemand buiten de mensen die dat zo hebben geregeld, en onderdeel zijn van het systeem, die cirkel kan doorbreken. Zodat deze oudere dame, afgesneden van de maatschappij en ‘beschermd’ tegen bezoek en telefonisch contact, zich dan maar neerlegt bij het voldongen feit van de nieuwe omstandigheden, die zij zelf beschrijft als „(bijna) eenzame opsluiting.”
-Dit is een heel concreet geval dat letterlijk vandaag de dag in Nederland speelt en geen uitzondering is. Hierbij staat het systeem geen enkele interventie/hulp van buitenaf toe, zelfs niet als dat volgens de systeemregels gebeurt.
-Zesjes of achten
-Waar overheden, bedrijven en met name de zorgsector denken mensen te beschermen met systemen en protocollen, zouden ze er goed aan doen eens stil te staan bij de vraag in hoeverre ze mensen met deze systemen lastigvallen of zelfs ‘aanvallen’.
-Systeemgericht werken en protocollen creëren zesjes. Waar verantwoordelijkheid geldt en ruimte voor eigen creativiteit is, ontstaan er achten. In de op winnaars gerichte meritocratie, een maatschappijmodel waarin de sociaaleconomische positie van elk individu is gebaseerd op zijn of haar verdiensten (merites), zou iedereen juist via verantwoordelijkheid zijn ”merites” moeten laten zien.
-Het omgekeerde is echter het geval: uit angst om af te gaan kiezen de meesten voor de veiligheid van protocollen. Willen we zo verder onze maatschappij (laten) ontwikkelen? Geef mensen hun eigen verantwoordelijkheid terug en daarmee het vertrouwen in hun kunnen.
-Dr. Paul Jansen is gedragswetenschapper en dementie-expert. Dick Kits is auteur, uitgever en voormalig zorgondernemer.
-Zo stond het op de website aangekondigd:
- - - -
Paul Jansen is sociaal gedragswetenschapper, dementie expert en auteur van het boek “Dementiewijs – de waarheid over dementie”. Donderdagavond van 20 tot 22 uur schuift hij aan bij het programma ZorgSaam van Hans Cieremans.
- - - -Als onafhankelijk adviseur is Paul actief in het scholen, ondersteunen en begeleiden bij het inrichten van zorg en welzijn diensten vanuit onder andere (thuis)zorg- en verpleeginstellingen. Als docent is Paul actief op Hogeschool en Universiteit in Nederland en China. Paul Jansen werkte onder andere ruim zes jaar samen met Anneke van der Plaats als haar wetenschappelijk en vakinhoudelijk adviseur en hoofddocent hersenkunde en omgevingszorg en haar vervanger bij lezingen, presentaties, advies- en opleidingstrajecten. Genoeg dus om over te praten.
- - - -In de uitzending bespreken we de onderwerpen:
• Wat dementie wel is en wat het niet is
• We zijn meer dan we denken en meer dan ons brein
• Stress: De belangrijkste factor in welzijn, zeker bij dementie
• Dementie preventie
• Omgaan met dementie
• Zorg bij dementie
• Dementiezorg en mensenrechten
ZorgSaam is een programma voor, door en over de zorg in Lansingerland. Elke donderdag van 20.00 tot 22.00 uur ontvangen Hans Cieremans en Mathijs van der Kaaij één of meerdere gasten, die met de zorg te maken hebben.
Van cliënt tot arts, van mantelzorger tot therapeut, van vrijwilliger tot beleidmaker, van thuiszorgmedewerker tot verpleeghuismedewerker, van kok tot geestelijk verzorger. Iedereen die iets met de zorg te maken heeft kan gast zijn in het programma. In ZorgSaam willen we de zorg in onze gemeente inzichtelijker en laagdrempeliger maken.
Interessante gesprekken worden afgewisseld met de muziekkeuze van de gas(ten).
1 Ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Ik tuinier misschien niet meer, maar ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Breng me wat bloemen. Het zal me aan mijn verleden helpen herinneren.
2 Ik kan nog steeds communiceren. Ik kan misschien niet meer zo goed praten als eerder, maar ik kan nog steeds communiceren. Heb geduld wanneer ik dat probeer. Dit zal me het gevoel geven verbonden te zijn.
-3 Ik kan nog steeds beslissingen nemen. Ik heb misschien niet meer het oordeelvermogen dat ik had, maar ik kan nog steeds beslissingen nemen. Laat me zelf kiezen. Dit zal me het gevoel geven dat ik ergens deel van uitmaak.
-4 Ik kan nog mijn gezicht wassen. Ik kan misschien niet meer zelf een bad nemen, maar ik kan nog steeds zelf mijn gezicht wassen. Zeker met een klein beetje hulp. Dit zal me helpen me zinvol te voelen.
-5 Ik kan nog zingen. Ik kan misschien niet meer dansen, maar ik kan nog zingen. Help me van muziek te genieten. Dit zal mijn leven rijker maken.
-6 Ik kan mijn eigen lichaam nog bewegen. Ik kan misschien niet meer zelfstandig lopen, maar ik kan mijn lichaam nog bewegen. Loop met me mee, en ondersteun me als ik bijna struikel. Dit helpt me mezelf betrokken te voelen.
-Jullie zijn mijn verbinding met het leven. Ik ben afhankelijk van jullie. Maar doe alsjeblieft niet voor mij wat ik zelf kan doen. Erken wat ik zelf kan en help me te functioneren als een persoon. Jullie zijn de sleutel tot de kwaliteit van mijn leven.
-_______________________________
-Paul Jansen
-(geïnspireerd door Dan Lonigro van de CPI)
De bezorger heeft de afgelopen zeven jaar moeder achterop meegenomen om te zorgen dat ze ten alle tijde wordt verzorgd.
- -Een koerier in het zuidwesten van China heeft zijn bejaarde moeder meegenomen op zijn rondes omdat haar Alzheimer betekent dat ze niet voor langere tijd alleen kan blijven, heeft een nieuwswebsite gemeld.
-Cai Yujun, 52, heeft zijn elektrische fiets aangepast om ervoor te zorgen dat zijn 92-jarige moeder Yang Suxiu een comfortab zitje heeft, meldde Thecover.cn.
-Hij gebruikt ook een paar touwen om haar aan het frame van zijn electrische fiets te bevestigen, terwijl hij als courier de computerwinkels in Chengdu, de hoofdstad van de provincie Sichuan, aanlevert.
-Yang werd zeven jaar geleden gediagnosticeerd met Alzheimer en kan volgens het rapport niet langer voor zichzelf zorgen.
-‘Moeder heeft haar hele leven voor ons gezin gezwoegd. Dus hoe hard het leven ook is, ik kan mijn verantwoordelijkheid niet ontlopen om voor haar te zorgen.” vertelde Cai aan de website.
-Het paar is samen naar alle hoeken van de stad gereisd en volgens het rapport houdt Cai altijd de hand van zijn moeder vast bij het afleveren van producten om te voorkomen dat ze verdwaalt.
- -Cai’s collega’s en vrienden hebben ook geholpen door een oogje op haar te houden wanneer ze haar zoon niet kan volgen in enkele gebouwen die hij bezoekt.
-“Veel vrienden houden ervan om met haar te kletsen en grapjes met haar te maken,” voegde Cai eraan toe.
-_____________________________
-thecover.cn – Paul Jansen .eu
Vlakbij mij woonde Jo, een energieke oudere dame. Sinds jaren zijn we vrienden van elkaar; we delen dezelfde interesses en eigenwijsheid. Als de drukte in onze levens het maar even toestond hadden we contact. Dan bespraken we hoe we de wereld weer wat mooier konden maken en we hielpen elkaar altijd een stapje verder. Jo is een hele goede vriendin.
-Mijn verdwenen vriendin Jo.
-Een paar maanden geleden bleek Jo een blaasontsteking te hebben. Ineens verscheen er allerlei familie van Jo en die zagen in de verwardheid van Jo als gevolg van de blaasontsteking alleen maar ‘dementie’. Jo werd uit haar huis gehaald, ‘ontvoerd’ noemde Jo het, en ze werd gedwongen in een huis met familie te blijven. Jo zag dat helemaal niet zitten. Voor de vrije ziel en heerlijk eigenwijze Jo een extra stressvolle situatie naast haar gezondheidsprobleem. Maar voordat Jo of ik het in de gaten hadden was Jo door haar familie met een RM (Rechtelijke Machtiging) gedwongen opgenomen in een gesloten psychiatrische kliniek.
Meebewegen tussen Angst en Vrees.
-Ik bezocht Jo regelmatig in die kliniek en we belden dagelijks. Dat moest vaak stiekem want de familie wilde Jo afgesloten houden van de buitenwereld. En helemaal van mij want ik was net zo eigenwijs als Jo. Terwijl de familie inmiddels Jo’s geld- en andere zaken ging ‘beheren’ bepaalde de familie ook op andere gebieden wat het beste was voor Jo.
De meeste kennissen van Jo hadden haar ‘het is zo beter voor Jo’ in de steek gelaten. Het verlengen van de RM bleek een formaliteit, mede dankzij een toegewezen advocate die zo met haar bijdrage aan ‘het systeem’ haar dagelijkse brood verdient. Inmiddels totaal afgesneden van haar eigen leven en afhankelijk geworden van de zichzelf opgedrongen familie zag ik Jo in een soort van overleef-status terecht komen en haar karakteristieke eigenwijsheid inruilen voor gedwongen volgzaamheid. “Ik ben nu helemaal van hun afhankelijk” was haar trieste verweer. Gelukkig was haar oorspronkelijke verwarring al lang weer tot ‘vergeetachtig’ verminderd maar op basis van gemaakte testjes bij haar binnenkomst in de kliniek was de diagnose ‘dementie’ bevestigd door een psychiater die haar nog nooit had gezien of gesproken. Jo legde uit: “ze hebben lege bedden hier en ik ben goed verzekerd dus ik lever geld op”. Zoals ik altijd zeg: Zorg is Big Business.
Eenzaam en Machteloos
-Met de familie in de regie kan Jo inmiddels zelfs ook niet meer ‘naar buiten’ bellen. In opdracht van de familie is het Jo verboden om te bellen of gebeld te worden. Ook bezoek mag niet. “Ze hebben daarbij geen belang” zegt Jo daarover, en over de second opinion die maar niet komt. En was eigenwijze Jo eerder slim genoeg om mij via een ‘geheime telefoon’ nog regelmatig te bellen, inmiddels zit Jo in een gesloten zorginstelling en het personeel daarvan luistert niet naar Jo maar naar de familie. Jo durft niet meer, Jo bestaat niet meer… Ik wordt niet meer doorverbonden.
Overgelaten aan belangen van anderen.
-Jo is 1 van de 26.000 senioren die in 2017 een psychiatrische dwangopname opgelegd kregen en dat aantal groeit elk jaar. En dan heb ik het nog niet eens over alle senioren die thuis afhankelijk worden van hun familie en zorgverleners. Voor de meesten gaat het waarschijnlijk goed maar helaas is Jo zeker niet de enige die slachtoffer is geworden van misbruik door familie, onterecht ondersteund door goed bedoelende maar niet zelf nadenkende zorgverleners. Wie beschermt Jo nog tegen onrecht?
-
En wat kan ik nog doen om Jo te helpen? Alle wegen die er nu zijn, zelfs het meldpunt oudermishandeling, leiden naar dezelfde plekken: de familie, de zorgverlener en ‘het systeem’ en is er geen ontkomen aan misbruik van macht dat wordt ondersteund door ‘het systeem’. Het afgesloten systeem. Waar is de politiek? Waar is Amnesty International? Ik heb ze allemaal aangeschreven: de ministers, alle kamerleden, Amnesty. Ze zijn blijkbaar te druk met andere, veel belangrijker zaken. Ze houden zich stil ‘dan verdwijnt het vanzelf’…
-De Seniorbescherming.
-Wanneer een kind zo mishandelt wordt als Jo dan bellen we de Kinderbescherming. Die hebben het mandaat en de macht om geheel vanuit het belang van dat kind in te grijpen. Dat hebben we zo goed geregeld omdat kinderen extra kwetsbaar zijn.
Inmiddels is er een steeds groter wordende groep senioren die minstens zo afhankelijk en kwetsbaar zijn als kinderen. Voor hen is er (nog steeds) geen echte instantie waar zijzelf, of waar ik in hun belang, naar kan bellen en dat er dan meteen mensen in beweging komen. Vanuit een mandaat en met de macht om in te grijpen, ook in ‘het systeem’.
De bestaande wetten, ook de nieuwe wetten, bieden die onafhankelijke controle niet. Dus die moet er heel snel komen: de Seniorbescherming. Liefst, net als de Kinderbescherming, onderdeel van het Ministerie van Justitie. Seniorbescherming, daar ga ik voor.
Alhoewel iedereen over ‘De Piramide van Maslow‘ spreekt is de
piramide-vorm door anderen dan Maslow toegepast om zijn theorie over de menselijke motivatie in een optische vorm te gieten. En zo kennen de meeste mensen de theorie van Maslow. Helaas is met Maslow (wetenschappelijk) het zelfde gebeurt als er met veel ingewikkelder ideeën gebeurd is; het is extreem versimpeld en tot een ‘in beton gegoten’ piramide-vorm gereduceerd. Alle nuanceringen en waarschuwingen van Maslow zelf ten spijt is het door iedereen bekende en gebruikte model deze ongenuanceerde piramide geworden en (tot nu toe) gebleven.
Over de misvattingen rond Maslow en het ‘misbruik’ van zijn ‘inzichten’ is veel te zeggen en ik heb aan die discussie inmiddels ook mijn eigen steentje bijgedragen. In mijn nieuwe boek zal ik uitgebreid aandacht aan de menselijke behoeften besteden. In de traditie van de ‘in steen gegoten’ hiërarchie van menselijke behoeften heb ik zelf een versie gemaakt die niet alleen voor alle mensen klopt (in plaats van slechts voor de 1% meest intelligente mensen waar Maslow onderzoek naar deed) maar die ook (nog) meer herkenning en erkenning binnen de wereld van Zorg en Welzijn van Ouderen en van mensen met Dementie (zelf) zorgt. En die ook beter recht doet aan wat Maslow werkelijk in de breedte en diepte heeft gezegd over menselijke behoeften. Die piramide is:
- -Alle eerdere modellen vervallen hiermee.
-Mijn model anno 2018 past ook helemaal bij de wetenschappelijk onderbouwde Welzijnmatrix en klopt ook met mijn definitie van beschaving: “samenwerking tussen mensen om individuen binnen die beschaving te beschermen én krachtiger te maken, en ervoor te zorgen dat de macht en invloed van elk individu op de eigen levenssfeer optimaal is“, een zeer sociale en menselijke benadering dus die heel wat verder gaat dan wat er nu ook tot nu toe in de zorg vaak voor mensen met dementie als ‘het meest belangrijke‘ wordt gehanteerd.
-Tenslotte bevestigt deze hiërarchie van behoeften de wijsheid van de universele rechten van de mens die kernachtig stellen dat elk mens het recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon. (art.3)
-_____________________________________________________
-* hier staat de originele publicatie van Abraham Maslow uit 1943.
Bang om af te gaan, kiezen we meestal voor veilige systemen. Vertrouwen en verantwoordelijkheid leveren echter meer op, stellen Paul Jansen en Dick Kits.
-Het is altijd interessant om via het buitenland naar je eigen land te kijken. Andere gebruiken geven weer nieuwe ideeën of stellen ons tevreden over hoe het in ons eigen land gaat. Totdat je iets ziet waarvan je denkt: het is hier al even erg.
-Het volgende voorbeeld illustreert de beangstigende systeemgerichtheid in onze huidige maatschappijen. In elk Italiaans restaurant hoort (in theorie!) een tabellenbord te hangen met daarop vermeld hoeveel alcoholhoudende drank automobilisten maximaal mogen nuttigen. De tabellen geven het maximaal toegestane alcoholpromillage in je bloed aan: per soort alcohol, per lichaamsgewicht, bij volle of lege maag, en dit apart voor vrouwen en mannen. Een mooie handwijzer, die echter niemand leest. Te veel informatie en te onoverzichtelijk.
-Een ander voorbeeld: Tijdens de verkoop van een huis en de koop van een nieuw huis in Nederland (beide begin 2018) werd het verplichte energielabel pas na de (ver)koop geregeld. De zogenaamde informatie was in beide gevallen niet noodzakelijk voor de kopers en verkopers.
-Bureaucratie
-Dit zijn slechts twee voorbeelden van bureaucratie die hun doel missen. Onze maatschappij zit er vol mee. Europa zit er vol mee. En het wordt steeds erger.
-Mensen worden onderworpen aan systemen die niet hen maar de systemen dienen. Elke nieuwe regering zegt er iets aan te zullen doen, maar het tegendeel blijkt al jaren. Hoeveel systemen kan een mens aan voordat hij in opstand komt of die systemen nog heviger negeert, zoals in de genoemde voorbeelden? En wat te doen met degenen die niet voor zichzelf kunnen opkomen? Denk aan mensen met dementie, psychiatrische patiënten en kwetsbare ouderen.
-Vicieuze cirkel
-Zo blijkt het bijvoorbeeld veel te simpel te zijn om een oudere dame die door een combinatie van gedrag en slechte persoonlijke omstandigheden voor de derde keer in een psychose belandt, te helpen door die omstandigheden te veranderen. Integendeel. Ze wordt ‘geholpen’ door het bestaande systeem via burgemeester en rechter te gebruiken en haar in een kliniek achter slot en grendel op te sluiten en daar maandenlang vast te houden, terwijl de psychose dan al is verdwenen. Daarvoor wordt de kliniek betaald. Deze is dus belanghebbende in het systeem, ook al worden er op zo’n manier mensenrechten geschonden.
-De in het systeem ingebouwde vicieuze cirkel zorgt ervoor dat niemand buiten de mensen die dat zo hebben geregeld, en onderdeel zijn van het systeem, die cirkel kan doorbreken. Zodat deze oudere dame, afgesneden van de maatschappij en ‘beschermd’ tegen bezoek en telefonisch contact, zich dan maar neerlegt bij het voldongen feit van de nieuwe omstandigheden, die zij zelf beschrijft als „(bijna) eenzame opsluiting.”
-Dit is een heel concreet geval dat letterlijk vandaag de dag in Nederland speelt en geen uitzondering is. Hierbij staat het systeem geen enkele interventie/hulp van buitenaf toe, zelfs niet als dat volgens de systeemregels gebeurt.
-Zesjes of achten
-Waar overheden, bedrijven en met name de zorgsector denken mensen te beschermen met systemen en protocollen, zouden ze er goed aan doen eens stil te staan bij de vraag in hoeverre ze mensen met deze systemen lastigvallen of zelfs ‘aanvallen’.
-Systeemgericht werken en protocollen creëren zesjes. Waar verantwoordelijkheid geldt en ruimte voor eigen creativiteit is, ontstaan er achten. In de op winnaars gerichte meritocratie, een maatschappijmodel waarin de sociaaleconomische positie van elk individu is gebaseerd op zijn of haar verdiensten (merites), zou iedereen juist via verantwoordelijkheid zijn ”merites” moeten laten zien.
-Het omgekeerde is echter het geval: uit angst om af te gaan kiezen de meesten voor de veiligheid van protocollen. Willen we zo verder onze maatschappij (laten) ontwikkelen? Geef mensen hun eigen verantwoordelijkheid terug en daarmee het vertrouwen in hun kunnen.
-Dr. Paul Jansen is gedragswetenschapper en dementie-expert. Dick Kits is auteur, uitgever en voormalig zorgondernemer.
-
-]]>
Bij lezingen over ‘De Wondere Wereld van Dementie’ die ik af en toe o.a. als vervanger van Anneke van der Plaats geef, voeg ik soms een stukje extra inzicht toe aan het verhaal. Namelijk het inzicht dat wij allemaal momenten in ons leven kennen dat we ons net zo gedragen als iemand met dementie. In mijn uitleg van ‘de vier lagen van ons brein’ en waar de verstoringen door het dementie-syndroom plaatsvinden (namelijk laag 3 en 4) heb ik er voor gekozen om het woord ‘laag‘ zoveel mogelijk te vervangen door ‘nivo‘. Bij het dementie-syndroom is de verklaring dat het een gevolg is van beschadiging van hersenen*. Bij mensen die dementie hebben ‘wordt het rationele (deel van het) brein aangetast en krijgen zij moeite met denken en kiezen‘ (laag 3 en 4)**.
-
Maar iedereen gedraagt zich wel eens ‘een nivotje (of twee) lager’ ook al hebben we geen beschadigde hersenen. Een belangrijk onderdeel van de visie van Anneke van der Plaats, zoals ze samen met Dick Kits ook in haar laatste boek ‘De dag door met dementie’ zeer toegankelijk beschrijft, is de grote invloed van de amandelkern. En de werking van de amandelkern die Anneke ook wel ‘angst-kern‘ noemt, en daar gaat het mij hier nu even in het bijzonder over. Die ‘angst-kern‘ slaat aan (neemt de regie van ons denken over) wanneer mensen heftige angst ervaren, en dat geldt niet alleen voor mensen met dementie maar voor ieder mens. Effectief is de amandelkern in staat om al onze rationele vermogens op niveau 3 en 4 geheel uit te schakelen en voor puur emotioneel en simpel overlevingsgedrag van ons te zorgen, kort samengevat als vechten of vluchten. En ja, dergelijke angst zorgt volgens het model van Anneke en Dick dus ook meteen voor uitschakeling van ons vermogen tot empathie…
Wat u over uzelf kunt leren vanuit het gedachtegoed van Anneke van der Plaats over dementie is dus: wanneer u zich voldoende bang voelt, of laat maken, zal uw natuurlijke overlevingsmechanisme (de amandelkernen in uw hersenen) ervoor zorgen dat uw rationele vermogens en uw bewuste gebruik van uw emoties worden uitgeschakeld. Uw gedrag zal worden gestuurd vanuit die angst en vanuit de onbewuste wil om te overleven en daardoor worden beperkt tot automatisch, primitief en reflexmatig, emotioneel gedrag.
-
Natuurlijk weten en snappen sommige politici precies hoe dit werkt (bij iedereen en dus ook bij u). Populisme is een woord dat volgens mij dus vooral aangeeft het hun bedoeling is om precies dat te doen: u angst te laten voelen waardoor uw vermogen om te denken en te kiezen (laag 3 en 4) wordt uitgeschakeld en u op 15 maart automatisch, primitief, reflexmatig en vanuit primaire emotie uw stem zult uitbrengen. Op hen. Zo bezien is het stemmen op een populistische kandidaat of partij dus een demente daad. In mijn presentatie noem ik als voorbeeld wel eens de Amerikaanse president-verkiezingen die, in het model van Anneke van der Plaats, dus geheel op nivo 2 zijn beslist. En nee, ik zeg zeker niet dat alle mensen met dementie dus populistisch zullen/zouden stemmen want dan zouden zij ook eerst politiek bang gemaakt moeten worden. We zullen zien in hoeverre angst en daardoor opgewekte ‘politieke dementie‘ onze verkiezingen van 15 maart zullen gaan beheersen en uw stemgedrag zullen bepalen…
-____________________________________
-* De Wonderen Wereld van Dementie
-** De dag door met Dementie, zie ook filmpje.
Wanneer ik dwaal……
-zeg dan niet dat ik moet komen zitten;
-dwaal met me mee,
-het kan zijn omdat ik honger heb, of dorst, of naar het toilet moet,
-of, misschien moet ik alleen maar mijn benen strekken…….
Wanneer ik om mijn moeder roep…… (ook al ben ik negentig!)
-zeg dan niet dat ze dood is;
-stel me gerust, knuffel me, stel me vragen over haar.
-Het kan zijn dat ik op zoek ben naar de veiligheid die mijn moeder
-mij ooit gaf…..
Wanneer ik het uitschreeuw……
-alsjeblieft vraag me dan niet om stil te zijn….. of loop niet weg
-ik probeer je iets te vertellen.
-Maar ik heb moeite om je te vertellen wat.
-Wees geduldig…… Probeer erachter te komen,
-ik zou pijn kunnen hebben……
Wanneer ik geagiteerd wordt of boos lijk…….
-Alsjeblieft grijp dan niet meteen naar de medicatie,
-Ik probeer je iets te vertellen,
-Ik kan het te heet hebben…… te licht vinden…… te lawaaierig,
-Of misschien is het omdat ik mijn geliefden mis.
-Probeer erachter te komen…… eerst……
Wanneer ik niet eet of mijn thee niet drink……
-Dan kan dat zijn omdat ik vergeten ben hoe dat moet;
-Laat me zien wat ik moet doen…. laat me het herinneren,
-Het kan zijn dat ik alleen maar mijn mes en vork hoef vast te houden
-en dat ik dan weet wat ik dan moet doen……
Wanneer ik jou wegduw als je me probeert te helpen……
-te wassen misschien, of me aan te kleden.
-Misschien is het omdat ik vergeten ben wat je hebt gezegd;
-Blijf me vertellen wat je aan het doen bent……
-Telkens opnieuw, opnieuw, opnieuw……
Misschien zullen anderen denken dat jij degene bent die hulp nodig heeft!
-Met al mijn gedachten en misschienen,
-Misschien ben jij het…… die mijn gedachten zal bereiken……
-Mijn angsten zal begrijpen en me veilig zal laten voelen……
-Misschien zal jij het zijn…… die ik zou moeten bedanken
-als ik alleen maar wist hoe……
-Misschien, gewoon misschien……
©2017 Paul Jansen (vertaling van het gedicht van onbekende auteur dat als ‘Maybe’ en ook als ‘Still’ bekend is in het Engels).
-(download pdf: MISSCHIEN-gedicht)
-]]>Geachte volksvertegenwoordiger,
-een groot deel van het volk bestaat uit senioren. Binnen die groeiende groep is een deel kwetsbaar en daarmee extra afhankelijk van u: hun vertegenwoordiger. Voor kwetsbare, afhankelijke kinderen heeft de politiek geregeld dat er sinds 1956 een (Raad voor de) Kinderbescherming bestaat. Die waar verkeerd wordt omgegaan met een kwetsbaar en afhankelijk kind kan ingrijpen, geheel vanuit het belang van het kind. U heeft diezelfde essentiële bescherming nog niet geregeld voor kwetsbare, afhankelijke senioren. Maar het Levenstestament en euthanasie is intussen wel wettelijk geregeld …
De kracht van de Kinderbescherming is dat we niet alleen maar blindelings vertrouwen op wetten en regels. En op de positieve en kundige bedoelingen van iedereen. Alleen al het bestaan van de Kinderbescherming stimuleert mensen die met kinderen omgaan in hun aandacht richten op het belang van het kind. En als het toch mis gaat kan via die Kinderbescherming gezorgd worden dat dat stopt.
-Het ontbreken van de Seniorbescherming betekent dat u blijkbaar blindelings vertrouwt op alleen maar wetten en regels. En op de positieve en kundige bedoelingen van iedereen. Alleen al het ontbreken van de Seniorbescherming ondergraaft bij sommigen het richten van de aandacht op het belang van de senior. En als het toch mis gaat dan is er geen Seniorbescherming die kan zorgen dat dat stopt.
-Alle familie, vrienden, mantelzorgers, alfahulpen, vrijwilligers, zorgprofessionals en instellingen die de zorg voor kwetsbare senioren prima doen hebben geen nieuwe wetten en regels nodig. En de mensen die het slecht doen zullen wetten en regels blijven misbruiken, ook de nieuwe ‘Wet zorg en dwang’. Daarom had er natuurlijk al lang een (Raad voor de) Seniorbescherming moeten zijn, zodat zeker alle goede mensen weten waar ze terecht kunnen wanneer ze zien dat er iets helemaal mis gaat met een senior, thuis of in ‘het systeem’. En om zo ook de wetten en regels die er zijn juist te versterken.
-Tot nu toe heeft u er misschien niet eens bij nagedacht hoe vreemd het eigenlijk is dat we wel een Kinderbescherming hebben maar geen Seniorbescherming. Nu denkt u er aan. Het is nu aan u om de Seniorbescherming in het leven te roepen. Om dezelfde redenen waarom u de Kinderbescherming niet af wilt schaffen. In het belang van die kwetsbare en afhankelijke senioren die nu in de ‘verborgenheid’ van thuissituaties en zorginstellingen verkeren en verkeerd worden behandeld of zelfs worden mishandeld. U vertegenwoordigt ook hen pas echt goed door voor hen die basale, extra zekerheid en bescherming te geven die kinderen al heel lang hebben. Ik hoor graag van u.
-Paul L. Jansen![]()
-De Savornin Lohmanlaan 35
-3445 VD Woerden
-www.pauljansen.eu – paul@pauljansen.eu
-Mobiel: 0624442159
Zie vast: www.seniorbescherming.nl en /onmenselijke-zorg/
-Open e-mail aan alle volksvertegenwoordigers.
-Is (ook) verzonden aan elk lid van de Eerste- en Tweede Kamer persoonlijk.
De overheid weet er van, maar houdt het op ‘voorlichtingscampagnes’ en ondersteuning van professionals, en die zijn regelmatig de ‘mishandelaars’. Zo (makkelijk) maakt de overheid er zich tot nu toe van af:
-
De gevolgen zijn dat er heel veel verborgen leed is onder senioren. Laatst zei een dame die in dergelijke omstandigheden terecht was gekomen tegen mij letterlijk “Als het zo blijft dan ga ik liever dood“. Dat is precies wat ik niet wil dat iemand ooit zou willen als gevolg van verkeerde behandeling (mishandeling) van mensen die afhankelijk van anderen zijn gemaakt voor hun zorg. Wellicht komt er een ‘meldpunt’ maar voor wie wil weten of en hoeveel ‘ouderenmishandeling’ er bestaat geeft een Google-zoekopdracht naar ‘misstanden ouderenzorg’ al veel te veel resultaten.
In China, waar ik vanuit de Anneke van der Plaats Foundation soms les en adviezen geef, ben je wettelijk verplicht om goed voor je ouders en grootouders te zorgen. Daar ga je de gevangenis in wanneer je je gedraagt zoals in de voorbeelden die ik noem.
-]]>
In Nederland is er een groeiende groep van afhankelijke, kwetsbare senioren die zonder een Raad voor de Seniorbescherming geheel overgeleverd zijn en blijven aan hun familie, mantelzorgers en/of zorgorganisaties. Meer nog dan bij kinderen is het in de praktijk zelfs vaak de combinatie tussen ‘verkeerd’ gemotiveerde familie en ‘om omzet verlegen’ zorgorganisaties die voor senioren totaal verkeerd kan uitpakken en soms zelfs dodelijk is. En dan is er voor die senioren en voor de mensen die dat ‘zien’ geen enkele manier om dat te doorbreken. Er is (nog) geen Raad voor de Seniorbescherming die daar het mandaat voor heeft.
-Nee, bellen met een ‘meldpunt ouderenmishandeling’ is geen oplossing. Daar zit namelijk geen eigen mandaat en macht achter. Er wordt doorverwezen naar bestaande instanties die advies of hulp kunnen bieden. In een toenemend aantal gevallen zijn zorgorganisaties, en zelfs de rechtelijke macht zelf, onderdeel van het ‘gesloten systeem’ dat tot feitelijke mishandeling en verder ziek maken van senioren leidt. Zoals Anneke van der Plaats het in 1994 al in haar proefschrift omschreef:
-
De Universele Rechten van de Mens worden in de praktijk steeds vaker op steeds meer punten geschonden als het om senior burgers gaat. In die mensenrechten staat o.a. “Een ieder heeft het recht op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon.” (art.2), “Niemand zal onderworpen worden aan folteringen, noch aan een wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing” (srt.3), “Niemand zal onderworpen worden aan willekeurige inmenging in zijn persoonlijke aangelegenheden” (art.12), “Een ieder heeft recht op eigendom” plus “Niemand mag willekeurig van zijn eigendom worden beroofd” (art.17) en steeds vaker wordt onder het excuus van een ziekte deze rechten van seniors geschonden of geheel ontnomen.
Mijn queeste zal zijn dat door de totstandkoming van de Raad voor de Seniorbescherming ook elke kwetsbare en afhankelijke senior zal worden beschermd tegen wrede, onmenselijke of onterende behandeling, door wie dan ook.
- -]]>De Wet Zorg en Dwang zal pas op zijn vroegst in 2020 ingaan en dan zal in de praktijk nog maar moeten blijken of het bestaande ‘gesloten wereldje’ ook maar iets zal veranderen aan haar al decennia lang onveranderde gedrag. Op papier ziet het er goed uit: “Het uitgangspunt van de Wet Zorg en Dwang is ‘Nee, tenzij’. Dat wil zeggen dat vrijheidsbeperking, of ‘onvrijwillige zorg’ zoals het in deze wet heet, in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel. De wet benadrukt dat onvrijwillige zorg een allerlaatste optie is. De Wet Zorg en Dwang gaat uit van een getrapt zorgmodel. Als het niet lukt om een vrijwillig alternatief te vinden voor de onvrijwillige zorg, wordt er steeds meer (externe) deskundigheid ingeschakeld om mee te denken. Deze nieuwe wet vervangt de huidige Wet Bopz.”
-Met een toenemende ‘winstdoelstelling’ voor verpleeginstellingen en een (door dezelfde overheid als die de Wet Zorg en Dwang maakte) steeds hogere drempel om mensen opgenomen te krijgen want ‘zo lang mogelijk thuis’ zullen de bestaande praktijken in het huidige ‘zieke systeem’ alleen maar worden versterkt…
-
Zoals Dr. Anneke van der Plaats al in 1994 schreef in haar proefschrift: “… alle zorg, in welke situatie dan ook, gaat om gesloten systemen, waarbinnen verzorgde(n) en verzorger(s) in vreemde machtsrelaties ten opzichte van elkaar kunnen komen te staan. Organisaties in de gezondheidszorg, zowel intra- als extramuraal, neigen tot vorming van gesloten gemeenschappen, waarbinnen vooral de zichtbaarheid van de handel en wandel van de zieke centraal staat. Deze zichtbaarheid is nodig om ziekteverschijnselen te kunnen signaleren en observeren. Gedrag wordt geobserveerd en vervolgens geïnterpreteerd in termen van gestoordheid. De zichtbaarheid van de ‘patiënt’ is tevens nodig voor de voortgangsrapportage en de gelijke bejegening van iedere zieke. Deze observatie rechtvaardigt in zekere zin het verpleegkundig en medisch handelen maar kan zorgen voor steeds nieuwe ziekteverschijnselen.” Wat dat werkelijk in de praktijk betekent blijft meer verscholen dan ooit. En daar moet echt structurele verandering in komen.
Gisteren heb ik daarom opnieuw zowel de CPT als het College voor de Rechten van de Mens en Amnesty International benaderd om ze nogmaals wakker te schudden en tot actie aan te sporen. Uit mijn brief/email aan hen citeer ik een klein stukje:
-“Zo blijkt het bijvoorbeeld veel te simpel te zijn is om een dame van 76, die door een combinatie van gedrag en slechte persoonlijke omstandigheden voor de derde keer in een psychose beland, haar (niet te helpen door die omstandigheden te veranderen maar haar) ‘te helpen’ door het bestaande systeem via Burgemeester en Rechter te gebruiken om deze dame in een kliniek achter slot-en-grendel op te sluiten en haar daar maandenlang vast te houden, lang nadat de psychose al is verdwenen. Daarvoor wordt de kliniek betaald en is deze dus ook belanghebbende in deze inzet van ‘het systeem’ ook al worden hier mensenrechten geschonden. De in het systeem ingebouwde vicieuse cirkel zorgt ervoor dat niemand buiten de mensen die dat zo hebben geregeld en onderdeel zijn van het systeem, zelfs die mevrouw zelf niet, die cirkel kan doorbreken. Zodat een dametje van 76 afgesneden van de maatschappij en ‘beschermd’ tegen bezoek en telefonisch contact zich dan maar neerlegt bij het fait accompli van haar nieuwe omstandigheden die zij zelf beschrijft als ‘(bijna) eenzame opsluiting’, waar de CPT bij gevangenen wel een goed antwoord heeft. Waar is voor deze dame de CPT? Dit is een heel concreet geval dat letterlijk vandaag werkelijk speelt en geen uitzondering is, waarbij het systeem geen enkele(!) interventie/hulp van buitenaf toestaat, zelfs niet volgens de regels van dat systeem. In Nederland.”
-En zo wordt sommige mensen de belangrijkste basisbehoeften (Sociale Omgang en Eigen regie) ontnomen en worden ze gereduceerd tot middelen om winst te kunnen maken. Volgens de Gezondheidsraad en ZonMW wordt deze mensen zelfs hun gezondheid afgenomen, namelijk hun eigen “… vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven.“**.
- -Vandaag komt ‘Geef om Vrijheid’ Amnesty nog steeds niet op voor deze verwarden, en voor mensen met dementie, die slachtoffer worden van het systeem van afnemen van vrijheden dat wij in de praktijk hanteren en ook nog ‘zorg’ noemen. Helaas is ook veel goed bedoelende familie slecht geïnformeerd en/of geïntimideerd door ‘het systeem’ zodat zij, zonder dat ze zich dat realiseren, medeplichtig worden aan dat onmenselijke systeem van beroving van menselijke vrijheden. En dat geldt ook helaas voor zogenoemde zorgprofessionals die aan een ernstige vorm van beroepsblindheid leiden en voor zichzelf ‘expert’ noemende mensen die zelf vooral een graantje willen meepikken (geld willen verdienen) aan de lucratieve business die Zorg heet…
-Niets minder dan een onafhankelijke(!) organisatie met een aan het CPT vergelijkbaar mandaat kan hier werkelijk verandering in brengen en er werkelijk voor gaan zorgen dat ook voor verwarde mensen en mensen met dementie “Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing” maximaal wordt uitgesloten.
-___________________________
-Het PERSBERICHT 31-01-2018 van 31 januari 2017
-*Het PERSBERICHT uit 2015
-** De definitie van Gezondheid 2014 Machteld Huber – ZonMW – Gezondheidsraad.
-Voor de Universele Mensenrechten Standaarden Dementiezorg (UMSD) zie HIER.
Er was eens vrouwtje dat zichzelf voorbij liep.(Wie meer wil weten over andere omschrijvingen, inclusief de verkeerde en vaak bewust foute definities, is welkom bij mijn presentaties/workshops “Dementiewijs in 5 stappen” dit najaar. )
-]]>-
|
- 12 Stellingen -1. Mensen willen ervaren dat ze leven. Nu. -2. Waar het echt om gaat: mens-zijn, ontwikkeling, uitdaging en plezier! -3. Mensen definiëren hun eigen passie, energie, succes en behoeften. -4. Onze EQnomie is een bruisend feest van echte, authentieke mensen. -5. Wij willen geen ‘balans tussen werk en privé’; wij zijn ons authentieke zelf in werk én privé. -6. Onze talenten, tijd, aandacht, ideeën, kennis en netwerken zijn ons eigendom en onze verantwoordelijkheid. -7. Een organisatie is geen bestuursorgaan, bedrijf, zorg- of onderwijsinstelling. Een organisatie bestaat altijd uit MENSEN die zich voor elkaar en voor anderen inzetten. -8. “Wat voegt jouw zorg, bemoeienis, dienst of product toe aan mij, mijn ontwikkeling, uitdaging en plezier!?” -9. Wij willen niet worden ‘beroofd’; we willen worden geraakt! -10. Voordat wij met een organisatie in zee gaan willen we die eerst begrijpen en aanvoelen; de missie, de cultuur; de mensen. -11. Wij zijn loyaal aan de passie en bezieling waarmee alles ooit begon. Niet aan de regeltjes die er onderweg ‘ingeslopen’ zijn. -12. Het gaat ons er niet om WAT we doen. Het gaat ons er om WAAROM we dat doen. -EQnomie Manifest ©2004 Paul Jansen & Albert Hakkert This Manifesto is based on the Dissertation and Thesis “EQnomy; The Emotionel Intelligent Society” and other work in the field of Social and Behavioral Sciences by Paul L. Jansen Ph.D., MBA. EQnomy |
-
-]]>
Al eerder ging Alzheimer Nederland de ‘verkeerde kant’ op met haar informatie over dementie. In juli 2014 schreef ik in mijn blogpost “Wat is Dementie?” over de definitie van dementie die Alzheimer Nederland toen op hun website gaven: “Dementie is een hersenaandoening die iemand langzaam maar zeker volledig afhankelijk maakt van de zorg van anderen.” Geen definitie maar vooral een deprimerende, negatieve boodschap. Maar een paar dagen later had de deskundige leiding van Alzheimer Nederland de tekst laten aanpassen naar “Dementie is de naam voor een combinatie van symptomen (een syndroom), waarbij de verwerking van informatie in de hersenen is verstoord.” Chapeau!
-Mogelijk zijn ze dat bij Alzheimer Nederland inmiddels weer helemaal vergeten (knipoog) want dankzij een email van Alzheimer Nederland (Nieuwsberichten januari 2017) kwam ik bij tip #1. van de beste tips uit 2016: “Zes tips voor omgaan met dementie in uw omgeving” en zowel op die pagina op dementie.nl als in de PDF die blijkbaar erg populair is staat inmiddels (weer) een definitie van dementie die niet klopt: 
De (werkelijk) deskundigen weten uiteraard dat dementie een syndroom is, en (dus) geen ziekte. Op zijn minst dus onzorgvuldig van Alzheimer Nederland. En dat het verschil tussen een ziekte en een syndroom ook voor ‘gewone mensen’ belangrijk is, belangrijker dan je denkt zelfs, daar kom ik zo op.
-Op de Alzheimer-Nederland pagina die vertelt wat dementie is staat inmiddels: 
Ja, u leest het helaas goed, dementie is ineens zowel een syndroom als OOK een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes geworden. En allerlei vormen van de ziekte dementie… Er zou iemand zich vreselijk moeten zitten te schamen bij Alzheimer Nederland. Hoopte ik, want anders is het inderdaad gebrek aan professionaliteit, of in de war zijn, of verwarring stichten.
-Helaas lijkt op een andere pagina van Stichting Alzheimer Nederland wellicht de aap uit de mouw te komen en verwarrende inconsequentie en het gebrek aan professionaliteit in de informatievoorziening een mogelijke ‘duistere’ bijbedoeling te krijgen. Wie zich namelijk op dementie.nl afvraagt wat het verschil tussen Alzheimer en Dementie is (een vraag die ik regelmatig moet beantwoorden) krijgt van Alzheimer Nederland foute antwoorden en informatie die ronduit nog minder waar is dan dat dementie een ziekte zou zijn. De verwarring lijkt het makkelijkst te werken als je het ‘simpel’ maakt, zoals “Is de ziekte van Alzheimer dementie? Is dementie de ziekte van Alzheimer?” en dan schrijf je simpel, maar onwaar: “Het antwoord op de eerste vraag is: ja. Het antwoord op de tweede vraag is: nee. ” Want het goede antwoord op beide vragen is Nee.
Het is nog steeds zo: de ziekte van Alzheimer is een ziekte, dementie is een syndroom. Dat is het allereerste onderscheid dat Alzheimer Nederland hier(naast weer) niet maakt: een ziekte is geen syndroom en een syndroom is geen ziekte! En (geheel terecht) schrijft Alzheimer Nederland hiernaast dat “dementie niet altijd alzheimer [is]“, want er zijn inderdaad ruim 70 verschillende ziektes die allemaal o.a. de symptomen kunnen opleveren die we samen dementie noemen. Maar tegen beter (zouden moeten) weten in beweert Alzheimer Nederland hier vervolgens “Alzheimer is dementie“. En dat is dus een leugen! Dat hebben ‘we’ ooit wel gedacht maar inmiddels weten ‘we’ echt wel beter! Uit diverse onderzoeken o.a. in de VS naar nonnen en in Australië naar 90-plussers is zonder enige reserve wetenschappelijk vastgesteld dat Alzheimer NIET automatisch en altijd tot dementie leidt! Sterker: er zijn inmiddels steeds meer mensen gevonden die 100% zeker de ziekte van Alzheimer hadden of hebben en absoluut geen dementie hadden of hebben! Voor veel mensen, ook professionals, is die wetenschappelijke kennis nog nieuws wanneer ik ze dat vertel en laat zien, maar voor Alzheimer Nederland zou dat absoluut geen nieuws moeten/mogen zijn.
-Helaas staat op diezelfde pagina ook weer die oude, foute en negatieve ‘definitie van dementie’, u weet wel die ik er in 2014 af heb gekregen, letterlijk helemaal terug: “Dementie is een verzamelnaam voor verschillende ziektes die de hersenen aantasten en waardoor iemand steeds verder achteruitgaat in functioneren. ” En staat er vervolgens ook weer: “Er zijn meer dan vijftig vormen van dementie. Een aantal daarvan staat beschreven onder het vraagstuk ‘Ik wil meer weten over dementie’. De ziekte van Alzheimer is de bekendste en meest voorkomende vorm van dementie. Ongeveer zeventig procent van de mensen met dementie heeft de ziekte van Alzheimer. Andere veelvoorkomende vormen van dementie zijn vasculaire dementie, frontotemporale dementie en Lewy body dementie.” en van al deze informatie is alleen maar “Ongeveer zeventig procent van de mensen met dementie heeft de ziekte van Alzheimer.” feitelijk correct. De rest is alleen maar verwarring (zaaien)…
-
De ‘aap uit de mouw’ / duistere bijbedoeling lijkt dan te zijn wat er onderaan diezelfde pagina staat: “Omdat alzheimer de meest voorkomende vorm van dementie is, wordt daar veel onderzoek naar gedaan. Alzheimer Nederland investeert in onderzoeken naar vele vormen van dementie in de hoop een remedie te vinden tegen deze ziektes. Alzheimer Nederland streeft naar een wereld zonder dementie.” en het verzoek of u dus mee wilt helpen dementie de wereld uit te krijgen, en wie wil dat nou niet?! U moet dan geld geven aan Alzheimer Nederland. Misschien zijn dus het ontbreken van alle feitelijke juistheden en nuances wel dienstig om u extra gemotiveerd te krijgen om vooral te gaan ‘doneren’.
Ik hoop (met u) dat Alzheimer Nederland zich wat professioneler zal gaan opstellen in de (juiste) informatie op hun websites en in hun informatiefolders. Daar help ik graag aan mee, u weet me te vinden.
-]]>
Misschien is het wel heel naïf van mij maar de reflexmatige negatieve emotionele reacties van sommige mensen op de combinatie van de woorden ‘dementie’ en ‘preventie’ heeft me toch verrast. Ik begrijp nu ook beter waarom bijvoorbeeld Alzheimer Nederland het onderwerp ‘risicofactoren’, laat staan preventie, niet meteen op hun Home-page zet. Het maakt dingen los bij mensen die je helemaal niet beoogt. Voor een deel hebben die heftige emoties waarschijnlijk soms ook te maken met schuldgevoel. In ieder geval brengt het idee van preventie van dementie een verandering in het bestaande denken van mensen, en dat levert soms stress op met een variatie aan verschillende reacties daarop waaronder inderdaad ontkenning, boosheid en negativiteit. En het is nooit mijn bedoeling om dat bewust op te roepen.
-Zoals ik zelf omslachtig uitleg in Dementiewijs
presentaties gaat het inmiddels juist om allerlei nieuwe inzichten, op allerlei gebied, die er voor zorgen dat we nu pas een klein beetje zicht krijgen op de complexe factoren die samenwerken in zowel het ontstaan als (dus) in de preventie van dementie.
Tot nu toe zijn bepaalde concrete factoren als aparte risicofactoren benoemd die de kans op dementie vergroten. Alheimer Nederland noemt er zeven: roken, weinig bewegen, depressie, hoge bloeddruk, diabetes, sterk overgewicht (obesitas) en lage mentale activiteit. Daarbij tekent Alzheimer Nederland zeer terecht aan: “Veel vormen van dementie worden veroorzaakt door ingewikkelde ziekteprocessen“.
Inmiddels kunnen we dankzij allerlei nieuwe onderzoeken en vooral ook door bijdragen uit andere wetenschappen (dan neurologie) zowel verbanden tussen bepaalde risicofactoren beter zien, als ook geheel nieuwe factoren identificeren die een belangrijke rol spelen in de complexe oorzaken van dementie. Ik noem neuroplasticiteit en epigenetics als voorbeelden. Ook uit de gedragswetenschappen en de cognitiewetenschap (met name antropologie en psychologie) komen toenemend nieuwe inzichten die beter (be)grip op het ontstaan van dementie bieden.
-
Zeker vanuit de onafhankelijke Stichting Dementiewijs zal het nooit de bedoeling zijn om mensen af te schrikken van juist die informatie waarmee zij zelf een positief verschil zouden kunnen maken. Zowel in hun eigen leven als in het leven van hun naasten, inclusief de mensen waarvoor ze verantwoordelijk zijn en/of zorg voor bieden. Daarom heeft ook de Stichting besloten het woord ‘preventie’ voortaan minder prominent te gebruiken en zich vooral te richten op (dementie) bewustzijn als belangrijkste kenmerk van Dementiewijs
.
-]]>
Alhoewel iedereen over ‘De Piramide van Maslow‘ spreekt is de
piramide-vorm door anderen dan Maslow toegepast om zijn theorie over de menselijke motivatie in een optische vorm te gieten. En zo kennen de meeste mensen de theorie van Maslow. Helaas is met Maslow (wetenschappelijk) het zelfde gebeurt als er met veel ingewikkelder ideeën gebeurd is; het is extreem versimpeld en tot een ‘in beton gegoten’ piramide-vorm gereduceerd. Alle nuanceringen en waarschuwingen van Maslow zelf ten spijt is het door iedereen bekende en gebruikte model deze ongenuanceerde piramide geworden en (tot nu toe) gebleven.
Over de misvattingen rond Maslow en het ‘misbruik’ van zijn ‘inzichten’ is veel te zeggen en ik heb aan die discussie inmiddels ook mijn eigen steentje bijgedragen. In mijn nieuwe boek zal ik uitgebreid aandacht aan de menselijke behoeften besteden. In de traditie van de ‘in steen gegoten’ hiërarchie van menselijke behoeften heb ik zelf een versie gemaakt die niet alleen voor alle mensen klopt (in plaats van slechts voor de 1% meest intelligente mensen waar Maslow onderzoek naar deed) maar die ook (nog) meer herkenning en erkenning binnen de wereld van Zorg en Welzijn van Ouderen en van mensen met Dementie (zelf) zorgt. En die ook beter recht doet aan wat Maslow werkelijk in de breedte en diepte heeft gezegd over menselijke behoeften. Die piramide is:
- -Alle eerdere modellen vervallen hiermee.
-Mijn model anno 2018 past ook helemaal bij de wetenschappelijk onderbouwde Welzijnmatrix en klopt ook met mijn definitie van beschaving: “samenwerking tussen mensen om individuen binnen die beschaving te beschermen én krachtiger te maken, en ervoor te zorgen dat de macht en invloed van elk individu op de eigen levenssfeer optimaal is“, een zeer sociale en menselijke benadering dus die heel wat verder gaat dan wat er nu ook tot nu toe in de zorg vaak voor mensen met dementie als ‘het meest belangrijke‘ wordt gehanteerd.
-Tenslotte bevestigt deze hiërarchie van behoeften de wijsheid van de universele rechten van de mens die kernachtig stellen dat elk mens het recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon. (art.3)
-_____________________________________________________
-* hier staat de originele publicatie van Abraham Maslow uit 1943.
Bang om af te gaan, kiezen we meestal voor veilige systemen. Vertrouwen en verantwoordelijkheid leveren echter meer op, stellen Paul Jansen en Dick Kits.
-Het is altijd interessant om via het buitenland naar je eigen land te kijken. Andere gebruiken geven weer nieuwe ideeën of stellen ons tevreden over hoe het in ons eigen land gaat. Totdat je iets ziet waarvan je denkt: het is hier al even erg.
-Het volgende voorbeeld illustreert de beangstigende systeemgerichtheid in onze huidige maatschappijen. In elk Italiaans restaurant hoort (in theorie!) een tabellenbord te hangen met daarop vermeld hoeveel alcoholhoudende drank automobilisten maximaal mogen nuttigen. De tabellen geven het maximaal toegestane alcoholpromillage in je bloed aan: per soort alcohol, per lichaamsgewicht, bij volle of lege maag, en dit apart voor vrouwen en mannen. Een mooie handwijzer, die echter niemand leest. Te veel informatie en te onoverzichtelijk.
-Een ander voorbeeld: Tijdens de verkoop van een huis en de koop van een nieuw huis in Nederland (beide begin 2018) werd het verplichte energielabel pas na de (ver)koop geregeld. De zogenaamde informatie was in beide gevallen niet noodzakelijk voor de kopers en verkopers.
-Bureaucratie
-Dit zijn slechts twee voorbeelden van bureaucratie die hun doel missen. Onze maatschappij zit er vol mee. Europa zit er vol mee. En het wordt steeds erger.
-Mensen worden onderworpen aan systemen die niet hen maar de systemen dienen. Elke nieuwe regering zegt er iets aan te zullen doen, maar het tegendeel blijkt al jaren. Hoeveel systemen kan een mens aan voordat hij in opstand komt of die systemen nog heviger negeert, zoals in de genoemde voorbeelden? En wat te doen met degenen die niet voor zichzelf kunnen opkomen? Denk aan mensen met dementie, psychiatrische patiënten en kwetsbare ouderen.
-Vicieuze cirkel
-Zo blijkt het bijvoorbeeld veel te simpel te zijn om een oudere dame die door een combinatie van gedrag en slechte persoonlijke omstandigheden voor de derde keer in een psychose belandt, te helpen door die omstandigheden te veranderen. Integendeel. Ze wordt ‘geholpen’ door het bestaande systeem via burgemeester en rechter te gebruiken en haar in een kliniek achter slot en grendel op te sluiten en daar maandenlang vast te houden, terwijl de psychose dan al is verdwenen. Daarvoor wordt de kliniek betaald. Deze is dus belanghebbende in het systeem, ook al worden er op zo’n manier mensenrechten geschonden.
-De in het systeem ingebouwde vicieuze cirkel zorgt ervoor dat niemand buiten de mensen die dat zo hebben geregeld, en onderdeel zijn van het systeem, die cirkel kan doorbreken. Zodat deze oudere dame, afgesneden van de maatschappij en ‘beschermd’ tegen bezoek en telefonisch contact, zich dan maar neerlegt bij het voldongen feit van de nieuwe omstandigheden, die zij zelf beschrijft als „(bijna) eenzame opsluiting.”
-Dit is een heel concreet geval dat letterlijk vandaag de dag in Nederland speelt en geen uitzondering is. Hierbij staat het systeem geen enkele interventie/hulp van buitenaf toe, zelfs niet als dat volgens de systeemregels gebeurt.
-Zesjes of achten
-Waar overheden, bedrijven en met name de zorgsector denken mensen te beschermen met systemen en protocollen, zouden ze er goed aan doen eens stil te staan bij de vraag in hoeverre ze mensen met deze systemen lastigvallen of zelfs ‘aanvallen’.
-Systeemgericht werken en protocollen creëren zesjes. Waar verantwoordelijkheid geldt en ruimte voor eigen creativiteit is, ontstaan er achten. In de op winnaars gerichte meritocratie, een maatschappijmodel waarin de sociaaleconomische positie van elk individu is gebaseerd op zijn of haar verdiensten (merites), zou iedereen juist via verantwoordelijkheid zijn ”merites” moeten laten zien.
-Het omgekeerde is echter het geval: uit angst om af te gaan kiezen de meesten voor de veiligheid van protocollen. Willen we zo verder onze maatschappij (laten) ontwikkelen? Geef mensen hun eigen verantwoordelijkheid terug en daarmee het vertrouwen in hun kunnen.
-Dr. Paul Jansen is gedragswetenschapper en dementie-expert. Dick Kits is auteur, uitgever en voormalig zorgondernemer.
--
|
- 12 Stellingen -1. Mensen willen ervaren dat ze leven. Nu. -2. Waar het echt om gaat: mens-zijn, ontwikkeling, uitdaging en plezier! -3. Mensen definiëren hun eigen passie, energie, succes en behoeften. -4. Onze EQnomie is een bruisend feest van echte, authentieke mensen. -5. Wij willen geen ‘balans tussen werk en privé’; wij zijn ons authentieke zelf in werk én privé. -6. Onze talenten, tijd, aandacht, ideeën, kennis en netwerken zijn ons eigendom en onze verantwoordelijkheid. -7. Een organisatie is geen bestuursorgaan, bedrijf, zorg- of onderwijsinstelling. Een organisatie bestaat altijd uit MENSEN die zich voor elkaar en voor anderen inzetten. -8. “Wat voegt jouw zorg, bemoeienis, dienst of product toe aan mij, mijn ontwikkeling, uitdaging en plezier!?” -9. Wij willen niet worden ‘beroofd’; we willen worden geraakt! -10. Voordat wij met een organisatie in zee gaan willen we die eerst begrijpen en aanvoelen; de missie, de cultuur; de mensen. -11. Wij zijn loyaal aan de passie en bezieling waarmee alles ooit begon. Niet aan de regeltjes die er onderweg ‘ingeslopen’ zijn. -12. Het gaat ons er niet om WAT we doen. Het gaat ons er om WAAROM we dat doen. -EQnomie Manifest ©2004 Paul Jansen & Albert Hakkert This Manifesto is based on the Dissertation and Thesis “EQnomy; The Emotionel Intelligent Society” and other work in the field of Social and Behavioral Sciences by Paul L. Jansen Ph.D., MBA. EQnomy |
-
-]]>
1 Ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Ik tuinier misschien niet meer, maar ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Breng me wat bloemen. Het zal me aan mijn verleden helpen herinneren.
2 Ik kan nog steeds communiceren. Ik kan misschien niet meer zo goed praten als eerder, maar ik kan nog steeds communiceren. Heb geduld wanneer ik dat probeer. Dit zal me het gevoel geven verbonden te zijn.
-3 Ik kan nog steeds beslissingen nemen. Ik heb misschien niet meer het oordeelvermogen dat ik had, maar ik kan nog steeds beslissingen nemen. Laat me zelf kiezen. Dit zal me het gevoel geven dat ik ergens deel van uitmaak.
-4 Ik kan nog mijn gezicht wassen. Ik kan misschien niet meer zelf een bad nemen, maar ik kan nog steeds zelf mijn gezicht wassen. Zeker met een klein beetje hulp. Dit zal me helpen me zinvol te voelen.
-5 Ik kan nog zingen. Ik kan misschien niet meer dansen, maar ik kan nog zingen. Help me van muziek te genieten. Dit zal mijn leven rijker maken.
-6 Ik kan mijn eigen lichaam nog bewegen. Ik kan misschien niet meer zelfstandig lopen, maar ik kan mijn lichaam nog bewegen. Loop met me mee, en ondersteun me als ik bijna struikel. Dit helpt me mezelf betrokken te voelen.
-Jullie zijn mijn verbinding met het leven. Ik ben afhankelijk van jullie. Maar doe alsjeblieft niet voor mij wat ik zelf kan doen. Erken wat ik zelf kan en help me te functioneren als een persoon. Jullie zijn de sleutel tot de kwaliteit van mijn leven.
-_______________________________
-Paul Jansen
-(geïnspireerd door Dan Lonigro van de CPI)
Alhoewel iedereen over ‘De Piramide van Maslow‘ spreekt is de
piramide-vorm door anderen dan Maslow toegepast om zijn theorie over de menselijke motivatie in een optische vorm te gieten. En zo kennen de meeste mensen de theorie van Maslow. Helaas is met Maslow (wetenschappelijk) het zelfde gebeurt als er met veel ingewikkelder ideeën gebeurd is; het is extreem versimpeld en tot een ‘in beton gegoten’ piramide-vorm gereduceerd. Alle nuanceringen en waarschuwingen van Maslow zelf ten spijt is het door iedereen bekende en gebruikte model deze ongenuanceerde piramide geworden en (tot nu toe) gebleven.
Over de misvattingen rond Maslow en het ‘misbruik’ van zijn ‘inzichten’ is veel te zeggen en ik heb aan die discussie inmiddels ook mijn eigen steentje bijgedragen. In mijn nieuwe boek zal ik uitgebreid aandacht aan de menselijke behoeften besteden. In de traditie van de ‘in steen gegoten’ hiërarchie van menselijke behoeften heb ik zelf een versie gemaakt die niet alleen voor alle mensen klopt (in plaats van slechts voor de 1% meest intelligente mensen waar Maslow onderzoek naar deed) maar die ook (nog) meer herkenning en erkenning binnen de wereld van Zorg en Welzijn van Ouderen en van mensen met Dementie (zelf) zorgt. En die ook beter recht doet aan wat Maslow werkelijk in de breedte en diepte heeft gezegd over menselijke behoeften. Die piramide is:
- -Alle eerdere modellen vervallen hiermee.
-Mijn model anno 2018 past ook helemaal bij de wetenschappelijk onderbouwde Welzijnmatrix en klopt ook met mijn definitie van beschaving: “samenwerking tussen mensen om individuen binnen die beschaving te beschermen én krachtiger te maken, en ervoor te zorgen dat de macht en invloed van elk individu op de eigen levenssfeer optimaal is“, een zeer sociale en menselijke benadering dus die heel wat verder gaat dan wat er nu ook tot nu toe in de zorg vaak voor mensen met dementie als ‘het meest belangrijke‘ wordt gehanteerd.
-Tenslotte bevestigt deze hiërarchie van behoeften de wijsheid van de universele rechten van de mens die kernachtig stellen dat elk mens het recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon. (art.3)
-_____________________________________________________
-* hier staat de originele publicatie van Abraham Maslow uit 1943.
-]]>1. Wees feilloos met je woorden.
-Spreek met integriteit. Zeg alleen wat je serieus meent. Vermijdt het gebruik van woorden die tegen jezelf spreken en vermijd kletsen en roddelen over anderen. Gebruik de kracht van je woorden in de richting van waarheid en liefde.
2. Neem niets persoonlijk.
-Er is niets dat anderen doen vanwege jou. Wat anderen zeggen en doen is een projectie van hun eigen realiteit, hun eigen droom. Wanneer je immuun bent voor de meningen en daden van anderen zul je geen slachtoffer zijn van nodeloos lijden.
3. Vooronderstel niets.
-Vindt de moed vragen te stellen en uit te drukken wat je werkelijk wilt. Communiceer met anderen zo duidelijk als je kan om misverstanden, verdriet en drama te vermijden. Alleen al met deze ene afspraak kun je je hele leven veranderen.
4. Doe altijd je best.
-Jouw best zal van moment tot moment veranderen; het zal anders zijn wanneer je gezond bent dan wanneer je ziek bent. Doe onder elke omstandigheid eenvoudig je best, en je zult veroordeling van jezelf, zelfmisbruik en spijt vermijden.
©Don Miguel Ruiz
-]]>Emoties zijn een ‘produkt’ van het brein! Altijd. Sterker nog: emoties spelen hun rol op het niveau van het onderbrein. Emoties zetten de mens aan om in beweging te komen. Het woord ‘emotie’ staat letterlijk voor verwarring, beroering, opschudding. Ons bovenbrein is er vervolgens om emoties te verwerken in ons denken en op het hoogste brein-niveau tot goed en weldoordacht gedrag te komen. We noemen dat Emotionele Intelligentie.
-
Wie wel eens een presentatie heeft bijgewoond van Anneke van der Plaats kent haar model van ‘de vier lagen van het brein’ en daarin staan emoties duidelijk op laag twee in het onderbrein (zie hiernaast). Verreweg de meeste emoties, en impulsief en ondoordacht gedrag dat daaruit voortkomt, vindt zijn oorsprong in angst. Omdat bij mensen met ernstige dementie het bovenbrein minder goed of slecht werkt zien we in hun gedrag vaak die bron (angst) terug, en is het dus de uitdaging om voor hen de angst die zij beleven te verminderen, maar dat is een ander onderwerp. Er zijn ook emoties die niet op angst of op als negatief ervaren prikkels zijn gebaseerd. Neem muziek: wie zichzelf een beetje open zet voor muziek die je juist heel mooi vindt zal merken dat muziek je kan ‘ontroeren’ of ‘raken’ of hoe je dat ook wilt noemen, maar ook dat is een emotie (beroering) en een produkt van het onderbrein. Zowel angst als het tegenovergestelde daarvan (bekoring, aantrekking, prettig) wat genoegen heet komen uit het onderbrein. De grote overeenkomst tussen angst en genoegen is dat ze beiden een reactie vanuit het onderbrein zijn op prikkels, en een feitelijk ‘instinctmatig niet overdacht oordeel‘ zijn. Sommige prikkels krijgen een negatief ‘oordeel’: we voelen angst. Andere prikkels krijgen een positief ‘oordeel’: we voelen genoegen, genegenheid.
De amygdala (bovenin laag 2) bepaalt op basis van deze simpele tweedeling in de emotie-‘kleur’ of die aan het werk moet: de amygdala doet dat alleen bij een negatief ‘oordeel’; bij angst dus. Dan zijn er vijf gedragsreacties mogelijk waarvan we er allemaal twee zeker kennen: #1 vluchten en #2 vechten. (De andere drie zijn #3 flauwvallen, #4 verstarren en #5 overgangsgedrag. Deze vijf noem ik ook wel de 5 F-fen: Fight, Flight, Faint, Freeze en Fidge. Maar ook dat is weer een ander onderwerp.)
-Bij een positief oordeel (genoegen, genegenheid) wordt de amygdala omzeild en zien we gedrag dat het beleefde genoegen en de ervaren genegenheid bevestigd; uitdrukt. In de belevingsgerichte zorg voor mensen met dementie zijn onze alerte inspanningen daarom vooral gericht op het voorkomen van angst en van gedrag dat daaruit voortkomt. En op het laten ontstaan van positieve emoties vanuit genoegen en genegenheid en van gedrag dat uit het zich zo prettig en gelukkig voelen voortkomt.
-Er bestaat en groot onderscheid tussen genoegen, genegenheid, affectie aan de ene kant en liefde aan de andere kant, alhoewel heel veel mensen die begrippen door elkaar heen halen en gebruiken. Liefde is geen emotie maar een eigenschap en uitdrukking van spiritualiteit. Liefde is altijd onvoorwaardelijk en wordt vanuit het hart ‘boven’ alles wat in het brein speelt over de hele stoffelijke mens gelegd. De emoties die door bepaalde omstandigheden rond (echte) liefde bij ons getriggerd kunnen worden staan helemaal los van die liefde zelf; die gevoelens, die emoties zijn secondair en komen uit ons brein en gaan nooit over (echte) liefde maar over omstandigheden en over ons ego. Deze verschillen tussen liefde (hart) en hoofd (emoties) zijn het terrein waar de dichters hun pennen op stuk schrijven. In mijn boek maak ik eenvoudig verschil tussen Hartmensen en Hoofdmensen.
- -Dat is niet hetzelfde verschil als tussen ‘voelers’ en ‘denkers’, want dat zijn dus beide Hoofdmensen. Hartmensen staan ‘hoger’; ze sturen zichzelf en hun gedrag vanuit (onvoorwaardelijke) Liefde, vanuit spiritualiteit.
-Het is aan Hoofdmensen bijna net zo moeilijk uit te leggen wat Liefde is, en wat het verschil is tussen Liefde en hetgeen zij liefde noemen wanneer ze genoegen, genegenheid, affectie voelen, en zelfs verlangen, als het is om aan iemand die nog nooit zout geproefd heeft uit te leggen hoe zout smaakt. De gelukzaligheid die Hartmensen ervaren bij de aansturing vanuit Liefde, en de resultaten daarvan in de stoffelijke wereld, zullen bij hen emoties kunnen oproepen die dezelfde zijn als die Hoofdmensen ervaren (maar dan zonder die gelukzaligheid).
-]]>Alhoewel iedereen over ‘De Piramide van Maslow‘ spreekt is de
piramide-vorm door anderen dan Maslow toegepast om zijn theorie over de menselijke motivatie in een optische vorm te gieten. En zo kennen de meeste mensen de theorie van Maslow. Helaas is met Maslow (wetenschappelijk) het zelfde gebeurt als er met veel ingewikkelder ideeën gebeurd is; het is extreem versimpeld en tot een ‘in beton gegoten’ piramide-vorm gereduceerd. Alle nuanceringen en waarschuwingen van Maslow zelf ten spijt is het door iedereen bekende en gebruikte model deze ongenuanceerde piramide geworden en (tot nu toe) gebleven.
Over de misvattingen rond Maslow en het ‘misbruik’ van zijn ‘inzichten’ is veel te zeggen en ik heb aan die discussie inmiddels ook mijn eigen steentje bijgedragen. In mijn nieuwe boek zal ik uitgebreid aandacht aan de menselijke behoeften besteden. In de traditie van de ‘in steen gegoten’ hiërarchie van menselijke behoeften heb ik zelf een versie gemaakt die niet alleen voor alle mensen klopt (in plaats van slechts voor de 1% meest intelligente mensen waar Maslow onderzoek naar deed) maar die ook (nog) meer herkenning en erkenning binnen de wereld van Zorg en Welzijn van Ouderen en van mensen met Dementie (zelf) zorgt. En die ook beter recht doet aan wat Maslow werkelijk in de breedte en diepte heeft gezegd over menselijke behoeften. Die piramide is:
- -Alle eerdere modellen vervallen hiermee.
-Mijn model anno 2018 past ook helemaal bij de wetenschappelijk onderbouwde Welzijnmatrix en klopt ook met mijn definitie van beschaving: “samenwerking tussen mensen om individuen binnen die beschaving te beschermen én krachtiger te maken, en ervoor te zorgen dat de macht en invloed van elk individu op de eigen levenssfeer optimaal is“, een zeer sociale en menselijke benadering dus die heel wat verder gaat dan wat er nu ook tot nu toe in de zorg vaak voor mensen met dementie als ‘het meest belangrijke‘ wordt gehanteerd.
-Tenslotte bevestigt deze hiërarchie van behoeften de wijsheid van de universele rechten van de mens die kernachtig stellen dat elk mens het recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon. (art.3)
-_____________________________________________________
-* hier staat de originele publicatie van Abraham Maslow uit 1943.
Bang om af te gaan, kiezen we meestal voor veilige systemen. Vertrouwen en verantwoordelijkheid leveren echter meer op, stellen Paul Jansen en Dick Kits.
-Het is altijd interessant om via het buitenland naar je eigen land te kijken. Andere gebruiken geven weer nieuwe ideeën of stellen ons tevreden over hoe het in ons eigen land gaat. Totdat je iets ziet waarvan je denkt: het is hier al even erg.
-Het volgende voorbeeld illustreert de beangstigende systeemgerichtheid in onze huidige maatschappijen. In elk Italiaans restaurant hoort (in theorie!) een tabellenbord te hangen met daarop vermeld hoeveel alcoholhoudende drank automobilisten maximaal mogen nuttigen. De tabellen geven het maximaal toegestane alcoholpromillage in je bloed aan: per soort alcohol, per lichaamsgewicht, bij volle of lege maag, en dit apart voor vrouwen en mannen. Een mooie handwijzer, die echter niemand leest. Te veel informatie en te onoverzichtelijk.
-Een ander voorbeeld: Tijdens de verkoop van een huis en de koop van een nieuw huis in Nederland (beide begin 2018) werd het verplichte energielabel pas na de (ver)koop geregeld. De zogenaamde informatie was in beide gevallen niet noodzakelijk voor de kopers en verkopers.
-Bureaucratie
-Dit zijn slechts twee voorbeelden van bureaucratie die hun doel missen. Onze maatschappij zit er vol mee. Europa zit er vol mee. En het wordt steeds erger.
-Mensen worden onderworpen aan systemen die niet hen maar de systemen dienen. Elke nieuwe regering zegt er iets aan te zullen doen, maar het tegendeel blijkt al jaren. Hoeveel systemen kan een mens aan voordat hij in opstand komt of die systemen nog heviger negeert, zoals in de genoemde voorbeelden? En wat te doen met degenen die niet voor zichzelf kunnen opkomen? Denk aan mensen met dementie, psychiatrische patiënten en kwetsbare ouderen.
-Vicieuze cirkel
-Zo blijkt het bijvoorbeeld veel te simpel te zijn om een oudere dame die door een combinatie van gedrag en slechte persoonlijke omstandigheden voor de derde keer in een psychose belandt, te helpen door die omstandigheden te veranderen. Integendeel. Ze wordt ‘geholpen’ door het bestaande systeem via burgemeester en rechter te gebruiken en haar in een kliniek achter slot en grendel op te sluiten en daar maandenlang vast te houden, terwijl de psychose dan al is verdwenen. Daarvoor wordt de kliniek betaald. Deze is dus belanghebbende in het systeem, ook al worden er op zo’n manier mensenrechten geschonden.
-De in het systeem ingebouwde vicieuze cirkel zorgt ervoor dat niemand buiten de mensen die dat zo hebben geregeld, en onderdeel zijn van het systeem, die cirkel kan doorbreken. Zodat deze oudere dame, afgesneden van de maatschappij en ‘beschermd’ tegen bezoek en telefonisch contact, zich dan maar neerlegt bij het voldongen feit van de nieuwe omstandigheden, die zij zelf beschrijft als „(bijna) eenzame opsluiting.”
-Dit is een heel concreet geval dat letterlijk vandaag de dag in Nederland speelt en geen uitzondering is. Hierbij staat het systeem geen enkele interventie/hulp van buitenaf toe, zelfs niet als dat volgens de systeemregels gebeurt.
-Zesjes of achten
-Waar overheden, bedrijven en met name de zorgsector denken mensen te beschermen met systemen en protocollen, zouden ze er goed aan doen eens stil te staan bij de vraag in hoeverre ze mensen met deze systemen lastigvallen of zelfs ‘aanvallen’.
-Systeemgericht werken en protocollen creëren zesjes. Waar verantwoordelijkheid geldt en ruimte voor eigen creativiteit is, ontstaan er achten. In de op winnaars gerichte meritocratie, een maatschappijmodel waarin de sociaaleconomische positie van elk individu is gebaseerd op zijn of haar verdiensten (merites), zou iedereen juist via verantwoordelijkheid zijn ”merites” moeten laten zien.
-Het omgekeerde is echter het geval: uit angst om af te gaan kiezen de meesten voor de veiligheid van protocollen. Willen we zo verder onze maatschappij (laten) ontwikkelen? Geef mensen hun eigen verantwoordelijkheid terug en daarmee het vertrouwen in hun kunnen.
-Dr. Paul Jansen is gedragswetenschapper en dementie-expert. Dick Kits is auteur, uitgever en voormalig zorgondernemer.
--
|
- 12 Stellingen -1. Mensen willen ervaren dat ze leven. Nu. -2. Waar het echt om gaat: mens-zijn, ontwikkeling, uitdaging en plezier! -3. Mensen definiëren hun eigen passie, energie, succes en behoeften. -4. Onze EQnomie is een bruisend feest van echte, authentieke mensen. -5. Wij willen geen ‘balans tussen werk en privé’; wij zijn ons authentieke zelf in werk én privé. -6. Onze talenten, tijd, aandacht, ideeën, kennis en netwerken zijn ons eigendom en onze verantwoordelijkheid. -7. Een organisatie is geen bestuursorgaan, bedrijf, zorg- of onderwijsinstelling. Een organisatie bestaat altijd uit MENSEN die zich voor elkaar en voor anderen inzetten. -8. “Wat voegt jouw zorg, bemoeienis, dienst of product toe aan mij, mijn ontwikkeling, uitdaging en plezier!?” -9. Wij willen niet worden ‘beroofd’; we willen worden geraakt! -10. Voordat wij met een organisatie in zee gaan willen we die eerst begrijpen en aanvoelen; de missie, de cultuur; de mensen. -11. Wij zijn loyaal aan de passie en bezieling waarmee alles ooit begon. Niet aan de regeltjes die er onderweg ‘ingeslopen’ zijn. -12. Het gaat ons er niet om WAT we doen. Het gaat ons er om WAAROM we dat doen. -EQnomie Manifest ©2004 Paul Jansen & Albert Hakkert This Manifesto is based on the Dissertation and Thesis “EQnomy; The Emotionel Intelligent Society” and other work in the field of Social and Behavioral Sciences by Paul L. Jansen Ph.D., MBA. EQnomy |
-
-]]>
-]]>1. Wees feilloos met je woorden.
-Spreek met integriteit. Zeg alleen wat je serieus meent. Vermijdt het gebruik van woorden die tegen jezelf spreken en vermijd kletsen en roddelen over anderen. Gebruik de kracht van je woorden in de richting van waarheid en liefde.
2. Neem niets persoonlijk.
-Er is niets dat anderen doen vanwege jou. Wat anderen zeggen en doen is een projectie van hun eigen realiteit, hun eigen droom. Wanneer je immuun bent voor de meningen en daden van anderen zul je geen slachtoffer zijn van nodeloos lijden.
3. Vooronderstel niets.
-Vindt de moed vragen te stellen en uit te drukken wat je werkelijk wilt. Communiceer met anderen zo duidelijk als je kan om misverstanden, verdriet en drama te vermijden. Alleen al met deze ene afspraak kun je je hele leven veranderen.
4. Doe altijd je best.
-Jouw best zal van moment tot moment veranderen; het zal anders zijn wanneer je gezond bent dan wanneer je ziek bent. Doe onder elke omstandigheid eenvoudig je best, en je zult veroordeling van jezelf, zelfmisbruik en spijt vermijden.
©Don Miguel Ruiz
-]]>
Vanaf de diagnose ‘Dementie’ gebeurt er veel te vaak iets heel verkeerds. Terwijl jij en je naasten nog worstelen met het verwerken van die diagnose zetten sommigen, helaas vaak ook zogenaamde professionals, meteen een schakelaar om: de dementie-schakelaar. Zij denken dat het klopt om dementie als een binaire zaak te beschouwen; je hebt het of je hebt het niet. Of nog erger: je bent het (dement) of je bent het niet. Onder deze simpelheid ligt natuurlijk onwetendheid* maar daar zijn zijzelf het meestal niet mee eens; zij zijn immers de professionals…
-In werkelijkheid is het moment van diagnose, bijvoorbeeld van de diagnose Alzheimer, een enkel punt op een zeer geleidelijk hellende lijn van ontwikkeling van die ziekte. Het lijkt wat dat betreft op het leven en ‘oud’ worden, daar is ook niet één moment voor aan te wijzen dat je ‘het’ ineens bent geworden. Je wordt het gewoon. Langzaam maar zeker. En de één heeft een veel stijlere lijn dan de ander: ik ken stokoude mensen van 55 en piepjonge gasten van 85. En zo is het in werkelijkheid ook met Alzheimer. Volgens de nieuste cijfers is de gemmiddelde tijd die mensen op de hellende lijn van Alzheimer verbijven 9 tot 12 jaar na de diagnose. En die duur wordt steeds langer. Ondertussen is bij de diagnose de schakelaar bij sommigen echter al om gegaan dus loop je grote kans dat er door hen niet meer mèt je, maar alleen nog maar met anderen òver je gepraat wordt… En als de ‘dementiepatiënt’ bijvoorbeeld daar dan over valt, omdat het hem/haar irriteert, dan is dat voor deze ‘professionals’ vaak juist een bevestiging van zowel de diagnose als van de juistheid van hun ‘empathische’ gedrag. Misleide empathie dus…
- -Anne-Mei The heeft het er regelmatig over dat, in mijn woorden, de ‘professionals’ druk doende en gepassioneerd betrokken zijn bij die diagnose, dus vooral aan het begin van de hellende lijn, en verder vooral de armen uit de mouwen steken aan het einde van die hellende lijn. Ook na 1 januari zal de aandacht in ‘de keten’ zich vooral daarop richten. Het zijn de ‘fasen’ waarin empathie het ‘makkelijkst’ is op te brengen… Waarin de mensen makkelijker ‘zien’ wat er nodig is. De jaren tussen die twee einden in, en dat zijn nu dus 8 tot 11 jaren lang, staan de gediagnostiseerde Alzheimerpatiënten en hun naasten er helaas vaak te veel alleen voor als het gaat om ‘empathische begeleiding’…
-Mijn pleidooi hier is dus voor een ‘door kennis onderbouwde’ empathie en professionaliteit. (om over compassie nog maar te zwijgen). Verminder de aannames waarmee zo veel mensen hun gebrek aan feitelijke kennis opvullen en ‘educate yourself‘ voordat je conclusies trekt uit een diagnose of uit iets dat je meemaakt met iemand die de diagnose heeft. Ik weet, anderen beoordelen op je eigen denkprocessen is een fenomeen dat overal speelt, maar bij dementie is het gevolg erger, ook omdat het zo eenvoudig is op te lossen. De kern van het probleem lijkt hier immers onwetendheid; gebrek aan kennis.
-__________________________________________________________
-*Ook de BrainWorkShop “Dementiewijs
–
Sympathie is het je verhoogd bewust zijn van de benarde situatie van een ander persoon als iets dat moet worden verlicht (Lauren, 2005). De nadruk ligt hier op het je bewust worden ofwel tot het besef komen dat er iemand is wiens situatie jouw aandacht verdient en dat er een element van pijn of lijden is dat die persoon ervaart. Vanaf dat punt wordt bezorgdheid getoond aan die persoon. Dat klinkt ongeveer zo: ‘Ik vindt het heel vervelend voor je.’ of ‘Ik hoop echt dat je er uitkomt.’
-
Empathie is de inspanning van iemand die zelfbewust is en die de situatie en emotionele toestand van een andere persoon kan begrijpen, en zelfs plaatsvervangend kan ervaren. (Baron-Cohen, 2006) De meeste mensen noemen dit ‘in de schoenen van iemand anders gaan staan’. Letterlijke voorbeelden zijn het dragen van de schoenen van je partner of wanneer een man een speciaal zwangerschapspak aantrekt om zelf te ervaren hoe de mobiliteit van zijn vrouw wordt beïnvloed door zwanger te zijn. De nadruk ligt hier op het ervaren; het beleven, dat wil zeggen: in staat om bijna te voelen wat die ander doormaakt. Het klinkt meestal als: ‘Het klinkt alsof je een slechte dag op kantoor hebt gehad en dat je waarschijnlijk aan een pauze toe bent’.
Compassie gaat een stap verder. Vanaf waar een persoon empathie voelt ervaart die persoon vervolgens een verlangen om het lijden van die ander te helpen verlichten. De nadruk ligt hier op actie ofwel willen helpen. Het hebben van compassie vraagt dat die andere persoon op de eerste plaats gezet wordt, je dan voor te stellen wat de andere persoon doormaakt, en dan manieren overwegen om te helpen om die persoon het hoofd te laten bieden aan wat hij/zij beleeft en zich beter te laten voelen. Karen Armstrong, auteur van “12 Steps to a More Compassionate Life” (Nl.: ‘Compassie’), gelooft dat het fundamentele principe van compassie de gouden regel is: ‘Behandel anderen zoals jij zou willen dat anderen jou behandelen’. Het klinkt meestal als volgt: ‘Ik voel je pijn en dat het heel moeilijk is om hier helemaal alleen mee om te gaan. Is er een manier waarop ik kan helpen? ‘
-Dus: Sympathie is gericht op besef; Empathie is gericht op de ervaring; en Compassie is gericht op actie.
-Nadenkend over de verschillen tussen deze drie besefte ik dat handelen met compassie vereist dat we de andere persoon altijd op de eerste plaats zetten. Als je iemand helpt die noodlijdend en ‘gewond’ is dan lever je een beetje van jezelf in en richt je jezelf op die ander.
-Boeddha zegt dat het waarschijnlijk het best: “Compassie is dat waardoor het hart van een goed mens in beweging komt door de pijn van anderen. Het verplettert en vernietigt de pijn van anderen; daarom heet het compassie. Het heet compassie omdat het de noodlijdende opvangt en omarmt.”
-N.B. De woorden compassie en mededogen worden vaak door elkaar gebruikt en betekenen exact hetzelfde. Met dank aan Sha-En voor haar input.
-]]>
Het is dan ook logisch en te verwachten dat er steeds meer mensen zijn die óf alles alleen maar op zichzelf betrekken óf zich afwenden van alles wat volgens hen niet henzelf betreft. En dan zijn er die deze twee strategieën om-en-om afwisselen
Zo vatten enkele mensen mijn vorige post ‘Crematie’ onbedoeld persoonlijk op. Dat is natuurlijk wel erg narcistisch. Mijn post had een duidelijke aanleiding (de dood van mijn moeder) maar is heel algemeen en is geheel passend in mijn boodschap over het verlies van ‘Het Dorp’ als metafoor voor menselijke beschaving, waar deze blog immers over gaat. En ik noem ook geen namen dus ook hier gaat op: wie de schoen past…
Toch zullen we met deze stadse egocentriekelingen steeds meer rekening moeten houden, dat ze er zijn bedoel ik. Een discussie met hen heeft namelijk geen enkele zin omdat ze enkel de twee hierboven genoemde strategieën kennen. Stadse egocentriekelingen zijn per definitie hoofdmensen. Dorpse mensen zijn vaak juist (nog) hartmensen; ‘Hartmensen onderscheiden zich in het bijzonder door de aandacht voor bewustzijn en de focus op het nu-bewust-zijn. Liefde, empathie, spiritualiteit, intuïtie; het zijn menselijke aspecten die alleen op het hart-niveau beschikbaar zijn, en vanaf dat niveau hun invloed en uitwerking op de drie lagere niveaus (Hoofdmensen) uitoefenen. Andersom is onmogelijk.’ De paradoxale grap ontstaat wanneer hoofdmensen gaan uitleggen dat ze hartmensen zijn. Vrij naar Margaret Thatcher zeg ik dan ”Als je moet uitleggen dat je een hartmens bent, ben je dat niet.” En ja, ook hier geldt weer: wie de schoen past…
-
Tot slot dit: ons ego (brein) is als geen ander in staat om oordelen te vellen over mensen die anders denken en/of doen dan wijzelf. Vanuit onbewust automatisme staat het ego klaar om zijn rationeel onderbouwde oordeel wereldkundig te maken en/of daar naar te handelen. In deze neiging is geen verschil tussen hartmensen en hoofdmensen en je ‘wordt’ pas (weer) hartmens als je aan deze neiging bewust weerstand biedt. En ja, die schoen trek ik zelf meteen aan: ik herken die ‘Pavlov’-reactie van het ego en heb die de afgelopen dagen een paar keer op voelen komen. Maar dan is er gelukkig dat ‘dorp’ van mensen om me heen die me helpen om me niet als egocentriekeling te gedragen. Dat lukt helaas niet altijd en lukt ook niet iedereen. Wie de schoen past…
1 Ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Ik tuinier misschien niet meer, maar ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Breng me wat bloemen. Het zal me aan mijn verleden helpen herinneren.
2 Ik kan nog steeds communiceren. Ik kan misschien niet meer zo goed praten als eerder, maar ik kan nog steeds communiceren. Heb geduld wanneer ik dat probeer. Dit zal me het gevoel geven verbonden te zijn.
-3 Ik kan nog steeds beslissingen nemen. Ik heb misschien niet meer het oordeelvermogen dat ik had, maar ik kan nog steeds beslissingen nemen. Laat me zelf kiezen. Dit zal me het gevoel geven dat ik ergens deel van uitmaak.
-4 Ik kan nog mijn gezicht wassen. Ik kan misschien niet meer zelf een bad nemen, maar ik kan nog steeds zelf mijn gezicht wassen. Zeker met een klein beetje hulp. Dit zal me helpen me zinvol te voelen.
-5 Ik kan nog zingen. Ik kan misschien niet meer dansen, maar ik kan nog zingen. Help me van muziek te genieten. Dit zal mijn leven rijker maken.
-6 Ik kan mijn eigen lichaam nog bewegen. Ik kan misschien niet meer zelfstandig lopen, maar ik kan mijn lichaam nog bewegen. Loop met me mee, en ondersteun me als ik bijna struikel. Dit helpt me mezelf betrokken te voelen.
-Jullie zijn mijn verbinding met het leven. Ik ben afhankelijk van jullie. Maar doe alsjeblieft niet voor mij wat ik zelf kan doen. Erken wat ik zelf kan en help me te functioneren als een persoon. Jullie zijn de sleutel tot de kwaliteit van mijn leven.
-_______________________________
-Paul Jansen
-(geïnspireerd door Dan Lonigro van de CPI)
-]]>1. Wees feilloos met je woorden.
-Spreek met integriteit. Zeg alleen wat je serieus meent. Vermijdt het gebruik van woorden die tegen jezelf spreken en vermijd kletsen en roddelen over anderen. Gebruik de kracht van je woorden in de richting van waarheid en liefde.
2. Neem niets persoonlijk.
-Er is niets dat anderen doen vanwege jou. Wat anderen zeggen en doen is een projectie van hun eigen realiteit, hun eigen droom. Wanneer je immuun bent voor de meningen en daden van anderen zul je geen slachtoffer zijn van nodeloos lijden.
3. Vooronderstel niets.
-Vindt de moed vragen te stellen en uit te drukken wat je werkelijk wilt. Communiceer met anderen zo duidelijk als je kan om misverstanden, verdriet en drama te vermijden. Alleen al met deze ene afspraak kun je je hele leven veranderen.
4. Doe altijd je best.
-Jouw best zal van moment tot moment veranderen; het zal anders zijn wanneer je gezond bent dan wanneer je ziek bent. Doe onder elke omstandigheid eenvoudig je best, en je zult veroordeling van jezelf, zelfmisbruik en spijt vermijden.
©Don Miguel Ruiz
-]]>
Bij lezingen over ‘De Wondere Wereld van Dementie’ die ik af en toe o.a. als vervanger van Anneke van der Plaats geef, voeg ik soms een stukje extra inzicht toe aan het verhaal. Namelijk het inzicht dat wij allemaal momenten in ons leven kennen dat we ons net zo gedragen als iemand met dementie. In mijn uitleg van ‘de vier lagen van ons brein’ en waar de verstoringen door het dementie-syndroom plaatsvinden (namelijk laag 3 en 4) heb ik er voor gekozen om het woord ‘laag‘ zoveel mogelijk te vervangen door ‘nivo‘. Bij het dementie-syndroom is de verklaring dat het een gevolg is van beschadiging van hersenen*. Bij mensen die dementie hebben ‘wordt het rationele (deel van het) brein aangetast en krijgen zij moeite met denken en kiezen‘ (laag 3 en 4)**.
-
Maar iedereen gedraagt zich wel eens ‘een nivotje (of twee) lager’ ook al hebben we geen beschadigde hersenen. Een belangrijk onderdeel van de visie van Anneke van der Plaats, zoals ze samen met Dick Kits ook in haar laatste boek ‘De dag door met dementie’ zeer toegankelijk beschrijft, is de grote invloed van de amandelkern. En de werking van de amandelkern die Anneke ook wel ‘angst-kern‘ noemt, en daar gaat het mij hier nu even in het bijzonder over. Die ‘angst-kern‘ slaat aan (neemt de regie van ons denken over) wanneer mensen heftige angst ervaren, en dat geldt niet alleen voor mensen met dementie maar voor ieder mens. Effectief is de amandelkern in staat om al onze rationele vermogens op niveau 3 en 4 geheel uit te schakelen en voor puur emotioneel en simpel overlevingsgedrag van ons te zorgen, kort samengevat als vechten of vluchten. En ja, dergelijke angst zorgt volgens het model van Anneke en Dick dus ook meteen voor uitschakeling van ons vermogen tot empathie…
Wat u over uzelf kunt leren vanuit het gedachtegoed van Anneke van der Plaats over dementie is dus: wanneer u zich voldoende bang voelt, of laat maken, zal uw natuurlijke overlevingsmechanisme (de amandelkernen in uw hersenen) ervoor zorgen dat uw rationele vermogens en uw bewuste gebruik van uw emoties worden uitgeschakeld. Uw gedrag zal worden gestuurd vanuit die angst en vanuit de onbewuste wil om te overleven en daardoor worden beperkt tot automatisch, primitief en reflexmatig, emotioneel gedrag.
-
Natuurlijk weten en snappen sommige politici precies hoe dit werkt (bij iedereen en dus ook bij u). Populisme is een woord dat volgens mij dus vooral aangeeft het hun bedoeling is om precies dat te doen: u angst te laten voelen waardoor uw vermogen om te denken en te kiezen (laag 3 en 4) wordt uitgeschakeld en u op 15 maart automatisch, primitief, reflexmatig en vanuit primaire emotie uw stem zult uitbrengen. Op hen. Zo bezien is het stemmen op een populistische kandidaat of partij dus een demente daad. In mijn presentatie noem ik als voorbeeld wel eens de Amerikaanse president-verkiezingen die, in het model van Anneke van der Plaats, dus geheel op nivo 2 zijn beslist. En nee, ik zeg zeker niet dat alle mensen met dementie dus populistisch zullen/zouden stemmen want dan zouden zij ook eerst politiek bang gemaakt moeten worden. We zullen zien in hoeverre angst en daardoor opgewekte ‘politieke dementie‘ onze verkiezingen van 15 maart zullen gaan beheersen en uw stemgedrag zullen bepalen…
-____________________________________
-* De Wonderen Wereld van Dementie
-** De dag door met Dementie, zie ook filmpje.
-
|
- 12 Stellingen -1. Mensen willen ervaren dat ze leven. Nu. -2. Waar het echt om gaat: mens-zijn, ontwikkeling, uitdaging en plezier! -3. Mensen definiëren hun eigen passie, energie, succes en behoeften. -4. Onze EQnomie is een bruisend feest van echte, authentieke mensen. -5. Wij willen geen ‘balans tussen werk en privé’; wij zijn ons authentieke zelf in werk én privé. -6. Onze talenten, tijd, aandacht, ideeën, kennis en netwerken zijn ons eigendom en onze verantwoordelijkheid. -7. Een organisatie is geen bestuursorgaan, bedrijf, zorg- of onderwijsinstelling. Een organisatie bestaat altijd uit MENSEN die zich voor elkaar en voor anderen inzetten. -8. “Wat voegt jouw zorg, bemoeienis, dienst of product toe aan mij, mijn ontwikkeling, uitdaging en plezier!?” -9. Wij willen niet worden ‘beroofd’; we willen worden geraakt! -10. Voordat wij met een organisatie in zee gaan willen we die eerst begrijpen en aanvoelen; de missie, de cultuur; de mensen. -11. Wij zijn loyaal aan de passie en bezieling waarmee alles ooit begon. Niet aan de regeltjes die er onderweg ‘ingeslopen’ zijn. -12. Het gaat ons er niet om WAT we doen. Het gaat ons er om WAAROM we dat doen. -EQnomie Manifest ©2004 Paul Jansen & Albert Hakkert This Manifesto is based on the Dissertation and Thesis “EQnomy; The Emotionel Intelligent Society” and other work in the field of Social and Behavioral Sciences by Paul L. Jansen Ph.D., MBA. EQnomy |
-
-]]>
Het ministerie van Volksgezondheid en het ministerie van Veiligheid en Justitie hebben samen in een nieuwe ‘handreiking aan artsen’ aangegeven dat artsen op mensen met dementie die niet (meer) in staat zijn zelf aan te geven of ze echt/nog wel uit het leven willen stappen, toch euthanasie kunnen toepassen. En dat kan nu wel omdat er nu door de nieuwe richtlijnen iets fundamenteel verandert. Zoals het in het nieuws is gekomen klinkt die verandering als: “Als de patiënt zijn verzoek niet meer kan overbrengen via woord of gebaar, is een eerder door de patiënt opgestelde schriftelijke wilsverklaring nodig. Het is belangrijk dat de patiënt er van tevoren regelmatig met de arts over heeft gesproken. Ook moet duidelijk zijn dat de patiënt ondraaglijk lijdt, bijvoorbeeld door ernstige benauwdheid, pijn, angst, agressie of onrust.” (©Volkskrant Wetenschap, 7 januari). In de handreiking zelf (van 17 december ’15 gericht aan artsen) staat het zo geformuleerd: ‘… ernstig lijden door de verdere geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid of de angst hiervoor.‘
-Deze nieuwe richtlijnen maken het leven van mensen met dementie naar mijn persoonlijke mening helemaal niet veiliger. Het is voor mij met name die uitbreiding van de criteria voor ‘ondraaglijk lijden’ waar ik om twee belangrijke redenen onoverkomelijke bezwaren tegen heb.
- -Allereerst gaat het, door de aard van dementie, nooit meer over de feitelijke beleving van ondraaglijkheid maar over de vastgelegde verwachting van iemand dat hij/zij onder bepaalde toekomstige omstandigheden bepaalde zaken als ondraaglijk lijden denkt te zullen ervaren. Immers, wanneer het eenmaal echt aan de orde is kunnen diezelfde mensen dat op dat moment niet meer zelf aangeven. Waar het dus echt om gaat is dat de mensen (‘alleen maar’) vastleggen dat ze denken ‘als ik dat nu zou hebben zou ik dat niet willen hoor, denk ik nu. Ik denk dat ik dan liever dood ben’. In dat verband wijs ik naar het prachtige lied “I’m not gonna miss you.” van de beroemde Glenn Campbell, inmiddels zelf dementiepatiënt, waaruit te leren valt dat niemand(!) ooit van tevoren kan weten hoe je iets werkelijk zult ervaren wat er vanaf het verleden wellicht als ondraaglijk uit ziet/zag. En ja, het is bij een euthanasie verklaring natuurlijk altijd zo, dat je opschrijft wat je verwacht te zullen willen, maar het grote verschil is dat mensen daar op een later moment gewoon op terug kunnen komen, behalve mensen met dementie want dat is precies wat ze (ook) niet meer kunnen laten weten.
-Benauwdheid en pijn zijn in verreweg de meeste gevallen ook objectief waar te nemen en in de bestaande (oude) instructies is voldoende en goede afbakening voor de toepassing van euthanasie daarbij. Zoals de beperking dat bij ondraaglijke benauwdheid en pijn euthanasie alleen maar een oplossing kan zijn wanneer er geen medische (alternatieve) behandelingen zijn om die pijn of die benauwdheid te verlichten. Ik heb met name bezwaar tegen de aan de oude voorwaarden toegevoegde criteria geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid resp. angst, agressie of onrust omdat deze criteria aanzienlijk minder goed en objectief van buiten af waar te nemen zijn en al helemaal niet als kenmerk van ondraaglijk lijden.
In de context van dementie is het onderwerp euthanasie ook altijd al bijzonder lastig geweest vanwege de rol van de familie. De persoonlijke beleving door de familie van hun dierbare familielid met dementie wordt door hen vaak (onbewust) geprojecteerd op dat familielid met dementie. De eigen beleving ‘Ik kan het niet aanzien’ wordt dan ‘kijk eens hoe hij/zij (geestelijk) lijdt’ en het argument ‘dit heeft hij/zij nooit gewild’ krijgt vaak, los van de feitelijkheid van die opmerking, de persoonlijke emotie mee van degene die dat meldt. Daar hebben de artsen uiteraard alle begrip voor, maar met de uitbreiding van ondraaglijk lijden met onderdelen daarvan als geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid resp. angst, agressie of onrust wordt het risico op vermenging van de beleving van ‘omstanders’ met de beleving van de patiënt alleen maar groter. En wordt het voor artsen alleen maar nog veel lastiger.
Plus, en dat is mijn tweede belangrijke reden, dat er voor de bestrijding van (de beleving van) geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid resp. angst, agressie of onrust als ondraaglijk lijden inmiddels heel veel nieuwe en bewezen niet-medische manieren zijn om juist dat lijden te verlichten of zelfs op te heffen. Verreweg de meeste mensen, en zeker de meeste artsen, weten daar echter niets of weinig van.
Er zijn inmiddels allerlei initiatieven ontwikkeld die, door in de steeds kleiner wordende wereld van mensen met dementie specifieke aanpassingen te doen, enorm veel beleving van geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid als ondraaglijk lijden en zelfs de angst, agressie of onrust zelf weg kunnen halen; met een inmiddels ruimschoots bewezen effectiviteit. Kenmerk van dergelijke benaderingen is de situatie van de individu te bezien vanuit zijn/haar individuele beleving, en wel in het nu. Ik noem de Stichting Dementiewijs die ook probeert aan zoveel mogelijk mensen ook die kennis over te brengen.
Natuurlijk ligt het voor de hand dat we moeten zorgen dat (ook) alle artsen kennis krijgen van zowel de theorie onder deze alternatieven als de inhoud, praktijk en effecten daarvan voor de bestrijding van de beleving van (ondraaglijk) lijden bij geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid en de bestrijding van angst, agressie of onrust bij mensen met dementie. Zowel die kennisoverdracht als de toepassingen van die kennis kosten geld en als er één ding is waar een groeiend gebrek aan is in de zorg voor mensen met dementie dan is het geld. Nee, ik wil daar zeker niet mee suggereren dat de verruiming van de regels voor toepassing van euthanasie bij mensen met dementie daar iets mee te maken heeft, maar feit is dat euthanasie niet veel geld kost…
-
Het kan toch niet zo worden dat we van artsen gaan verwachten dat zij op mensen met ernstige dementie euthanasie gaan plegen (dood gaan maken) omdat die artsen (nog) niet op de hoogte waren van uitstekende ‘alternatieve oplossingen’ voor de als ondraaglijk (h)erkende geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid en van angst, agressie of onrust bij de patiënt. En dat we daarmee op termijn de familie, die oprecht het beste voor had met hun dierbare, opzadelen met een ondraaglijk schuldgevoel achteraf, zodra ze erachter komen dat die eenvoudige alternatieven er al lang zijn/waren, maar zij wisten dat toen nog niet …
Ik schaar me ook 100% achter Bert Keizer, voormalig verpleeghuisarts en nu werkzaam bij de Levenseindekliniek, en achter wat hij naar aanleiding van deze nieuwe richtlijnen zei in de aflevering van EenVandaag van 7 januari jl.
annyeong haseyo.
-It is very special for my wife, for my youngest son and for me to be here in Korea to witness the beginning of the long and happy marriage beween our son Dave and the lovely Younhee. I have been asked to give some solid advice to my son and to my new daughter. Fortunately I am very old and therefore I am very wise. So here is my wise advice.
-
Younhee, my dear new daughter.
-We have come to know you a little bit. We like you very much already, you are a beautifull and lovable young lady. To me you already are a shining sparkle of happyness and chearfylness in the midst of the seemingly very serious Korean society, of which we still know so little. My advice to you is to sherish your ability to laugh at events, at situations and even at life itself. This combined with the depth of your seriousness that you also possess will give you the two wings that will enable you to fly.
Dave, my dear son,
-We know the specialness of you all to well. You are an old soul whose wisdom may even, in time, rival that of your father. From the Dutch society, often associated only with frivolity, yet came your solemn sense of importance and responability. My advice to you is to sherish your ability to see the importance in the midst of superficiality. This, combined with the fresh breath of your frivolity and humor that you master will give you the two wings that will enable you to fly.
To both Younhee and Dave. And you all may listen in.
-From my own experience with my own marriage of 38 years, and counting, I wish to share a big secret. The secret is: Love by itself will not do. Respect by itself will not do. Not even love and respect together will do. Only love, only respect, based upon true friendschip will do.
A friend is, in the words of a famous Dutchman, somebody quiet and sincere who, when it realy matters, will pray for you or fight for you. A vriend is someone who laughs and who cries with you. And then, als a wiser man then I once explained, when two mature persons are true friends and are also in love, one of the greatest paradoxes of life happens. One of the most beautiful phenomena: they are together and yet tremendously alone. They are together so much that they are almost one. But their oneness does not destroy their individuality. In fact, it enhances it: they become more individual. You help each other to become more free. There is no power involved, no effort to dominate, no politics. That is just the great secret of a great marriage. So whatever you do, be eachothers friend before anything else.
-Happy marriage!
Woerden, 3 december 2001
-Lieve Moeder,
-Meestal is het niet zo goed als het ene Jansen-familielid een brief schrijft aan het andere; dan is er meestal ‘iets’, vaak ‘ernstig’ en in ieder geval ‘stront-aan-de-knikker’. Hoe vaak heeft u een brief van een van uw kinderen gehad waar het niet over problemen, fouten, gezeur enzovoort ging? Nog nooit? Nou, dit is er dan wel eentje!
-Ik wilde gewoon eens wat dingen opschrijven waar ik normaal in gesprekken niet aan toe kom. Bijvoorbeeld dat ik ontzettend blij ben dat u mijn moeder bent! Dat ik nooit een andere moeder gehad zou willen hebben. Dat ik apetrots ben op u, niet alleen op wat u ‘vroeger’ allemaal voor ons naar beste weten en kunnen heeft gedaan, maar ook op de manier waarop u nju, nog steeds, volop in het leven staat en niet stilletjes vanuit de luie stoel naar buiten gaat zitten turen; op de krachtige persoonlijkheid die u nog steeds bent.
-
Kinderen kunnen heel hard zijn: ouders mogen immers geen fouten maken. Maar ouders zijn mensen, en dus maken ze fouten. De vraag is niet of u ooit fouten heeft gemaakt, maar of u naar eer en geweten altijd geprobeerd heeft het best mogelijke te doen voor uw kinderen. En ik ben er van overtuigd dat u dat absoluut heeft gedaan, en ik wil dat u weet dat ik dat heel erg waardeer. Het maximale wat kinderen kunnen vragen is dat hun ouders hun best doen (meer kan je toch niet doen), en dat heeft u absoluut en consequent altijd gedaan. En dat doet u nog steeds, terwijl u toch soms door die ingewikkelde familierelaties regelmatig in een verdomd lastig parket zit. Ik zie u uw beste best doen en dat waardeer ik nog steeds enorm. En dat wilde ik zeggen: U bent gewoon een kanjer! En omdat u ook wel eens andere geluiden hoort wil ik dat u dat heel goed weet: U BENT EEN KANJER! Voor mij bent u echt de allerbeste moeder die ik me ooit had kunnen wensen. En ook al roep ik dan bijvoorbeeld eens dat ik het vroeger miste dat ik niet de hele dag op uw schoot geknuffeld zat te worden, dat verandert helemaal niets aan wat ik hier zeg en wat u moet weten: u bent een geweldig mens, een fantastische moeder en als ik een beetje tot goed mens ben opgegroeid dan ben ik u daar heel veel dank voor verschuldigd want u heeft er alles aan gedaan dat binnen uw vermogens lag om dat voor elkaar te brengen. En als u er alleen niet uitkwam heeft u professionele hulp erbij gehaald! Ik zou niet weten wat een kind meer van zijn moeder kan verwachten.
Daarom wil ik u bedanken, echt oprecht en vanuit het diepst van mijn hart bedanken, voor alles wat u vroeger als moeder voor mij hebt gedaan en voor het voorbeeld dat u nog steeds voor mij bent als het gaat over hoe u in de wereld staat. Ik vindt u een moordmens, een fantastische moeder en u geeft mij alle redenen om als kind ongelooflijk trots op u te zijn, en dat ben ik dus ook. Ook al ziet u mij niet wekelijks verschijnen, zo denk ik over u en ik houd ongelooflijk veel van u. Ik hoop dat ik nog heel lang van u mag genieten!
-Uw trotse zoon Paul.
-]]>Lieve mensen,
-Aan José heb ik beloofd dat ik het vandaag een beetje luchtig zou houden dus wil ik het met jullie hebben over de erfenis van mijn moeder.
-Ik bedoel: ik wil graag met jullie delen wat mijn moeder, volgens mij persoonlijk, in de afgelopen 90 jaar voor verschil heeft gemaakt in mijn, in het leven. Hoe de vrouw, echtgenote, moeder, dochter, oma, zus, grootmoeder, vriendin; hoe de mens Dora Tax de wereld een beetje beter en mooier heeft achtergelaten dan toen ze hier ruim 90 jaar geleden kwam.
-Een paar jaar geleden is ‘het levensverhaal’ van mijn moeder opgeschreven; opgetekend uit haar eigen mond! Uit dat levensverhaal nu toch eerst even, sorry, een ernstige noot: ik vermoed onder zware druk heeft ze in dat levensverhaal namelijk bepaalde zaken toegegeven die toch, zeker voor mij, een heftige teleurstelling zijn. Zo geeft mijn moeder toe dat ze op de lagere school vaak strafwerk heeft gehad. Dat is niet best dus. Ze zat namelijk altijd maar wat te dromen en kon haar aandacht moeilijk bij de ongetwijfeld zeer boeiende lessen houden. Terwijl ze ongetwijfeld een zeer charismatische juf of meester had. Dus terecht: strafwerk. Heftig. Maar dat is helaas nog niet alles: ze heeft ook toegegeven dat ze de handtekeningen van haar ouders crimineel vervalste zodat ze thuis niet hoefde te vertellen als ze alwéér strafwerk had.
-Ik vindt dat een heerlijk waargebeurd verhaal.
-
Ik ben serieus heel blij met dat hele ‘levensverhaal’ omdat ik er dingen over mijn moeder uit leer die heel essentieel voor haar, en voor haar hele leven zijn. Bijvoorbeeld dat ze vanwege haar slechte gezondheid tijdens haar lagere schooltijd niet naar het vervolgonderwijs mocht. Maar dat ze vanuit zichzelf altijd zich verder heeft gebracht; ze was nieuwsgierig en wilde bijblijven en doorleren. Ze was vooral geïnteresseerd in de natuur. En dat klopt weer helemaal met wat ze deed, met wat iedereen haar ook zag doen tot en met heel kort geleden.
En ik heb nu zwart op wit staan dat mijn moeder ‘de tweeling’ het mooiste cadeau vond dat ze ooit heeft gekregen. Ik begrijp dat natuurlijk heel goed. En ook vond ze dat ‘de oudste’, José, een heel zacht karakter heeft en erg lief is. En ja, dat klopt ook helemaal.
-Maar waar ze over zichzelf heel erg trots was is dat ze alles durfde te zeggen en eerlijk durfde te zijn. En dat ze niet wilde roddelen maar liever rechtstreeks tegen de persoon zelf zei hoe ze over ze dacht. Dat zijn verdomd mooie eigenschappen. En heel indrukwekkend, zeker in de context van haar tijd. En daar ben ik ook heel erg trots op bij mijn moeder. Daarin is ze voor mij een groot voorbeeld.
-Wat ik me van mijn eigen jeugd tot nu toe als een rode draad herinner is dat mijn moeder wilde dat ik, dat zijzelf, dat iedereen; dat ‘we anderen accepteren voor wie ze zijn’. Zonder meteen te oordelen, te veroordelen. Ze zei dat zelf zo: “verdraag dat anderen anders zijn” en dat is zeker een houding en les geweest die ze in haar hele leven geprobeerd heeft zelf toe te passen en waarmee ze de wereld een stukje beter, aardiger, vriendelijker en menselijker heeft gemaakt. En ik werk er nog dagelijks aan, wat zeg ik: ik worstel er nog dagelijks mee, om mijn best te doen haar goede voorbeeld en haar levensles “verdraag dat anderen anders zijn” op een goede en menselijke manier in mijn eigen dagelijkse leven toe te passen. Helaas struikel ik nog regelmatig.
-Waar ik mijn moeder het meest dankbaar voor ben is dat zij altijd, altijd haar best deed. En meer dan je best doen kan niemand ooit. In alle menselijke beperkingen die ieder van ons heeft deed zij altijd haar allerbest. En zo kijk ik ook terug op haar leven. En zo kijk ik terug op mijn jeugd. En ik heb van haar meegekregen om ook zo naar anderen te willen kijken. Het is immers heel simpel om kritiek te hebben op anderen, om te zien waar anderen ‘het verkeerd doen’ en om jezelf beter te vinden. Ikzelf lijk daar een talent voor te hebben. Maar waar het volgens mijn moeder werkelijk om gaat is dat je ook ziet en accepteert dat die anderen anders zijn en dat je het ziet en erkent wanneer die anderen hun best doen. Meer niet. Dat is een hele rijke levensles die mijn moeder verkondigde en 90 jaar lang in de praktijk probeerde te brengen. En dat is een hele mooie erfenis. Voor mij is dat haar erfenis.
-Ik heb me regelmatig afgevraagd hoe dat zou zijn als mijn moeder er niet meer was. Ook al liep ik de deur zeker niet plat bij haar, als kind, ook als intussen ietsje ouder geworden kind, weet je dat je moeder er gewoon altijd is. In Bilthoven dus. En nu niet meer.
-Maar ik wil nog steeds niet weten hoe dat is als mijn moeder er niet meer is. Want vandaag wil ik geen afscheid nemen van mijn moeder, ik wil alleen maar afscheid nemen van haar achtergelaten lege omhulsel dat voor haar geen nut meer heeft…
-Dus, ook al voelt dat heel anders: mijn moeder is vorige week zondag verhuisd. Haar nieuwe vaste adres weet ik niet zeker, maar wel dat ze dus nog steeds gewoon ‘er’ is… bijvoorbeeld dat ze steeds dáár is waar er aan haar gedacht wordt. En dat ze dus vanmiddag in den Bosch zal zijn. En dat ze waarschijnlijk voortaan minstens elke woensdag gewoon bij José is. Dat zijn troostrijke gedachten, en ik denk echt dat ze in de kern kloppen. En vandaag, ook al voelt dat misschien niet zo, is ze gewoon ook hier ‘ergens’ om samen met ons afscheid te nemen van haar na 90 jaar onbewoonbaar verklaarde, en nu dus leegstaande, menselijke woning. Dat is alles waarvan ik afscheid neem vandaag en daar kan ik wel mee leven.
-]]>Alhoewel iedereen over ‘De Piramide van Maslow‘ spreekt is de
piramide-vorm door anderen dan Maslow toegepast om zijn theorie over de menselijke motivatie in een optische vorm te gieten. En zo kennen de meeste mensen de theorie van Maslow. Helaas is met Maslow (wetenschappelijk) het zelfde gebeurt als er met veel ingewikkelder ideeën gebeurd is; het is extreem versimpeld en tot een ‘in beton gegoten’ piramide-vorm gereduceerd. Alle nuanceringen en waarschuwingen van Maslow zelf ten spijt is het door iedereen bekende en gebruikte model deze ongenuanceerde piramide geworden en (tot nu toe) gebleven.
Over de misvattingen rond Maslow en het ‘misbruik’ van zijn ‘inzichten’ is veel te zeggen en ik heb aan die discussie inmiddels ook mijn eigen steentje bijgedragen. In mijn nieuwe boek zal ik uitgebreid aandacht aan de menselijke behoeften besteden. In de traditie van de ‘in steen gegoten’ hiërarchie van menselijke behoeften heb ik zelf een versie gemaakt die niet alleen voor alle mensen klopt (in plaats van slechts voor de 1% meest intelligente mensen waar Maslow onderzoek naar deed) maar die ook (nog) meer herkenning en erkenning binnen de wereld van Zorg en Welzijn van Ouderen en van mensen met Dementie (zelf) zorgt. En die ook beter recht doet aan wat Maslow werkelijk in de breedte en diepte heeft gezegd over menselijke behoeften. Die piramide is:
- -Alle eerdere modellen vervallen hiermee.
-Mijn model anno 2018 past ook helemaal bij de wetenschappelijk onderbouwde Welzijnmatrix en klopt ook met mijn definitie van beschaving: “samenwerking tussen mensen om individuen binnen die beschaving te beschermen én krachtiger te maken, en ervoor te zorgen dat de macht en invloed van elk individu op de eigen levenssfeer optimaal is“, een zeer sociale en menselijke benadering dus die heel wat verder gaat dan wat er nu ook tot nu toe in de zorg vaak voor mensen met dementie als ‘het meest belangrijke‘ wordt gehanteerd.
-Tenslotte bevestigt deze hiërarchie van behoeften de wijsheid van de universele rechten van de mens die kernachtig stellen dat elk mens het recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon. (art.3)
-_____________________________________________________
-* hier staat de originele publicatie van Abraham Maslow uit 1943.
-]]>1. Wees feilloos met je woorden.
-Spreek met integriteit. Zeg alleen wat je serieus meent. Vermijdt het gebruik van woorden die tegen jezelf spreken en vermijd kletsen en roddelen over anderen. Gebruik de kracht van je woorden in de richting van waarheid en liefde.
2. Neem niets persoonlijk.
-Er is niets dat anderen doen vanwege jou. Wat anderen zeggen en doen is een projectie van hun eigen realiteit, hun eigen droom. Wanneer je immuun bent voor de meningen en daden van anderen zul je geen slachtoffer zijn van nodeloos lijden.
3. Vooronderstel niets.
-Vindt de moed vragen te stellen en uit te drukken wat je werkelijk wilt. Communiceer met anderen zo duidelijk als je kan om misverstanden, verdriet en drama te vermijden. Alleen al met deze ene afspraak kun je je hele leven veranderen.
4. Doe altijd je best.
-Jouw best zal van moment tot moment veranderen; het zal anders zijn wanneer je gezond bent dan wanneer je ziek bent. Doe onder elke omstandigheid eenvoudig je best, en je zult veroordeling van jezelf, zelfmisbruik en spijt vermijden.
©Don Miguel Ruiz
-]]>Emoties zijn een ‘produkt’ van het brein! Altijd. Sterker nog: emoties spelen hun rol op het niveau van het onderbrein. Emoties zetten de mens aan om in beweging te komen. Het woord ‘emotie’ staat letterlijk voor verwarring, beroering, opschudding. Ons bovenbrein is er vervolgens om emoties te verwerken in ons denken en op het hoogste brein-niveau tot goed en weldoordacht gedrag te komen. We noemen dat Emotionele Intelligentie.
-
Wie wel eens een presentatie heeft bijgewoond van Anneke van der Plaats kent haar model van ‘de vier lagen van het brein’ en daarin staan emoties duidelijk op laag twee in het onderbrein (zie hiernaast). Verreweg de meeste emoties, en impulsief en ondoordacht gedrag dat daaruit voortkomt, vindt zijn oorsprong in angst. Omdat bij mensen met ernstige dementie het bovenbrein minder goed of slecht werkt zien we in hun gedrag vaak die bron (angst) terug, en is het dus de uitdaging om voor hen de angst die zij beleven te verminderen, maar dat is een ander onderwerp. Er zijn ook emoties die niet op angst of op als negatief ervaren prikkels zijn gebaseerd. Neem muziek: wie zichzelf een beetje open zet voor muziek die je juist heel mooi vindt zal merken dat muziek je kan ‘ontroeren’ of ‘raken’ of hoe je dat ook wilt noemen, maar ook dat is een emotie (beroering) en een produkt van het onderbrein. Zowel angst als het tegenovergestelde daarvan (bekoring, aantrekking, prettig) wat genoegen heet komen uit het onderbrein. De grote overeenkomst tussen angst en genoegen is dat ze beiden een reactie vanuit het onderbrein zijn op prikkels, en een feitelijk ‘instinctmatig niet overdacht oordeel‘ zijn. Sommige prikkels krijgen een negatief ‘oordeel’: we voelen angst. Andere prikkels krijgen een positief ‘oordeel’: we voelen genoegen, genegenheid.
De amygdala (bovenin laag 2) bepaalt op basis van deze simpele tweedeling in de emotie-‘kleur’ of die aan het werk moet: de amygdala doet dat alleen bij een negatief ‘oordeel’; bij angst dus. Dan zijn er vijf gedragsreacties mogelijk waarvan we er allemaal twee zeker kennen: #1 vluchten en #2 vechten. (De andere drie zijn #3 flauwvallen, #4 verstarren en #5 overgangsgedrag. Deze vijf noem ik ook wel de 5 F-fen: Fight, Flight, Faint, Freeze en Fidge. Maar ook dat is weer een ander onderwerp.)
-Bij een positief oordeel (genoegen, genegenheid) wordt de amygdala omzeild en zien we gedrag dat het beleefde genoegen en de ervaren genegenheid bevestigd; uitdrukt. In de belevingsgerichte zorg voor mensen met dementie zijn onze alerte inspanningen daarom vooral gericht op het voorkomen van angst en van gedrag dat daaruit voortkomt. En op het laten ontstaan van positieve emoties vanuit genoegen en genegenheid en van gedrag dat uit het zich zo prettig en gelukkig voelen voortkomt.
-Er bestaat en groot onderscheid tussen genoegen, genegenheid, affectie aan de ene kant en liefde aan de andere kant, alhoewel heel veel mensen die begrippen door elkaar heen halen en gebruiken. Liefde is geen emotie maar een eigenschap en uitdrukking van spiritualiteit. Liefde is altijd onvoorwaardelijk en wordt vanuit het hart ‘boven’ alles wat in het brein speelt over de hele stoffelijke mens gelegd. De emoties die door bepaalde omstandigheden rond (echte) liefde bij ons getriggerd kunnen worden staan helemaal los van die liefde zelf; die gevoelens, die emoties zijn secondair en komen uit ons brein en gaan nooit over (echte) liefde maar over omstandigheden en over ons ego. Deze verschillen tussen liefde (hart) en hoofd (emoties) zijn het terrein waar de dichters hun pennen op stuk schrijven. In mijn boek maak ik eenvoudig verschil tussen Hartmensen en Hoofdmensen.
- -Dat is niet hetzelfde verschil als tussen ‘voelers’ en ‘denkers’, want dat zijn dus beide Hoofdmensen. Hartmensen staan ‘hoger’; ze sturen zichzelf en hun gedrag vanuit (onvoorwaardelijke) Liefde, vanuit spiritualiteit.
-Het is aan Hoofdmensen bijna net zo moeilijk uit te leggen wat Liefde is, en wat het verschil is tussen Liefde en hetgeen zij liefde noemen wanneer ze genoegen, genegenheid, affectie voelen, en zelfs verlangen, als het is om aan iemand die nog nooit zout geproefd heeft uit te leggen hoe zout smaakt. De gelukzaligheid die Hartmensen ervaren bij de aansturing vanuit Liefde, en de resultaten daarvan in de stoffelijke wereld, zullen bij hen emoties kunnen oproepen die dezelfde zijn als die Hoofdmensen ervaren (maar dan zonder die gelukzaligheid).
-]]>
1 Ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Ik tuinier misschien niet meer, maar ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Breng me wat bloemen. Het zal me aan mijn verleden helpen herinneren.
2 Ik kan nog steeds communiceren. Ik kan misschien niet meer zo goed praten als eerder, maar ik kan nog steeds communiceren. Heb geduld wanneer ik dat probeer. Dit zal me het gevoel geven verbonden te zijn.
-3 Ik kan nog steeds beslissingen nemen. Ik heb misschien niet meer het oordeelvermogen dat ik had, maar ik kan nog steeds beslissingen nemen. Laat me zelf kiezen. Dit zal me het gevoel geven dat ik ergens deel van uitmaak.
-4 Ik kan nog mijn gezicht wassen. Ik kan misschien niet meer zelf een bad nemen, maar ik kan nog steeds zelf mijn gezicht wassen. Zeker met een klein beetje hulp. Dit zal me helpen me zinvol te voelen.
-5 Ik kan nog zingen. Ik kan misschien niet meer dansen, maar ik kan nog zingen. Help me van muziek te genieten. Dit zal mijn leven rijker maken.
-6 Ik kan mijn eigen lichaam nog bewegen. Ik kan misschien niet meer zelfstandig lopen, maar ik kan mijn lichaam nog bewegen. Loop met me mee, en ondersteun me als ik bijna struikel. Dit helpt me mezelf betrokken te voelen.
-Jullie zijn mijn verbinding met het leven. Ik ben afhankelijk van jullie. Maar doe alsjeblieft niet voor mij wat ik zelf kan doen. Erken wat ik zelf kan en help me te functioneren als een persoon. Jullie zijn de sleutel tot de kwaliteit van mijn leven.
-_______________________________
-Paul Jansen
-(geïnspireerd door Dan Lonigro van de CPI)
De bezorger heeft de afgelopen zeven jaar moeder achterop meegenomen om te zorgen dat ze ten alle tijde wordt verzorgd.
- -Een koerier in het zuidwesten van China heeft zijn bejaarde moeder meegenomen op zijn rondes omdat haar Alzheimer betekent dat ze niet voor langere tijd alleen kan blijven, heeft een nieuwswebsite gemeld.
-Cai Yujun, 52, heeft zijn elektrische fiets aangepast om ervoor te zorgen dat zijn 92-jarige moeder Yang Suxiu een comfortab zitje heeft, meldde Thecover.cn.
-Hij gebruikt ook een paar touwen om haar aan het frame van zijn electrische fiets te bevestigen, terwijl hij als courier de computerwinkels in Chengdu, de hoofdstad van de provincie Sichuan, aanlevert.
-Yang werd zeven jaar geleden gediagnosticeerd met Alzheimer en kan volgens het rapport niet langer voor zichzelf zorgen.
-‘Moeder heeft haar hele leven voor ons gezin gezwoegd. Dus hoe hard het leven ook is, ik kan mijn verantwoordelijkheid niet ontlopen om voor haar te zorgen.” vertelde Cai aan de website.
-Het paar is samen naar alle hoeken van de stad gereisd en volgens het rapport houdt Cai altijd de hand van zijn moeder vast bij het afleveren van producten om te voorkomen dat ze verdwaalt.
- -Cai’s collega’s en vrienden hebben ook geholpen door een oogje op haar te houden wanneer ze haar zoon niet kan volgen in enkele gebouwen die hij bezoekt.
-“Veel vrienden houden ervan om met haar te kletsen en grapjes met haar te maken,” voegde Cai eraan toe.
-_____________________________
-thecover.cn – Paul Jansen .eu

Rembrandt – Oude lezende vrouw 1655
-Vlakbij mij woonde Jo, een energieke oudere dame. Sinds jaren zijn we vrienden van elkaar; we delen dezelfde interesses en eigenwijsheid. Als de drukte in onze levens het maar even toestond hadden we contact. Dan bespraken we hoe we de wereld weer wat mooier konden maken en we hielpen elkaar altijd een stapje verder. Jo is een hele goede vriendin.
-Mijn verdwenen vriendin Jo.
-Een paar maanden geleden bleek Jo een blaasontsteking te hebben. Ineens verscheen er allerlei familie van Jo en die zagen in de verwardheid van Jo als gevolg van de blaasontsteking alleen maar ‘dementie’. Jo werd uit haar huis gehaald, ‘ontvoerd’ noemde Jo het, en ze werd gedwongen in een huis met familie te blijven. Jo zag dat helemaal niet zitten. Voor de vrije ziel en heerlijk eigenwijze Jo een extra stressvolle situatie naast haar gezondheidsprobleem. Maar voordat Jo of ik het in de gaten hadden was Jo door haar familie met een RM (Rechtelijke Machtiging) gedwongen opgenomen in een gesloten psychiatrische kliniek.
Meebewegen tussen Angst en Vrees.
-Ik bezocht Jo regelmatig in die kliniek en we belden dagelijks. Dat moest vaak stiekem want de familie wilde Jo afgesloten houden van de buitenwereld. En helemaal van mij want ik was net zo eigenwijs als Jo. Terwijl de familie inmiddels Jo’s geld- en andere zaken ging ‘beheren’ bepaalde de familie ook op andere gebieden wat het beste was voor Jo.
De meeste kennissen van Jo hadden haar ‘het is zo beter voor Jo’ in de steek gelaten. Het verlengen van de RM bleek een formaliteit, mede dankzij een toegewezen advocate die zo met haar bijdrage aan ‘het systeem’ haar dagelijkse brood verdient. Inmiddels totaal afgesneden van haar eigen leven en afhankelijk geworden van de zichzelf opgedrongen familie zag ik Jo in een soort van overleef-status terecht komen en haar karakteristieke eigenwijsheid inruilen voor gedwongen volgzaamheid. “Ik ben nu helemaal van hun afhankelijk” was haar trieste verweer. Gelukkig was haar oorspronkelijke verwarring al lang weer tot ‘vergeetachtig’ verminderd maar op basis van gemaakte testjes bij haar binnenkomst in de kliniek was de diagnose ‘dementie’ bevestigd door een psychiater die haar nog nooit had gezien of gesproken. Jo legde uit: “ze hebben lege bedden hier en ik ben goed verzekerd dus ik lever geld op”. Zoals ik altijd zeg: Zorg is Big Business.
Eenzaam en Machteloos
-Met de familie in de regie kan Jo inmiddels zelfs ook niet meer ‘naar buiten’ bellen. In opdracht van de familie is het Jo verboden om te bellen of gebeld te worden. Ook bezoek mag niet. “Ze hebben daarbij geen belang” zegt Jo daarover, en over de second opinion die maar niet komt. En was eigenwijze Jo eerder slim genoeg om mij via een ‘geheime telefoon’ nog regelmatig te bellen, inmiddels zit Jo in een gesloten zorginstelling en het personeel daarvan luistert niet naar Jo maar naar de familie. Jo durft niet meer, Jo bestaat niet meer… Ik wordt niet meer doorverbonden.
Overgelaten aan belangen van anderen.
-Jo is 1 van de 26.000 senioren die in 2017 een psychiatrische dwangopname opgelegd kregen en dat aantal groeit elk jaar. En dan heb ik het nog niet eens over alle senioren die thuis afhankelijk worden van hun familie en zorgverleners. Voor de meesten gaat het waarschijnlijk goed maar helaas is Jo zeker niet de enige die slachtoffer is geworden van misbruik door familie, onterecht ondersteund door goed bedoelende maar niet zelf nadenkende zorgverleners. Wie beschermt Jo nog tegen onrecht?
-
En wat kan ik nog doen om Jo te helpen? Alle wegen die er nu zijn, zelfs het meldpunt oudermishandeling, leiden naar dezelfde plekken: de familie, de zorgverlener en ‘het systeem’ en is er geen ontkomen aan misbruik van macht dat wordt ondersteund door ‘het systeem’. Het afgesloten systeem. Waar is de politiek? Waar is Amnesty International? Ik heb ze allemaal aangeschreven: de ministers, alle kamerleden, Amnesty. Ze zijn blijkbaar te druk met andere, veel belangrijker zaken. Ze houden zich stil ‘dan verdwijnt het vanzelf’…
-De Seniorbescherming.
-Wanneer een kind zo mishandelt wordt als Jo dan bellen we de Kinderbescherming. Die hebben het mandaat en de macht om geheel vanuit het belang van dat kind in te grijpen. Dat hebben we zo goed geregeld omdat kinderen extra kwetsbaar zijn.
Inmiddels is er een steeds groter wordende groep senioren die minstens zo afhankelijk en kwetsbaar zijn als kinderen. Voor hen is er (nog steeds) geen echte instantie waar zijzelf, of waar ik in hun belang, naar kan bellen en dat er dan meteen mensen in beweging komen. Vanuit een mandaat en met de macht om in te grijpen, ook in ‘het systeem’.
De bestaande wetten, ook de nieuwe wetten, bieden die onafhankelijke controle niet. Dus die moet er heel snel komen: de Seniorbescherming. Liefst, net als de Kinderbescherming, onderdeel van het Ministerie van Justitie. Seniorbescherming, daar ga ik voor.
Alhoewel iedereen over ‘De Piramide van Maslow‘ spreekt is de
piramide-vorm door anderen dan Maslow toegepast om zijn theorie over de menselijke motivatie in een optische vorm te gieten. En zo kennen de meeste mensen de theorie van Maslow. Helaas is met Maslow (wetenschappelijk) het zelfde gebeurt als er met veel ingewikkelder ideeën gebeurd is; het is extreem versimpeld en tot een ‘in beton gegoten’ piramide-vorm gereduceerd. Alle nuanceringen en waarschuwingen van Maslow zelf ten spijt is het door iedereen bekende en gebruikte model deze ongenuanceerde piramide geworden en (tot nu toe) gebleven.
Over de misvattingen rond Maslow en het ‘misbruik’ van zijn ‘inzichten’ is veel te zeggen en ik heb aan die discussie inmiddels ook mijn eigen steentje bijgedragen. In mijn nieuwe boek zal ik uitgebreid aandacht aan de menselijke behoeften besteden. In de traditie van de ‘in steen gegoten’ hiërarchie van menselijke behoeften heb ik zelf een versie gemaakt die niet alleen voor alle mensen klopt (in plaats van slechts voor de 1% meest intelligente mensen waar Maslow onderzoek naar deed) maar die ook (nog) meer herkenning en erkenning binnen de wereld van Zorg en Welzijn van Ouderen en van mensen met Dementie (zelf) zorgt. En die ook beter recht doet aan wat Maslow werkelijk in de breedte en diepte heeft gezegd over menselijke behoeften. Die piramide is:
- -Alle eerdere modellen vervallen hiermee.
-Mijn model anno 2018 past ook helemaal bij de wetenschappelijk onderbouwde Welzijnmatrix en klopt ook met mijn definitie van beschaving: “samenwerking tussen mensen om individuen binnen die beschaving te beschermen én krachtiger te maken, en ervoor te zorgen dat de macht en invloed van elk individu op de eigen levenssfeer optimaal is“, een zeer sociale en menselijke benadering dus die heel wat verder gaat dan wat er nu ook tot nu toe in de zorg vaak voor mensen met dementie als ‘het meest belangrijke‘ wordt gehanteerd.
-Tenslotte bevestigt deze hiërarchie van behoeften de wijsheid van de universele rechten van de mens die kernachtig stellen dat elk mens het recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon. (art.3)
-_____________________________________________________
-* hier staat de originele publicatie van Abraham Maslow uit 1943.
Bang om af te gaan, kiezen we meestal voor veilige systemen. Vertrouwen en verantwoordelijkheid leveren echter meer op, stellen Paul Jansen en Dick Kits.
-Het is altijd interessant om via het buitenland naar je eigen land te kijken. Andere gebruiken geven weer nieuwe ideeën of stellen ons tevreden over hoe het in ons eigen land gaat. Totdat je iets ziet waarvan je denkt: het is hier al even erg.
-Het volgende voorbeeld illustreert de beangstigende systeemgerichtheid in onze huidige maatschappijen. In elk Italiaans restaurant hoort (in theorie!) een tabellenbord te hangen met daarop vermeld hoeveel alcoholhoudende drank automobilisten maximaal mogen nuttigen. De tabellen geven het maximaal toegestane alcoholpromillage in je bloed aan: per soort alcohol, per lichaamsgewicht, bij volle of lege maag, en dit apart voor vrouwen en mannen. Een mooie handwijzer, die echter niemand leest. Te veel informatie en te onoverzichtelijk.
-Een ander voorbeeld: Tijdens de verkoop van een huis en de koop van een nieuw huis in Nederland (beide begin 2018) werd het verplichte energielabel pas na de (ver)koop geregeld. De zogenaamde informatie was in beide gevallen niet noodzakelijk voor de kopers en verkopers.
-Bureaucratie
-Dit zijn slechts twee voorbeelden van bureaucratie die hun doel missen. Onze maatschappij zit er vol mee. Europa zit er vol mee. En het wordt steeds erger.
-Mensen worden onderworpen aan systemen die niet hen maar de systemen dienen. Elke nieuwe regering zegt er iets aan te zullen doen, maar het tegendeel blijkt al jaren. Hoeveel systemen kan een mens aan voordat hij in opstand komt of die systemen nog heviger negeert, zoals in de genoemde voorbeelden? En wat te doen met degenen die niet voor zichzelf kunnen opkomen? Denk aan mensen met dementie, psychiatrische patiënten en kwetsbare ouderen.
-Vicieuze cirkel
-Zo blijkt het bijvoorbeeld veel te simpel te zijn om een oudere dame die door een combinatie van gedrag en slechte persoonlijke omstandigheden voor de derde keer in een psychose belandt, te helpen door die omstandigheden te veranderen. Integendeel. Ze wordt ‘geholpen’ door het bestaande systeem via burgemeester en rechter te gebruiken en haar in een kliniek achter slot en grendel op te sluiten en daar maandenlang vast te houden, terwijl de psychose dan al is verdwenen. Daarvoor wordt de kliniek betaald. Deze is dus belanghebbende in het systeem, ook al worden er op zo’n manier mensenrechten geschonden.
-De in het systeem ingebouwde vicieuze cirkel zorgt ervoor dat niemand buiten de mensen die dat zo hebben geregeld, en onderdeel zijn van het systeem, die cirkel kan doorbreken. Zodat deze oudere dame, afgesneden van de maatschappij en ‘beschermd’ tegen bezoek en telefonisch contact, zich dan maar neerlegt bij het voldongen feit van de nieuwe omstandigheden, die zij zelf beschrijft als „(bijna) eenzame opsluiting.”
-Dit is een heel concreet geval dat letterlijk vandaag de dag in Nederland speelt en geen uitzondering is. Hierbij staat het systeem geen enkele interventie/hulp van buitenaf toe, zelfs niet als dat volgens de systeemregels gebeurt.
-Zesjes of achten
-Waar overheden, bedrijven en met name de zorgsector denken mensen te beschermen met systemen en protocollen, zouden ze er goed aan doen eens stil te staan bij de vraag in hoeverre ze mensen met deze systemen lastigvallen of zelfs ‘aanvallen’.
-Systeemgericht werken en protocollen creëren zesjes. Waar verantwoordelijkheid geldt en ruimte voor eigen creativiteit is, ontstaan er achten. In de op winnaars gerichte meritocratie, een maatschappijmodel waarin de sociaaleconomische positie van elk individu is gebaseerd op zijn of haar verdiensten (merites), zou iedereen juist via verantwoordelijkheid zijn ”merites” moeten laten zien.
-Het omgekeerde is echter het geval: uit angst om af te gaan kiezen de meesten voor de veiligheid van protocollen. Willen we zo verder onze maatschappij (laten) ontwikkelen? Geef mensen hun eigen verantwoordelijkheid terug en daarmee het vertrouwen in hun kunnen.
-Dr. Paul Jansen is gedragswetenschapper en dementie-expert. Dick Kits is auteur, uitgever en voormalig zorgondernemer.
-
-]]>-
|
- 12 Stellingen -1. Mensen willen ervaren dat ze leven. Nu. -2. Waar het echt om gaat: mens-zijn, ontwikkeling, uitdaging en plezier! -3. Mensen definiëren hun eigen passie, energie, succes en behoeften. -4. Onze EQnomie is een bruisend feest van echte, authentieke mensen. -5. Wij willen geen ‘balans tussen werk en privé’; wij zijn ons authentieke zelf in werk én privé. -6. Onze talenten, tijd, aandacht, ideeën, kennis en netwerken zijn ons eigendom en onze verantwoordelijkheid. -7. Een organisatie is geen bestuursorgaan, bedrijf, zorg- of onderwijsinstelling. Een organisatie bestaat altijd uit MENSEN die zich voor elkaar en voor anderen inzetten. -8. “Wat voegt jouw zorg, bemoeienis, dienst of product toe aan mij, mijn ontwikkeling, uitdaging en plezier!?” -9. Wij willen niet worden ‘beroofd’; we willen worden geraakt! -10. Voordat wij met een organisatie in zee gaan willen we die eerst begrijpen en aanvoelen; de missie, de cultuur; de mensen. -11. Wij zijn loyaal aan de passie en bezieling waarmee alles ooit begon. Niet aan de regeltjes die er onderweg ‘ingeslopen’ zijn. -12. Het gaat ons er niet om WAT we doen. Het gaat ons er om WAAROM we dat doen. -EQnomie Manifest ©2004 Paul Jansen & Albert Hakkert This Manifesto is based on the Dissertation and Thesis “EQnomy; The Emotionel Intelligent Society” and other work in the field of Social and Behavioral Sciences by Paul L. Jansen Ph.D., MBA. EQnomy |
-
-]]>
Wanneer ik dwaal……
-zeg dan niet dat ik moet komen zitten;
-dwaal met me mee,
-het kan zijn omdat ik honger heb, of dorst, of naar het toilet moet,
-of, misschien moet ik alleen maar mijn benen strekken…….
Wanneer ik om mijn moeder roep…… (ook al ben ik negentig!)
-zeg dan niet dat ze dood is;
-stel me gerust, knuffel me, stel me vragen over haar.
-Het kan zijn dat ik op zoek ben naar de veiligheid die mijn moeder
-mij ooit gaf…..
Wanneer ik het uitschreeuw……
-alsjeblieft vraag me dan niet om stil te zijn….. of loop niet weg
-ik probeer je iets te vertellen.
-Maar ik heb moeite om je te vertellen wat.
-Wees geduldig…… Probeer erachter te komen,
-ik zou pijn kunnen hebben……
Wanneer ik geagiteerd wordt of boos lijk…….
-Alsjeblieft grijp dan niet meteen naar de medicatie,
-Ik probeer je iets te vertellen,
-Ik kan het te heet hebben…… te licht vinden…… te lawaaierig,
-Of misschien is het omdat ik mijn geliefden mis.
-Probeer erachter te komen…… eerst……
Wanneer ik niet eet of mijn thee niet drink……
-Dan kan dat zijn omdat ik vergeten ben hoe dat moet;
-Laat me zien wat ik moet doen…. laat me het herinneren,
-Het kan zijn dat ik alleen maar mijn mes en vork hoef vast te houden
-en dat ik dan weet wat ik dan moet doen……
Wanneer ik jou wegduw als je me probeert te helpen……
-te wassen misschien, of me aan te kleden.
-Misschien is het omdat ik vergeten ben wat je hebt gezegd;
-Blijf me vertellen wat je aan het doen bent……
-Telkens opnieuw, opnieuw, opnieuw……
Misschien zullen anderen denken dat jij degene bent die hulp nodig heeft!
-Met al mijn gedachten en misschienen,
-Misschien ben jij het…… die mijn gedachten zal bereiken……
-Mijn angsten zal begrijpen en me veilig zal laten voelen……
-Misschien zal jij het zijn…… die ik zou moeten bedanken
-als ik alleen maar wist hoe……
-Misschien, gewoon misschien……
©2017 Paul Jansen (vertaling van het gedicht van onbekende auteur dat als ‘Maybe’ en ook als ‘Still’ bekend is in het Engels).
-(download pdf: MISSCHIEN-gedicht)
-]]>
Het ministerie van Volksgezondheid en het ministerie van Veiligheid en Justitie hebben samen in een nieuwe ‘handreiking aan artsen’ aangegeven dat artsen op mensen met dementie die niet (meer) in staat zijn zelf aan te geven of ze echt/nog wel uit het leven willen stappen, toch euthanasie kunnen toepassen. En dat kan nu wel omdat er nu door de nieuwe richtlijnen iets fundamenteel verandert. Zoals het in het nieuws is gekomen klinkt die verandering als: “Als de patiënt zijn verzoek niet meer kan overbrengen via woord of gebaar, is een eerder door de patiënt opgestelde schriftelijke wilsverklaring nodig. Het is belangrijk dat de patiënt er van tevoren regelmatig met de arts over heeft gesproken. Ook moet duidelijk zijn dat de patiënt ondraaglijk lijdt, bijvoorbeeld door ernstige benauwdheid, pijn, angst, agressie of onrust.” (©Volkskrant Wetenschap, 7 januari). In de handreiking zelf (van 17 december ’15 gericht aan artsen) staat het zo geformuleerd: ‘… ernstig lijden door de verdere geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid of de angst hiervoor.‘
-Deze nieuwe richtlijnen maken het leven van mensen met dementie naar mijn persoonlijke mening helemaal niet veiliger. Het is voor mij met name die uitbreiding van de criteria voor ‘ondraaglijk lijden’ waar ik om twee belangrijke redenen onoverkomelijke bezwaren tegen heb.
- -Allereerst gaat het, door de aard van dementie, nooit meer over de feitelijke beleving van ondraaglijkheid maar over de vastgelegde verwachting van iemand dat hij/zij onder bepaalde toekomstige omstandigheden bepaalde zaken als ondraaglijk lijden denkt te zullen ervaren. Immers, wanneer het eenmaal echt aan de orde is kunnen diezelfde mensen dat op dat moment niet meer zelf aangeven. Waar het dus echt om gaat is dat de mensen (‘alleen maar’) vastleggen dat ze denken ‘als ik dat nu zou hebben zou ik dat niet willen hoor, denk ik nu. Ik denk dat ik dan liever dood ben’. In dat verband wijs ik naar het prachtige lied “I’m not gonna miss you.” van de beroemde Glenn Campbell, inmiddels zelf dementiepatiënt, waaruit te leren valt dat niemand(!) ooit van tevoren kan weten hoe je iets werkelijk zult ervaren wat er vanaf het verleden wellicht als ondraaglijk uit ziet/zag. En ja, het is bij een euthanasie verklaring natuurlijk altijd zo, dat je opschrijft wat je verwacht te zullen willen, maar het grote verschil is dat mensen daar op een later moment gewoon op terug kunnen komen, behalve mensen met dementie want dat is precies wat ze (ook) niet meer kunnen laten weten.
-Benauwdheid en pijn zijn in verreweg de meeste gevallen ook objectief waar te nemen en in de bestaande (oude) instructies is voldoende en goede afbakening voor de toepassing van euthanasie daarbij. Zoals de beperking dat bij ondraaglijke benauwdheid en pijn euthanasie alleen maar een oplossing kan zijn wanneer er geen medische (alternatieve) behandelingen zijn om die pijn of die benauwdheid te verlichten. Ik heb met name bezwaar tegen de aan de oude voorwaarden toegevoegde criteria geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid resp. angst, agressie of onrust omdat deze criteria aanzienlijk minder goed en objectief van buiten af waar te nemen zijn en al helemaal niet als kenmerk van ondraaglijk lijden.
In de context van dementie is het onderwerp euthanasie ook altijd al bijzonder lastig geweest vanwege de rol van de familie. De persoonlijke beleving door de familie van hun dierbare familielid met dementie wordt door hen vaak (onbewust) geprojecteerd op dat familielid met dementie. De eigen beleving ‘Ik kan het niet aanzien’ wordt dan ‘kijk eens hoe hij/zij (geestelijk) lijdt’ en het argument ‘dit heeft hij/zij nooit gewild’ krijgt vaak, los van de feitelijkheid van die opmerking, de persoonlijke emotie mee van degene die dat meldt. Daar hebben de artsen uiteraard alle begrip voor, maar met de uitbreiding van ondraaglijk lijden met onderdelen daarvan als geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid resp. angst, agressie of onrust wordt het risico op vermenging van de beleving van ‘omstanders’ met de beleving van de patiënt alleen maar groter. En wordt het voor artsen alleen maar nog veel lastiger.
Plus, en dat is mijn tweede belangrijke reden, dat er voor de bestrijding van (de beleving van) geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid resp. angst, agressie of onrust als ondraaglijk lijden inmiddels heel veel nieuwe en bewezen niet-medische manieren zijn om juist dat lijden te verlichten of zelfs op te heffen. Verreweg de meeste mensen, en zeker de meeste artsen, weten daar echter niets of weinig van.
Er zijn inmiddels allerlei initiatieven ontwikkeld die, door in de steeds kleiner wordende wereld van mensen met dementie specifieke aanpassingen te doen, enorm veel beleving van geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid als ondraaglijk lijden en zelfs de angst, agressie of onrust zelf weg kunnen halen; met een inmiddels ruimschoots bewezen effectiviteit. Kenmerk van dergelijke benaderingen is de situatie van de individu te bezien vanuit zijn/haar individuele beleving, en wel in het nu. Ik noem de Stichting Dementiewijs die ook probeert aan zoveel mogelijk mensen ook die kennis over te brengen.
Natuurlijk ligt het voor de hand dat we moeten zorgen dat (ook) alle artsen kennis krijgen van zowel de theorie onder deze alternatieven als de inhoud, praktijk en effecten daarvan voor de bestrijding van de beleving van (ondraaglijk) lijden bij geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid en de bestrijding van angst, agressie of onrust bij mensen met dementie. Zowel die kennisoverdracht als de toepassingen van die kennis kosten geld en als er één ding is waar een groeiend gebrek aan is in de zorg voor mensen met dementie dan is het geld. Nee, ik wil daar zeker niet mee suggereren dat de verruiming van de regels voor toepassing van euthanasie bij mensen met dementie daar iets mee te maken heeft, maar feit is dat euthanasie niet veel geld kost…
-
Het kan toch niet zo worden dat we van artsen gaan verwachten dat zij op mensen met ernstige dementie euthanasie gaan plegen (dood gaan maken) omdat die artsen (nog) niet op de hoogte waren van uitstekende ‘alternatieve oplossingen’ voor de als ondraaglijk (h)erkende geestelijke aftakeling, het verlies van onafhankelijkheid en van angst, agressie of onrust bij de patiënt. En dat we daarmee op termijn de familie, die oprecht het beste voor had met hun dierbare, opzadelen met een ondraaglijk schuldgevoel achteraf, zodra ze erachter komen dat die eenvoudige alternatieven er al lang zijn/waren, maar zij wisten dat toen nog niet …
Ik schaar me ook 100% achter Bert Keizer, voormalig verpleeghuisarts en nu werkzaam bij de Levenseindekliniek, en achter wat hij naar aanleiding van deze nieuwe richtlijnen zei in de aflevering van EenVandaag van 7 januari jl.
Beste Miranda,
-ik ben geen deskundige op het vlak van dementie, wel een ervaringsdeskundige. Mijn moeder van 93 is dement als gevolg van haar ouderdom. Ze heeft geen Alzheimer.
Hoewel de piramide van Maslow een piramide is van behoeften en die daarom niet direct te projecteren is op het leven van dementerenden, geloof ik stellig dat de behoeftenpiramide ook voor dementerenden recht overeind blijft. Dat neemt niet weg dat Maslow uitgaat van het individu zelf. Het individu zorgt dus zelf voor de bevrediging van zijn/haar behoeften. Dat vermogen loopt enorm terug bij dementerenden.
-De piramide is bovendien een schematische weergave. Vergeten wordt vaak dat bijvoorbeeld veiligheid nodig is in alle treden van die piramide. Bij zelfontplooiing voorziet het individu maximaal zelf in zijn veiligheid.
-Dementerenden hebben meer nog dan niet-dementerenden behoefte aan veiligheid en zijn meer dan gemiddeld afhankelijk van verzorgenden als het gaat om het bevredigen van die behoefte.
-Was een dementerende in zijn/haar leven tot zelfontplooiing gekomen, is dat stadium voor de demente uitgesloten en wordt dat stadium mijns inziens in en door het ziekteproces vernietigt.
-Groeten,
-Geertjan
Inmiddels kun je het downloaden en printen via de pdf-link onder het gedicht.
-]]>Echt mooi verwoord Paul, realistisch maar ook gevoelig.
SUPER.
Echt mooi verwoord Paul, realistisch maar ook gevoelig.
SUPER.
Zie ook reacties op Facebook: http://www.facebook.com/paulljansen/posts/10152747535392240
-Pingback: Wie de schoen past… | Het Dorp
+Pingback: Wie de schoen past… | Het Dorp
Pingback: Wie de schoen past… | Het Dorp
+Pingback: Wie de schoen past… | Het Dorp
Ik ben het helemaal met je eens. In mijn taalgebruik heb ik het al jaren terug verbannen en als ik het hoor bij anderen zal ik er altijd wat van zeggen en uitleggen. Ik ken veel mensen die dementie hebben maar niet dementerende zijn. En inderdaad je bent niet aan het dementeren/kankeren; je hebt dementie/kanker.
-]]>Ik ben het van harte met je eens! Zowel als dochter als partner heb ik te kampen naasten met dementie. Zo fijn dat je voor hen een lans breekt, zodat zij niet meer in de categorie” dementerenden” vallen. Ook in artikelen die inhoudelijk prima vind, kom ik die term tegen; ik gruwel ervan! Top dat je dit artikel gedeeld hebt!!
-]]>Wij benoemen binnen onze organisatie mensen met een dementieel syndroom, mensen met geheugenproblemen, hier vallen dan ook mensen onder met NAH en Korsakow.
-Ja, daar zit zeker een kern van waarheid in. Ik ga proberen het niet meer te zeggen!
-Goed dat je hierover schrijft! Als je dementie HEBT, BEN je nog niet de ziekte. De ziekte is slechts een onderdeel van de mens. In eerste plaats ben je een mens.
Daarnaast maken mensen van dementie gewoon een werkwoord. Alsof het iets is dat je DOET… Nee, het overkomt je… Je BENT niet aan het dementeren. Je HEBT dementie. En dat is al zwaar genoeg…
Daar ben ik het helemaal mee eens.
Hoe kunnen we het aan ALLE mensen nou eens duidelijk maken, dat ze het woord ” dementerenden” niet meer gebruiken!!
Beste Paul,
Ik ben het van harte met je eens! Zowel als dochter als partner heb ik te kampen naasten met dementie. Zo fijn dat je voor hen een lans breekt, zodat zij niet meer in de categorie” dementerenden” vallen. Ook in artikelen die inhoudelijk prima vind, kom ik die term tegen; ik gruwel ervan! Top dat je dit artikel gedeeld hebt!!
-Beste Paul,
Ik ben het helemaal met je eens. In mijn taalgebruik heb ik het al jaren terug verbannen en als ik het hoor bij anderen zal ik er altijd wat van zeggen en uitleggen. Ik ken veel mensen die dementie hebben maar niet dementerende zijn. En inderdaad je bent niet aan het dementeren/kankeren; je hebt dementie/kanker.
-Beste lezers,
Geweldig omschreven wat ik al jaren vertel aan journalisten, mensen in de zorg, artsen enz. Zo belangrijk is het juiste taalgebruik. Inderdaad, je hebt een ziekte maar bent het niet! Zo gaan we ook om met de bezoekers van het Odensehuis. Hier vinden mensen een plek waar ze zich zelf kunnen zijn en waar men uit gaat van mogelijkheden en kwaliteiten. Het is niet voor niets dat onze bezoekers soms aangeven niet naar reguliere dagopvang te willen gaan, maar wel graag in het Odensehuis komen.
Help mee om deze term om te zetten in de juiste benaming. ‘MENSEN met dementie’
Hallo Paul,
Deze discussie is al vaker voorbij gekomen. Je hebt volkomen gelijk. Ik had in mijn eigen organisatie echter de moed al opgegeven en sprak collega’s niet meer aan op hun woordkeuze. Nu ik al de reacties weer lees ga ik er toch maar weer mee starten. Blijft de vraag hoe het komt dat het woord “dementerenden” nog steeds door bijna iedereen gebruikt wordt.
Wat een goed artikel; de mens is een uniek individu, dat was de mens en zal hij/zij altijd blijven ondanks zijn ziekte. Laten we naar de mooie totale mens kijken en de interessante persoonlijkheid niet reduceren tot een zieke/ziekte.
Praat maar eens met iemand over het verleden, dan zie en merk je heel duidelijk wat een boeiend en waardevol mens je ontmoet .
Ik ben het helemaal met je eens. In mijn taalgebruik heb ik het al jaren terug verbannen en als ik het hoor bij anderen zal ik er altijd wat van zeggen en uitleggen. Ik ken veel mensen die dementie hebben maar niet dementerende zijn. En inderdaad je bent niet aan het dementeren/kankeren; je hebt dementie/kanker.
-]]>Ik ben het van harte met je eens! Zowel als dochter als partner heb ik te kampen naasten met dementie. Zo fijn dat je voor hen een lans breekt, zodat zij niet meer in de categorie” dementerenden” vallen. Ook in artikelen die inhoudelijk prima vind, kom ik die term tegen; ik gruwel ervan! Top dat je dit artikel gedeeld hebt!!
-]]>Wij benoemen binnen onze organisatie mensen met een dementieel syndroom, mensen met geheugenproblemen, hier vallen dan ook mensen onder met NAH en Korsakow.
-Ja, daar zit zeker een kern van waarheid in. Ik ga proberen het niet meer te zeggen!
-Goed dat je hierover schrijft! Als je dementie HEBT, BEN je nog niet de ziekte. De ziekte is slechts een onderdeel van de mens. In eerste plaats ben je een mens.
Daarnaast maken mensen van dementie gewoon een werkwoord. Alsof het iets is dat je DOET… Nee, het overkomt je… Je BENT niet aan het dementeren. Je HEBT dementie. En dat is al zwaar genoeg…
Daar ben ik het helemaal mee eens.
Hoe kunnen we het aan ALLE mensen nou eens duidelijk maken, dat ze het woord ” dementerenden” niet meer gebruiken!!
Beste Paul,
Ik ben het van harte met je eens! Zowel als dochter als partner heb ik te kampen naasten met dementie. Zo fijn dat je voor hen een lans breekt, zodat zij niet meer in de categorie” dementerenden” vallen. Ook in artikelen die inhoudelijk prima vind, kom ik die term tegen; ik gruwel ervan! Top dat je dit artikel gedeeld hebt!!
-Beste Paul,
Ik ben het helemaal met je eens. In mijn taalgebruik heb ik het al jaren terug verbannen en als ik het hoor bij anderen zal ik er altijd wat van zeggen en uitleggen. Ik ken veel mensen die dementie hebben maar niet dementerende zijn. En inderdaad je bent niet aan het dementeren/kankeren; je hebt dementie/kanker.
-Beste lezers,
Geweldig omschreven wat ik al jaren vertel aan journalisten, mensen in de zorg, artsen enz. Zo belangrijk is het juiste taalgebruik. Inderdaad, je hebt een ziekte maar bent het niet! Zo gaan we ook om met de bezoekers van het Odensehuis. Hier vinden mensen een plek waar ze zich zelf kunnen zijn en waar men uit gaat van mogelijkheden en kwaliteiten. Het is niet voor niets dat onze bezoekers soms aangeven niet naar reguliere dagopvang te willen gaan, maar wel graag in het Odensehuis komen.
Help mee om deze term om te zetten in de juiste benaming. ‘MENSEN met dementie’
Hallo Paul,
Deze discussie is al vaker voorbij gekomen. Je hebt volkomen gelijk. Ik had in mijn eigen organisatie echter de moed al opgegeven en sprak collega’s niet meer aan op hun woordkeuze. Nu ik al de reacties weer lees ga ik er toch maar weer mee starten. Blijft de vraag hoe het komt dat het woord “dementerenden” nog steeds door bijna iedereen gebruikt wordt.
Wat een goed artikel; de mens is een uniek individu, dat was de mens en zal hij/zij altijd blijven ondanks zijn ziekte. Laten we naar de mooie totale mens kijken en de interessante persoonlijkheid niet reduceren tot een zieke/ziekte.
Praat maar eens met iemand over het verleden, dan zie en merk je heel duidelijk wat een boeiend en waardevol mens je ontmoet .
Zo stond het op de website aangekondigd:
- - - -
Paul Jansen is sociaal gedragswetenschapper, dementie expert en auteur van het boek “Dementiewijs – de waarheid over dementie”. Donderdagavond van 20 tot 22 uur schuift hij aan bij het programma ZorgSaam van Hans Cieremans.
- - - -Als onafhankelijk adviseur is Paul actief in het scholen, ondersteunen en begeleiden bij het inrichten van zorg en welzijn diensten vanuit onder andere (thuis)zorg- en verpleeginstellingen. Als docent is Paul actief op Hogeschool en Universiteit in Nederland en China. Paul Jansen werkte onder andere ruim zes jaar samen met Anneke van der Plaats als haar wetenschappelijk en vakinhoudelijk adviseur en hoofddocent hersenkunde en omgevingszorg en haar vervanger bij lezingen, presentaties, advies- en opleidingstrajecten. Genoeg dus om over te praten.
- - - -In de uitzending bespreken we de onderwerpen:
• Wat dementie wel is en wat het niet is
• We zijn meer dan we denken en meer dan ons brein
• Stress: De belangrijkste factor in welzijn, zeker bij dementie
• Dementie preventie
• Omgaan met dementie
• Zorg bij dementie
• Dementiezorg en mensenrechten
ZorgSaam is een programma voor, door en over de zorg in Lansingerland. Elke donderdag van 20.00 tot 22.00 uur ontvangen Hans Cieremans en Mathijs van der Kaaij één of meerdere gasten, die met de zorg te maken hebben.
Van cliënt tot arts, van mantelzorger tot therapeut, van vrijwilliger tot beleidmaker, van thuiszorgmedewerker tot verpleeghuismedewerker, van kok tot geestelijk verzorger. Iedereen die iets met de zorg te maken heeft kan gast zijn in het programma. In ZorgSaam willen we de zorg in onze gemeente inzichtelijker en laagdrempeliger maken.
Interessante gesprekken worden afgewisseld met de muziekkeuze van de gas(ten).

Het echte boodschap en het juist goede nieuws van Silvan Richer, arts en hoofdonderzoeker Erasmus Medisch Centrum, is (in zijn eigen woorden) dat: “bij meer dan 7 van de 10 mensen een gezonde leefstijl zeker een gezond, beschermend effect heeft op het risico op dementie.” En ja, helaas, “Bij 3 op de 10 mensen die echt een sterke erfelijke belasting hebben op basis van hun genen zagen we die beschermende effecten niet in deze studie.” Silvan: “Maar de conclusie dat een gezonde leefstijl voor deze mensen geen zin heeft vindt ik wel wat ver gaan.” Uit een recente grote studie in Engeland blijkt dat een gezonde leefstijl voor iedereen(!) een positief effect heeft op het risico op dementie.
- - - -De zoveelste keer een negatieve manier waarop de media dementie onder de aandacht brengt, althans voor wie niet verder leest/luistert. Jammer. Klik op het plaatje van NPO hierboven en luister zelf naar ‘de goeie boodschap’ van Silvan Richer. En vergeet die negatieve NPO-headline maar snel.
-]]>In mijn alwetende naïviteit heb ik zelf altijd gedacht dat confabuleren altijd en alleen maar een gevolg is van een ziekte of van iets heel ongezonds, zoals een bijwerking van sommige medicijnen of onderdeel van het syndroom van Korsakov, ook wel de ziekte van Korsakov genoemd, veroorzaakt door vitamine B1-tekort, meestal het gevolg van het te weinig gevarieerd eten bij chronisch alcoholmisbruik.
- - - -Maar sommige mensen -‘confabuleren’ al hun hele volwassen leven zonder enige externe oorzaak of -gezondheidsproblemen. Ze zijn, denk ik, blijven steken in die korte periode -waarin elk kind ontdekt dat je de ‘de waarheid’ soms creatief kunt veranderen -en dat dit voor jou misschien voordeel op kan leveren. ‘Pietje zei dat ik die -appel moest stelen” en dan krijgt Pietje de wind van voren, en niet jij. -Verreweg de meeste mensen komen die fase door met de geleerde wijsheid dat ‘de -waarheid’ zeker de leugen achterhaald. Altijd. En dan betaal je zelf de -rekening.
- - - -Blijkbaar zijn er mensen die voor zichzelf een andere les leerden. Vooral in de betekenis van ‘het vertellen van een verzonnen maar aannemelijk klinkend verhaal als antwoord op vragen’ kan confabuleren juist zorgen dat iemand jou nog aardig(er) vindt. Vooral als dat verzonnen verhaal klopt met bepaalde ideeën die degene waartegen je confabuleert al langer had. Of dat iemand medelijden met je krijgt. Wie een beetje volgt wat er bijvoorbeeld allemaal rond Donald Trump gebeurt ziet bij hem dat ‘confabuleren’ in volle gang, zonder dat er sprake is van een (diagnose van) een ziekte. Het is gewoon Trump.
- - - -Zo vertelde iemand mij ooit, vanuit de wetenschap dat ik die persoon waarover het ging niet echt sympathiek vond, dat een bepaald familielid “niet te vertrouwen is en geld van die persoon steelt”. Ik geloofde dat wel een beetje. En kwam er een poos later achter dat tegen dat familielid over mij precies hetzelfde werd gezegd. Wat zeker niet waar is. En door dat familielid helemaal werd geloofd. En helaas ook door dat familielid aan anderen werd doorverteld. Uit deze wijze levensles leerde ik dat bij sommige mensen confabuleren blijkbaar een onderdeel van hun persoonlijkheid is. In ieder geval tot het standaard gedrag van die persoon behoort. En nee, dat is geen mooie eigenschap. En dat ik die persoon blind geloofde is dom en ook niet aardig naar degene toe waarover het ging. Ik had me natuurlijk meteen af moeten vragen waarom die persoon me dat vertelde en dat rechtstreeks zo moeten vragen. En als de conclusie is dat het nergens anders om gaat dan zichzelf als slachtoffer neer te zetten en medelijden op te wekken dan, zo heb ik hiervan geleerd, moet ik hele grote vraagtekens zetten bij dergelijke beweringen. Althans, het zou geen automatische negatieve gevolgen moeten hebben voor mijn mening over en mijn relatie met die persoon waarover wordt ‘geconfabuleert’. En het er met die persoon over hebben zou zeker ook geholpen kunnen hebben om de negatieve spiraal te doorbreken. Ik zeg er wel meteen bij dat ik de bewering over het familielid nooit als vastgestelde waarheid aan anderen heb doorverteld. Dat familielid deed dat helaas wel met de leugen over mij. Dat heeft niets met naïviteit te maken maar gewoon met roddelen, een ander woord voor kwaadspreken over iemand. Voor mij waren de gevolgen van het confabuleren in dit geval groot en negatief.
- - - -Er zijn mensen die door fysieke, medische oorzaken onbewust gaan confabuleren. Dan is het een kenmerk van de ziekte die ze hebben of van een syndroom dat ze hebben (zoals Korsakov). En er zijn mensen die al hun hele leven confabuleren als onderdeel van hun persoonlijk gedrag. En die mensen geloven soms zelf hun eigen roddel en kwaadsprekerij. Zoals Trump. Dan is het kwalijk, manipulatief gedrag. Net als roddelen.
-]]>Op een zonnige dag wandelde een man in een vallei.
Bij het afdalen na een heuvel passeerde hij een kleine steengroeve waar een andere man aan het werk was. De wandelaar vroeg: “Wat bent u aan het doen?“
De man keek op van zijn werk en zei: “Ziet u dat niet? Ik ben stenen aan het uithakken!“
De man liep verder.
Niet veel later kwam hij nog een kleine steengroeve tegen waar ook iemand in de weer was met hamer en beitel. Weer vroeg hij: “Wat bent u aan het doen?“
Deze steenhouwer keek op van zijn werk en zei: “Ziet u dat niet? Ik ben geld aan het verdienen om mijn gezin te kunnen onderhouden!“
De man liep verder.
Nog iets verder passeerde hij nogmaals een kleine steengroeve. Ook hier werkte een man zich in het zweet.
Hij vroeg: “Wat bent u aan het doen?“
De man keek op van zijn werk en zei: “Om te zien wat ik aan het doen ben, moet u nog een klein stukje verder wandelen. Daar wordt een nieuwe kathedraal gebouwd met de stenen die ik uithak!“
-Inleiding
-Ik geloof dat, door de moed te hebben bewuste keuzes te maken die leiden tot het verbeteren van de levensomstandigheden van mensen binnen en buiten de organisatie, organisaties succesvol zullen zijn, niet bij toeval maar met opzet[1]. Vanuit de zorg dat grenzen van gisteren niet het succes van morgen in de weg mogen staan ben ik de professional die voortdurend afwisselend coachend, trainend, managend en leidend bezig is met ‘losmaken’ en met (her)verbinden, met uitdagen en comfortabel worden; met paradoxen. Ik noem mezelf ook weleens met een knipoog Organisatietherapeut.
-In 2003 omschreef ik een organisatie als volgt: “een sterk, bruikbaar en mooi systeem, belichaamd in haar onderdelen, hun relatie tot elkaar en tot de omgeving, en de principes die haar ontwerp, ontwikkeling en duurzaam aanpassingsvermogen leiden.”[2]
-
Dit korte artikel is bedoeld als introductie van mijn drie-eenheid model voor maximaal organisatieresultaat. Elke organisatieresultaat komt vanuit drie verschillende en ongelijksoortige gebieden. Elk gebied is op zichzelf essentieel voor het resultaat en aanvullend daarop is ook de interactie tussen deze drie gebieden onderdeel van het resultaat. Elke organisatie is een ‘complex system’ en dus ook altijd meer dan de optelling van de drie gebieden. Daar gaan mijn visie en dit model verder dan anderen en dat resulteert in het vierde gebied in het midden van het model waarin ‘meer dan de optelling van de drie gebieden’ samen komen: het resultaat van de complete organisatie.
De mensen.
-
Het eerste gebied wordt gevormd door de mensen, het gebied van alle(!) medewerkers van de organisatie, het personeel, de HR (Human Resources). In het rechtlijnige en mechanische managementbeeld van organisaties zijn de mensen vaak weinig meer dan ‘handjes’ (praktisch) of ‘computers’ (kenniswerkers). Iemand binnen de organisatie heeft ooit bedacht en opgeschreven wat je in een bepaalde functie moet doen, en hoe je dat precies moet doen, en die taken en verrichtingen moeten gewoon gedaan worden. En voor dergelijke mechanische uitvoeringen zijn ‘alleen maar handjes’ of ‘alleen maar hoofdjes’ voldoende.
-Zo simpel en harteloos is de gezonde organisatie niet en dat is ook voor niemand gezond.
Natuurlijk vormen de mensen van de gezonde organisatie samen vooral het hart van de organisatie. De hartelijke organisatie, niet de harteloze organisatie. Inmiddels weten steeds meer leiders en managers dat eigen inbreng en creativiteit van de mensen in de organisatie enorm positief kunnen bijdragen aan het organisatieresultaat. Vooral wanneer de dynamiek van samenwerking tussen mensen niet door regeltjes maar door gedeelde doelstellingen richting wordt gegeven. Op creatieve manieren die de organisatie maximaal gebruik laat maken van de ziel van de organisatie: de mensen/medewerkers.
-De arbeid; het werk dat gedaan wordt.
-
Het tweede gebied wordt gevormd door wat de organisatie doet. Ofwel de arbeid die verricht wordt; het werk dat gedaan wordt. Het bepalen van de missie, visie, doelen en strategie (wat er gedaan moet worden en hoe) is, wanneer het goed gedaan wordt, een proces dat overeenkomt met het Japanse 生き甲斐 (Ikigai) wat staat voor: bewust maken van de reden, van de zin om er te zijn. Die raison d’être wordt gevormd door het snijvlak te bepalen van de antwoorden op de vier basisvragen. Deze vullen op alle niveaus in waar liefde voor is, wat de wereld nodig heeft, waar je goed in bent en waar je voor betaald wordt.
Dat is geen rechtlijnig afvinken en invullen van de juiste antwoorden op gerichte vragen maar een dynamisch proces waar alle mensen/medewerkers bij betrokken (moeten) zijn. De gezonde organisatie is immers iets dat je samen (!) vormt.
-De organisatie; het organiseren.
-
Organisatie wordt hier opgevat als de cultuur, de principes, inzichten, regels en gedrag binnen de organisaties en van de organisatie in relatie tot de buitenwereld. Hier gaat het om de wereld van de medewerker, de afdeling, de organisatie, de markt; de omstandigheden, zowel intern als extern. Organisatie is het geheel van alles samen, op elk niveau, inclusief het niveau van de ‘buitenwereld’. Om de wereld van de ander (medewerker, klant, partner, overheid, markt …) te kunnen begrijpen is empathie[3] nodig. Organisatie is een werkwoord.
Het Resultaat.
-Het resultaat, het organisatieresultaat, is geen simpel gevolg van lineaire processen maar het gevolg van de complexe dynamiek tussen de drie gebieden plus de emergente factoren van het complex system dat elke organisatie is. Er is geen (vaste) volgorde van het uitvoeren van interventies en acties als het om het ontwikkelen van het maximale organisatieresultaat gaat.
Er is zelfs geen vaste volgorde in de dingen die samen en/of tegelijk gedaan moeten worden. Het vergt niet zozeer structuur in de aanpak maar vooral aandacht en aanwezigheid in de uitvoering. Elk organisatieresultaat bestaat dus uit de drie-eenheid van Mens, Arbeid en Organisatie. Elke organisatie is zowel een groep samenwerkende mensen als een verzameling bewuste arbeid als structuren en contexten. Geen organisatie is te reduceren tot slechts één of twee gebieden van het model. In mijn model ziet u het Resultaat van de gezonde organisatie weergegeven in het hart van het Triquetra-symbool[4]. De hele organisatie past juist prima in dit symbool omdat het zowel de aparte gebieden laat zien die samen een organisatie vormen als de interactie en interafhankelijkheid van die gebieden.
Elke verandering in het ene gebied zal veranderingen in de andere gebieden (kunnen) veroorzaken. In het centrum, midden tussen de drie gebieden in, staat het resultaat van die organisatie. Elke organisatie bestaat dus uit de drie gebieden plus hetgeen door de interactie van die drie gebieden ontstaat plus de heilzame werking van de juiste verhouding (balans) tussen die gebieden: de Coherente Organisatie. Elke organisatie ontleent uiteraard kenmerken aan de drie samenstellende gebieden, maar dus ook aan de samenhang of ordening van die delen en hun interactie. Die samenhang is zeer uniek en is zelfs mede-afhankelijk van de individuele levensloop en keuzes van de organisatie.

Het Coherente Resultaat
-
Het woord homeostase kent u waarschijnlijk. Het geeft de natuurlijke neiging van een (gesloten) systeem aan om een intern evenwicht te bereiken en die balans te handhaven. We gebruiken dat woord in de biologie en in de medische wetenschap met betrekking tot het fysieke, biologische lichaam. Een gezonde organisatie is geen gesloten systeem en ‘het organiseren’ is slechts één van de drie gebieden waartussen en waaruit een onderlinge interactie en balans resulteert in het organisatieresultaat. De zorg voor die holistische samenhang in de gebieden van de hele, gezonde organisatie, en met name de gerichte aanpassing en invulling van de mensen, de arbeid en de organisatie gericht op de coherentie is de kern van het model.
Tenslotte
-Overal waar ‘de organisatie’ context is, of onderdeel van is, is het goed te weten dat elke interventie in elk gebied gevolgen heeft voor elk ander gebied èn dus voor het resultaat.
In dit korte artikel heb ik het een paar keer over ‘de gezonde organisatie’. Daarmee bedoel ik de organisatie die in de geest van mijn model de goede stappen heeft gezet, blijft zetten en haar voortdurende ontwikkeling heeft omarmd. De gezonde organisatie bezit het vermogen om zich voortdurend en maximaal aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van interne en externe veranderingen en uitdagingen.
-Gebruik en deel dit volledige artikel© waar en met wie u maar wilt. Via de link naar deze blogpost (/mens-arbeid-en-organisatie/) of download in PDF-formaat: De drie-eenheid van organisatiesucces
-Paul Jansen Ph.D.
-HR- & Organisatieadviseur
-De Savornin Lohmanlaan 35
-3445 VD Woerden
-M: 06 2444 2159
-_________________________
Organisaties zijn de Mensen!
-[1] Vrij naar de oorspronkelijke missie van Gerard en Anton Philips in 1895
-[2]©2003 Paul Jansen, gebaseerd op IEEE 1471 – Zie artikel ‘On Architecture’
-[3] Empathie is de kunst van het in je verbeelding verplaatsen naar de situatie van een ander(e organisatie) en daardoor hun gevoelens, beleving en standpunten te begrijpen en je in je handelen daardoor te laten leiden.
- -]]>-De gezonde organisatie bezit het vermogen om zich voortdurend en maximaal aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van interne en externe veranderingen en uitdagingen. ~Paul Jansen Ph.D., MBA
Organisaties zijn de Mensen!
-Sommige bedrijven storten zich volledig op de instroom en organiseren het open ‘dagje uit’ om het almaar schaarser wordend potentieel te lokken. Eenmaal gelokt maakt de net-afgestudeerde of de nog-bij-de-concurrent-werkzame kennis met de traiteur die, beter dan de cafetaria van gisteren, een luxe menu van arbeidsvoorwaarden, dat met een druk op een knop een geheel op individuele smaak aangepast gerecht voorschotelt. Maar instroom is één ding; wat de recruiters bereiken vraagt een vervolg in de onderneming zelf. En daar schort het alom nogal aan: een van de grootste IT bedrijven (Getronics) kreeg in een enkel jaar 2500 nieuwe werknemers terwijl er in dezelfde periode 1200 medewerkers ‘wegliepen’…
-De uitdaging is dus niet (alleen) ‘hoe krijg ik nieuw talent binnen?’ maar veel meer: ‘welk HRM beleid zorgt voor gezonde toevoer en behoud van talent?’. Dit gaat de hele organisatie aan en zal in toenemende mate direct invloed hebben op de primaire processen van de organisaties. Niet langer zullen sollicitanten zichzelf moeten ‘verkopen’ aan organisaties, maar zullen organisaties zichzelf ook aan sollicitanten moeten verkopen. Daarbij is lifetime employment al lang passé zodat hetgeen de organisatie te bieden heeft in toenemende mate aan zal moeten sluiten op de behoeften van de individuele werknemer, terwijl hetgeen de individuele werknemer aan de organisatie te bieden heeft in toenemende mate aan zal moeten sluiten op de behoeften van de organisatie. Ontwikkelingen als competentiemanagement en de Personal Balanced Scorecard vloeien voort uit dit paradigma.
-Een toekomstige arbeidsverhouding is daarmee veel meer een 50/50 overeenkomst die volledig gebaseerd zal zijn op de eisen en wensen, over-en- weer, van zowel de organisatie als de werknemer.
-N.B. Al in 2000 publiceerde ik een vergelijkbaar bericht in de Vroom Consultancy nieuwsbrief.
-]]>Inleiding
-Op veler verzoek, vooral vanuit de gezondheidszorg, stel ik mijn landkaart van ‘De Wondere Wereld van de Hele Mens’ hierbij beschikbaar. Dit artikel bevat een korte samenvatting van mijn wetenschappelijke theorie over Totum Hominem© en het Coherente Leefmilieu[1].
-Ik leg kort uit waar mijn holistische visie op de (hele) mens uit bestaat en hoe de landkaart kan helpen beter om te gaan met andere mensen, in het bijzonder met mensen met dementie. De Totum Hominem theorie© van de Hele Mens en Coherentiezorg
zijn basis onder mijn werk[2] en mijn naslagwerk over dementie[3]. Dit artikel mag in ongewijzigde vorm vrij verspreid worden.
Mijn Visie op de hele mens
-
Tegenover de beweging in de gangbare wetenschap om alles steeds rechtlijniger en ‘simpeler’ te maken (reductionisme) kies ik voor het holistisch beschouwen van de hele mens. Dat past bij elke wetenschap waar de mens onderdeel en/of context van is.
De Wondere Wereld van de Hele Mens bestaat uit drie verschillende gebieden. Elk is op zichzelf essentieel aan de Hele Mens en tegelijkertijd is de interactie tussen deze drie gebieden onderdeel van elk mens. De mens is een ‘complex systeem’ en daarom is elke hele mens (Totum Hominem©) altijd ook
meer dan de optelling van deze drie gebieden. Daar gaan mijn visie en theoretisch model verder dan anderen en dat resulteert in een extra gebied (in het midden) waarin ‘meer dan de optelling van de drie gebieden’ samen komen. Dit noem ik de Totum Hominem© en bepaalt elk uniek Individueel Persoon.
Het eerste gebied.
-
Het eerste gebied is het lichaam, het gebied van de biologie van de mens, van het fysieke. In het beperkte populaire neurowetenschappelijk mensbeeld is het onderdeel hoofd/hersenen binnen dit gebied zelfs de fysieke locatie van de veronderstelde essentie van de mens. Velen beperken de mens zelfs tot dit onderdeel en verklaren al het andere als product daarvan. Maar vanuit de splitsing tussen lichaam en ziel wordt dit hele fysiologische gebied als soma geduid om daarmee nadrukkelijk het onderscheid met de psyche van de mens aan te duiden. Zoals oorspronkelijk ook bedoeld in de wetenschap zoals bijvoorbeeld in de antropologie[4].
Het tweede gebied.
-
In het tweede gebied staat de ziel. Nadrukkelijk ook apart van het eerste gebied, het lichaam. Het onderscheid maken tussen soma en psyche heet dualisme en dat is al ruim 25 jaar kern van Mind-Body Medicine. Ook staat dat tweede gebied voor het hart, waarover ik wat meer moet uitleggen. In Azië wordt met oa. het Chinese woord Zhèngniàn zowel gedoeld op (onze betekenis van) hart als op ‘geest’ en op het Engelse ‘mind’. Ik gebruik hier het symbool met Chinese tekst voor: 正念 staat voor Mindfulness, Bewuste Aandacht, Opmerkzaamheid, Hartelijkheid en voor ‘Beter Denken’. 念 bestaat uit 2 woordtekens, 今 en 心.
Daarbij staat今 voor ‘Nu’, ‘Eeuwig’ en ‘Dit’ en 心 staat voor ‘Hart’ en voor ‘Mind’; ‘Geest’. En 念 op zichzelf staat voor ‘studie’ en ‘onderzoek’.
Het tweede gebied, dus dat van de ziel, is ook waar de twee basisgevoelens van elk mens zich bevinden. Deze zijn Angst en Liefde[5]. Gekoppeld daaraan bevindt ook het bewustzijn van elk mens zich in dit tweede gebied. N.B. Bewustzijn is dus geen product van het brein zoals de conventionele neurowetenschap oppert.
-Het derde gebied.
-
Hier gaat het om de wereld van iemand, de levensomstandigheden, in verleden, heden en toekomst. Inclusief hoe alles en iedereen zich gedraagt. Het is dus ook het sociaal domein, in het verlengde van het model van prof. George L. Engel[1], en geeft ook beleving en interactieve omgang aan met mensen en omstandigheden. Alle levensomstandigheden dus. Dat woord is beter dan het woord omgeving, dat in de zorg ook wel wordt gebruikt maar vaak veel te beperkt voor de huidige eigenschappen van de fysieke omgeving. Levensomstandigheden staat voor het geheel van alles samen, zoals in de uitdrukking ‘het milieu waar ik uit kom’ en ‘mijn huidige wereld’. Om de wereld van een ander te kunnen begrijpen heb je, zoals ik het definieer, echt empathie[7] nodig.
De Mens.
-
Elk Totum Hominem, elk heel mens bestaat dus uit de drie-eenheid van Lichaam, Ziel en Wereld. Elk mens is zowel een Biologisch als een Mentaal als een Sociaal wezen, elk heel mens wordt gevormd uit Soma, Psyche en Milieu. Geen mens is te reduceren tot slechts één of twee gebieden van de Wondere Wereld van de Hele Mens. In mijn model ziet u de theorie van Totum Hominem© weergegeven in het Triquetra-symbool[8]. De hele mens; elk individueel persoon, past juist prima in dit symbool omdat het zowel de aparte gebieden laat zien die samen elk individueel persoon vormen als de interactie en inter-afhankelijkheid van die gebieden. Elke verandering in het ene gebied zal veranderingen in andere gebieden kunnen veroorzaken. In het centrum, midden tussen de drie genoemde gebieden in, staat De Hele mens, de werkelijke, totale en complete mens die ik Totum Hominem© noem. Elk mens bestaat dus uit de drie genoemde gebieden plus hetgeen door de interactie van die drie gebieden ontstaat plus de heilzame werking van de juiste persoonlijke verhouding (balans) tussen die gebieden: het Coherente Leefmilieu. Elk Individueel Persoon ontleent uiteraard kenmerken aan de drie samenstellende gebieden, maar dus ook aan de samenhang of ordening van die delen en hun interactie. Die samenhang is zeer persoonlijk en is ook afhankelijk van de individuele levensloop van de mens: De Wondere Wereld van de Hele Mens.
Coherentie
-
Het woord homeostase kent u waarschijnlijk. Het geeft de natuurlijke neiging van een (gesloten) systeem aan om een intern evenwicht te bereiken en die balans te handhaven. We gebruiken dat woord in de biologie en in medische wetenschap met betrekking tot het fysieke, biologische lichaam. Totum Hominem (de Hele Mens) is echter geen ‘gesloten systeem’ en het lichaam is slechts één van de drie gebieden waartussen en waaruit een onderlinge interactie en balans bestaat bij de hele mens. Of juist een onbalans. De zorg voor die holistische samenhang in de gebieden van de Hele Mens, en met name de gerichte aanpassing en invulling van de levensomstandigheden, heet Coherentiezorg
.
Tenslotte
-Overal waar ‘de mens’ context is, of onderdeel daarvan, is het goed te weten dat elke interventie in elk gebied gevolgen heeft voor elk ander gebied èn voor de hele mens. In onze Westerse wereld is ‘normaal’ de nieuwe beperking en wordt elke afwijking daarvan voorzien van een stempel die ‘de afwijking dekt’. Ook mensen met dementie zijn en blijven unieke, dynamische wezens en gaan zeker niet ‘steeds meer op elkaar lijken’, behalve dan in de wereld van de oppervlakkige beschouwer.
Gebruik en deel mijn model plus deze korte uitleg waar en met wie u maar wilt. Of verwijs naar het bericht met deze inhoud en/of naar de download van dit bestand hieronder.
-Paul L. Jansen PhD
-____________________________________________
-Download dit bestand in PDF: Totum Hominem.
-[1] Coherentiezorg
– http://dementiewijs.nl/coherentiezorg/
[2] http://dementiewijs.nl/praktische-info/ en http://annekevanderplaatsfoundation.org/diensten/
-[3] http://dementiewijs.nl/boek-dementiewijs/
-[4] De wetenschap die zich met de mens bezighoudt, is met goede reden verdeeld in anatomie, die het lichaam en de delen daarvan beschouwd, en psychologie, die over de ziel spreekt. (oorspronkelijke definitie uit 1647)
-[5] Er bestaan twee emoties: liefde en angst. Alle positieve emoties komen voort uit liefde, alle negatieve emoties uit angst. Liefde brengt geluk, tevredenheid, vrede en vreugde. Uit angst komt woede, haat, spanning en schuldgevoel. ~Paul Jansen – Vrij naar Elisabeth Kübler-Ross en 1 JOH 4:18
-[6] In 1977 lanceerde psychiater prof. George L. Engel het medische ‘biopsychosocial’ model.
-[7] Empathie is de kunst van het in je verbeelding verplaatsen naar de situatie van een ander mens, daardoor hun gevoelens, beleving en standpunten te begrijpen en je in je handelen daardoor te laten leiden.
- -]]>Maar genoeg over kinderen. Volgende keer heb ik het weer over mensen met dementie.
-~Paul Jansen – http://dementiewijs.nl/wegwijs-in-dementie/
-]]>Beste Miranda,
-ik ben geen deskundige op het vlak van dementie, wel een ervaringsdeskundige. Mijn moeder van 93 is dement als gevolg van haar ouderdom. Ze heeft geen Alzheimer.
Hoewel de piramide van Maslow een piramide is van behoeften en die daarom niet direct te projecteren is op het leven van dementerenden, geloof ik stellig dat de behoeftenpiramide ook voor dementerenden recht overeind blijft. Dat neemt niet weg dat Maslow uitgaat van het individu zelf. Het individu zorgt dus zelf voor de bevrediging van zijn/haar behoeften. Dat vermogen loopt enorm terug bij dementerenden.
-De piramide is bovendien een schematische weergave. Vergeten wordt vaak dat bijvoorbeeld veiligheid nodig is in alle treden van die piramide. Bij zelfontplooiing voorziet het individu maximaal zelf in zijn veiligheid.
-Dementerenden hebben meer nog dan niet-dementerenden behoefte aan veiligheid en zijn meer dan gemiddeld afhankelijk van verzorgenden als het gaat om het bevredigen van die behoefte.
-Was een dementerende in zijn/haar leven tot zelfontplooiing gekomen, is dat stadium voor de demente uitgesloten en wordt dat stadium mijns inziens in en door het ziekteproces vernietigt.
-Groeten,
-Geertjan
Beste Miranda, dank voor je reactie. De strekking van de piramide van Maslow (en ook 2.0) is vooral de hiërarchie van behoeftes, niet de hiërarchie van cognitieve vermogens. De afname van die vermogens bij mensen met dementie is heel persoonlijk en verschillend, ook nog eens afhankelijk van welke van de meer dan 70 mogelijke ziektes spelen. Het is dus niet zo mechanisch en algemeen te stellen als het omgekeerde lijstje van Maslow, zoals jij doet. Groet, Paul.
-]]>De aftakeling van dementerende mensen gaat geleidelijk aan. Wat je qua behoefte in jaren hebt opgebouwd, wordt weer afgebouwd. Als je dit vertaald naar de pyramide, dan vervalt elke trede tijdens het dementie proces. Van zelferkenning naar sociale kontacten, en zo verder..
-Beste Miranda, dank voor je reactie. De strekking van de piramide van Maslow (en ook 2.0) is vooral de hiërarchie van behoeftes, niet de hiërarchie van cognitieve vermogens. De afname van die vermogens bij mensen met dementie is heel persoonlijk en verschillend, ook nog eens afhankelijk van welke van de meer dan 70 mogelijke ziektes spelen. Het is dus niet zo mechanisch en algemeen te stellen als het omgekeerde lijstje van Maslow, zoals jij doet. Groet, Paul.
-Beste Miranda,
ik ben geen deskundige op het vlak van dementie, wel een ervaringsdeskundige. Mijn moeder van 93 is dement als gevolg van haar ouderdom. Ze heeft geen Alzheimer.
Hoewel de piramide van Maslow een piramide is van behoeften en die daarom niet direct te projecteren is op het leven van dementerenden, geloof ik stellig dat de behoeftenpiramide ook voor dementerenden recht overeind blijft. Dat neemt niet weg dat Maslow uitgaat van het individu zelf. Het individu zorgt dus zelf voor de bevrediging van zijn/haar behoeften. Dat vermogen loopt enorm terug bij dementerenden.
@@ -196,52 +190,52 @@ ik ben geen deskundige op het vlak van dementie, wel een ervaringsdeskundige. MiWas een dementerende in zijn/haar leven tot zelfontplooiing gekomen, is dat stadium voor de demente uitgesloten en wordt dat stadium mijns inziens in en door het ziekteproces vernietigt.
Groeten,
Geertjan
Ik kom deze nieuwe behoeftepiramide voor het eerst tegen. Ze bevestigt wat ik in mijn werk met mensen met dementie en hun verzorgers mag ervaren, hoe belangrijk het sociale is: de omgang met anderen, de samenhorigheid, vriendschap, positieve relaties, goede communicatie,… Levensverhalen kunnen ertoe bijdragen om in deze sociale behoeften te voorzien. Het samen ‘schrijven’ aan het verhaal, het gebruiken bij de dagelijkse zorg en communicatie, hoe de mens met dementie zich met behulp van zijn levensverhaal mens tussen de mensen blijft voelen, vriendschap ervaart, een sociaal wezen blijft,… Meer info: http://www.wiebelwoorden.be/workshops/organisaties/werken-met-het-levensverhaal-in-de-zorgsector/
-we kunnen niet genoeg stil staan bij ” hoe dementie voelt”
-we kunnen niet genoeg stil staan bij ” hoe dementie voelt”
-hallo
heb een man met die jong dementerend is hij reageerde zo voelen wij ons altijd
hoeven we niet naar ver land vinden hier nog niks
maar fijn dat er mensen zijn die er eens bij stilstaan
vriendelijke groet marij
hallo
heb een man met die jong dementerend is hij reageerde zo voelen wij ons altijd
hoeven we niet naar ver land vinden hier nog niks
maar fijn dat er mensen zijn die er eens bij stilstaan
vriendelijke groet marij
Februari dit jaar een week op Malta geweest en meteen na aankomst per auto naar appartement gereden en een snelle ‘insight’ gekregen van hoe het moet voelen dementie te hebben want op malta moet links worden gereden. Daarbij is de bewegwijzering om te huilen en rijdt men als gekken…. Kortom zweet in de handen, op m’n rug, verkrampt achter het stuur, geen radio aan want sowiso al te veel (onbegrijplijke) info en prikkels…. En niemand die rekening met me hield juist zich ergerde aan die ‘stomme toerist’.
Dus mensen: verplaats je in de mens met dementie, pas je tempo aan en kom die mens tegemoet in alles wat je doet.
Februari dit jaar een week op Malta geweest en meteen na aankomst per auto naar appartement gereden en een snelle ‘insight’ gekregen van hoe het moet voelen dementie te hebben want op malta moet links worden gereden. Daarbij is de bewegwijzering om te huilen en rijdt men als gekken…. Kortom zweet in de handen, op m’n rug, verkrampt achter het stuur, geen radio aan want sowiso al te veel (onbegrijplijke) info en prikkels…. En niemand die rekening met me hield juist zich ergerde aan die ‘stomme toerist’.
Dus mensen: verplaats je in de mens met dementie, pas je tempo aan en kom die mens tegemoet in alles wat je doet.
Mooi gezegd papa. <3
-Dag Paul,
De manier waarop er om geld gevraagd wordt, maakt dat mensen denken dat dementie te voorkomen is en maakt ze schuldig als ze geen geld geven. Het taboe, de angst voor dementie, vergroot je hiermee. Nog erger is, is dat het afleidt hoe je het leven zo goed als mogelijk inricht voor en met mensen die dement worden.
Erica van de Veerdonk, Sociaal Gerontoloog
Mooie column. Een mentaliteitsverandering is hard nodig, maar gaat, zoals je ongetwijfeld weet, buitengewoon langzaam. Voor mij persoonlijk was het wel moeilijk om het afsterven van gedeelten van je hersens (na herseninfarcten) niet als ziekte te zien. En mijn man vond ook een zekere troost in de gedachte dat hij ziek was en hij daar niets aan kon doen. Helaas is na depressie en adhd nu dementie in de belangenstrijd van de farmaceutische fabrieken terecht gekomen.
-Mooie column. Een mentaliteitsverandering is hard nodig, maar gaat, zoals je ongetwijfeld weet, buitengewoon langzaam. Voor mij persoonlijk was het wel moeilijk om het afsterven van gedeelten van je hersens (na herseninfarcten) niet als ziekte te zien. En mijn man vond ook een zekere troost in de gedachte dat hij ziek was en hij daar niets aan kon doen. Helaas is na depressie en adhd nu dementie in de belangenstrijd van de farmaceutische fabrieken terecht gekomen.
-Beste Paul, je reactie is me uit het hart gegrepen. Natuurlijk heeft dementie minder leuke kanten, maar we worden ook weer een beetje kind of kinds en dat accepteren vinden we kennelijk als volwassenen niet kunnen. Ik ben het roerend met je eens, het gaat om accepteren en zolang er zoveel weerstand tegen dementie is en dat soort denken wordt gevoed door campagnes die dat gevoel versterken, is er maar een ding dat toeneemt en dat is stress. Neuro-wetenschappers hebben al lang aangetoond wat dat met onze hersenen doet. Alsof we daar blij van worden. Volgens mij niet dus. Ik was zelf 11 jaar mantelzorger van mijn lief met fronto temperale dementie en ik weet uit ervaring dat mijn non acceptatie weerstand veroorzaakte. Pas toen ik tot acceptatie kwam werd het een ander verhaal en heb ik tot het eind ook kunnen genieten van de goede dingen van het leven.
Meer om je gemak met het ongemak, die omslag is inderdaad nodig en daar mag wat mij betreft meer onderzoek naar komen in plaats van alle geld te investeren in het vinden van die ene pil die het probleem oplost. Mijn motto is meer hart voor dementie in plaats van er volksziekte nummer 1 van te maken. Dat gaat over leren er anders mee om te gaan. groet, Anne http://www.hartvoordementie.nl
Beste Paul, je reactie is me uit het hart gegrepen. Natuurlijk heeft dementie minder leuke kanten, maar we worden ook weer een beetje kind of kinds en dat accepteren vinden we kennelijk als volwassenen niet kunnen. Ik ben het roerend met je eens, het gaat om accepteren en zolang er zoveel weerstand tegen dementie is en dat soort denken wordt gevoed door campagnes die dat gevoel versterken, is er maar een ding dat toeneemt en dat is stress. Neuro-wetenschappers hebben al lang aangetoond wat dat met onze hersenen doet. Alsof we daar blij van worden. Volgens mij niet dus. Ik was zelf 11 jaar mantelzorger van mijn lief met fronto temperale dementie en ik weet uit ervaring dat mijn non acceptatie weerstand veroorzaakte. Pas toen ik tot acceptatie kwam werd het een ander verhaal en heb ik tot het eind ook kunnen genieten van de goede dingen van het leven.
Meer om je gemak met het ongemak, die omslag is inderdaad nodig en daar mag wat mij betreft meer onderzoek naar komen in plaats van alle geld te investeren in het vinden van die ene pil die het probleem oplost. Mijn motto is meer hart voor dementie in plaats van er volksziekte nummer 1 van te maken. Dat gaat over leren er anders mee om te gaan. groet, Anne http://www.hartvoordementie.nl
GE WEL DIG !!! Past helemaal bij het idee achter ‘Het Dorp’.
-]]>Ik denk zomaar dat het filmpje, dan mijn man maakte, je aan zal spreken:
-https://www.youtube.com/watch?v=3CkPRgOj_58.
-de acteur is Hepke Braam, een vriend van ons. Het filmpje mag gedeeld worden. Ik vind het leuk om je reactie te horen.
Beste Paul,
Ik denk zomaar dat het filmpje, dan mijn man maakte, je aan zal spreken:
https://www.youtube.com/watch?v=3CkPRgOj_58.
de acteur is Hepke Braam, een vriend van ons. Het filmpje mag gedeeld worden. Ik vind het leuk om je reactie te horen.
Inmiddels kun je het downloaden en printen via de pdf-link onder het gedicht.
-]]>Wat een prachtig en juist verhaal.j
Jammer dat ik dit niet uit kan printen.
Zou mooi zijn ook voor onze ondersteuningsgroepen voor mantelzorgers.
Dank daarvoor.
Meta-Anna Kars
Ik krijg er een verdrietig gevoel bij, ik zie het veel op de woongroep. En als verzorgende leef jezelf in, in de client .Je probeer de client te helpen in alles wat in je vermogen ligt.
-Mag ik dit gedicht delen met de curcisten van Touch for Care bij Dementie?
-Geweldig mooi epos. Heel herkenbaar. Dank voor het vertalen en publiceren.
-Prachtig gedicht met gedachten hoe om te gaan met diegene die zoekt naar antwoorden op de vragen van zijn of haar leven. Er zijn…. ipv antwoorden en goed bedoelde woorden.
-Zo herkenbaar.
Zo mooi beschreven.
Dank je wel.
Wat is dit mooi…
Ik zou het ook kunnen vertalen naar alle mensen die mijn taal niet (goed) kunnen spreken.
Dag Paul,
ik ben het eens met de inhoud. Ik heb het niet nagerekend.
De toon mag vriendelijker. Maar vrijwilligers die het werk doen,
zullen misschien je toonzetting wel waarderen.
Groet Erica
Helemaal met je eens, Paul. Ik erger me ook aan dit soort bangmakerij, nog afgezien van het gegoochel met cijfers (en het vermelden van ‘dementie’als een hele grote paraplu. Er wordt ook niet bij vermeld waar je bijdrage dan (ongeveer) naartoe gaat. Zo te zien naar versterking van de’ research-pot ‘ dementie de wereld uit’. Wat de toon van je verhaal betreft: goede vrienden zijn betekent volgens mij ook dat je kritiek op elkaar moet kunnen geven/krijgen.
-Dag Paul,
ik ben het eens met de inhoud. Ik heb het niet nagerekend.
De toon mag vriendelijker. Maar vrijwilligers die het werk doen,
zullen misschien je toonzetting wel waarderen.
Groet Erica
Helemaal met je eens, Paul. Ik erger me ook aan dit soort bangmakerij, nog afgezien van het gegoochel met cijfers (en het vermelden van ‘dementie’als een hele grote paraplu. Er wordt ook niet bij vermeld waar je bijdrage dan (ongeveer) naartoe gaat. Zo te zien naar versterking van de’ research-pot ‘ dementie de wereld uit’. Wat de toon van je verhaal betreft: goede vrienden zijn betekent volgens mij ook dat je kritiek op elkaar moet kunnen geven/krijgen.
-Paul Jansen slaat de spijker op de kop met zijn versie van de piramide van Maslov. Als een mens (met dementie) geen liefde, genegenheid en aanwezigheid van familie ervaart voelt hij zich vaak buitengesloten, alleen, en dan brokkelen de bovenliggende lagen af.
Heb het regelmatig zien gebeuren, ze trekken zich terug in zichzelf, eten slechter, slapen minder, ontspannen zich minder, staren voor zich uit en bewegen minder. Voelen zich onbegrepen, onmachtig en bij tijden boos.
Daarom is het zo belangrijk dat hun omgeving begrijpend is, warm, een omgeving die zich richt op hun mogelijkheden zodat er vertrouwen ontstaat en ze uitdaagt en positief prikkelt. Dan pas kunnen mensen met dementie groeien en weer opbloeien. Ben er nog steeds heilig van overtuigd.
Paul Jansen slaat de spijker op de kop met zijn versie van de piramide van Maslov. Als een mens (met dementie) geen liefde, genegenheid en aanwezigheid van familie ervaart voelt hij zich vaak buitengesloten, alleen, en dan brokkelen de bovenliggende lagen af.
Heb het regelmatig zien gebeuren, ze trekken zich terug in zichzelf, eten slechter, slapen minder, ontspannen zich minder, staren voor zich uit en bewegen minder. Voelen zich onbegrepen, onmachtig en bij tijden boos.
Daarom is het zo belangrijk dat hun omgeving begrijpend is, warm, een omgeving die zich richt op hun mogelijkheden zodat er vertrouwen ontstaat en ze uitdaagt en positief prikkelt. Dan pas kunnen mensen met dementie groeien en weer opbloeien. Ben er nog steeds heilig van overtuigd.
Paul Jansen slaat inderdaad de spijker op zijn kop met zijn interpretatie van het model van maslow bij mensen met dementie. Het model van Paul Jansen kan gebruikt worden om niet dementerenden beter te helpen in het begrijpen wat een mens met dementie nodig heeft.
-Paul Jansen slaat inderdaad de spijker op zijn kop met zijn interpretatie van het model van maslow bij mensen met dementie. Het model van Paul Jansen kan gebruikt worden om niet dementerenden beter te helpen in het begrijpen wat een mens met dementie nodig heeft.
-You are being redirected to /sympathie-empathie-compassie-het-verschil/
- - diff --git a/static/sympathie-empathie-compassie-het-verschil/feed/index.xml b/static/sympathie-empathie-compassie-het-verschil/feed/index.xml deleted file mode 100644 index d65a1b3..0000000 --- a/static/sympathie-empathie-compassie-het-verschil/feed/index.xml +++ /dev/null @@ -1,63 +0,0 @@ -Pingback: Misleide Empathie | Het Dorp
+Pingback: Misleide Empathie | Het Dorp
Pingback: Misleide Empathie | Het Dorp
+Pingback: Misleide Empathie | Het Dorp
Pingback: Amor mittens – Made By Mensch
+Pingback: Amor mittens – Made By Mensch
Vanaf de diagnose ‘Dementie’ gebeurt er veel te vaak iets heel verkeerds. Terwijl jij en je naasten nog worstelen met het verwerken van die diagnose zetten sommigen, helaas vaak ook zogenaamde professionals, meteen een schakelaar om: de dementie-schakelaar. Zij denken dat het klopt om dementie als een binaire zaak te beschouwen; je hebt het of je hebt het niet. Of nog erger: je bent het (dement) of je bent het niet. Onder deze simpelheid ligt natuurlijk onwetendheid* maar daar zijn zijzelf het meestal niet mee eens; zij zijn immers de professionals…
-In werkelijkheid is het moment van diagnose, bijvoorbeeld van de diagnose Alzheimer, een enkel punt op een zeer geleidelijk hellende lijn van ontwikkeling van die ziekte. Het lijkt wat dat betreft op het leven en ‘oud’ worden, daar is ook niet één moment voor aan te wijzen dat je ‘het’ ineens bent geworden. Je wordt het gewoon. Langzaam maar zeker. En de één heeft een veel stijlere lijn dan de ander: ik ken stokoude mensen van 55 en piepjonge gasten van 85. En zo is het in werkelijkheid ook met Alzheimer. Volgens de nieuste cijfers is de gemmiddelde tijd die mensen op de hellende lijn van Alzheimer verbijven 9 tot 12 jaar na de diagnose. En die duur wordt steeds langer. Ondertussen is bij de diagnose de schakelaar bij sommigen echter al om gegaan dus loop je grote kans dat er door hen niet meer mèt je, maar alleen nog maar met anderen òver je gepraat wordt… En als de ‘dementiepatiënt’ bijvoorbeeld daar dan over valt, omdat het hem/haar irriteert, dan is dat voor deze ‘professionals’ vaak juist een bevestiging van zowel de diagnose als van de juistheid van hun ‘empathische’ gedrag. Misleide empathie dus…
- -Anne-Mei The heeft het er regelmatig over dat, in mijn woorden, de ‘professionals’ druk doende en gepassioneerd betrokken zijn bij die diagnose, dus vooral aan het begin van de hellende lijn, en verder vooral de armen uit de mouwen steken aan het einde van die hellende lijn. Ook na 1 januari zal de aandacht in ‘de keten’ zich vooral daarop richten. Het zijn de ‘fasen’ waarin empathie het ‘makkelijkst’ is op te brengen… Waarin de mensen makkelijker ‘zien’ wat er nodig is. De jaren tussen die twee einden in, en dat zijn nu dus 8 tot 11 jaren lang, staan de gediagnostiseerde Alzheimerpatiënten en hun naasten er helaas vaak te veel alleen voor als het gaat om ‘empathische begeleiding’…
-Mijn pleidooi hier is dus voor een ‘door kennis onderbouwde’ empathie en professionaliteit. (om over compassie nog maar te zwijgen). Verminder de aannames waarmee zo veel mensen hun gebrek aan feitelijke kennis opvullen en ‘educate yourself‘ voordat je conclusies trekt uit een diagnose of uit iets dat je meemaakt met iemand die de diagnose heeft. Ik weet, anderen beoordelen op je eigen denkprocessen is een fenomeen dat overal speelt, maar bij dementie is het gevolg erger, ook omdat het zo eenvoudig is op te lossen. De kern van het probleem lijkt hier immers onwetendheid; gebrek aan kennis.
-__________________________________________________________
-*Ook de BrainWorkShop “Dementiewijs
–
Mijn zoon Dave woont al jaren in Seoul. Twee maanden geleden is hij daar zelfs getrouwd. Met een Koreaanse. Mijn vrouw Carla, mijn zoon Jeroen en ik waren daar toen bij. Vorige week verraste Dave me met een uitnodiging om naar hem toe te komen, nu niet als vader die zijn zoon mag trouwen en als tourist, maar als buitenlander die (even) in Korea zijn werk doet. Naast het lopende werk kon ik mijn nieuwe lezing/presentatie “Dementiewijs
– Wat Iedereen Moet Weten”* op het kantoor waar hij werkt afmaken. Een werk-trip dus. Dus twee dagen later was ik in Korea. Alleen. Werken!
Door die ‘werkmodus’ kwam ik in contact met een heel ander Korea dan wat ik eerder kort als tourist had meegemaakt. Het soms zeer onbeschofte gedrag in de metro was me bijvoorbeeld niet eerder opgevallen. En de voor ‘ons’ toch eigenaardige eetgewoontes vielen me nu, in de werklunches, extra op. Ook de typisch Koreaanse kantoor-politiek leerde ik al observerend beter kennen. En zo was er nog veel meer. Een totaal nieuwe en onbekende wereld opende zich voor me.
-Maar gisteren ging ik niet mee naar het kantoor. Ik bleef alleen achter, in het huis van mijn zoon. Ik voelde me daar alleen en besloot een stuk te gaan wandelen. Buiten zag ik overal om me heen die vreemde Koreaanse taaltekens, in een bombardement over iedereen heen gegoten. Alleen ik begreep er helemaal niets van. En voor mij lijken ook al die Koreanen om me heen op elkaar. Ondertussen wist ik ‘de weg’ niet, dus ging ik maar op zoek naar ‘iets bekends’.
Eerlijk gezegd voelde ik me inmiddels echt eenzaam worden, zo helemaal alleen en verloren midden in Seoul. “Nou, daar sta ik dan. Ik snap helemaal niets van mijn omgeving. En niets van de mensen om me heen, die allemaal op elkaar lijken. Waar is in godsnaam iets waar ik houvast aan kan hebben? Iets wat ik zeker weet?” Zo ongeveer. Er was voor mij op dat moment niemand en niets dat ik kende, dat ik herkende. En dat gaf een haast overweldigend gevoel van verlies en van heimwee, een diep verlangen naar mensen en dingen in de omgeving die ik wèl kende, herkende…
En zo voelt dat dus. Dementie. Verloren, ontheemd, eenzaam. Alleen dan niet maar heel even, ergens op straat in een vreemd ver land. Nee, je voelt je dan altijd zo èn je voelt je altijd in een vreemd land en ver weg van alles en iedereen bekend, van thuis.
-Behalve wanneer de mensen om je heen zich dat realiseren. Dat ze niet alleen met jou meevoelen (empathie) maar dat ze er ook wat aan willen doen (compassie). En zo de mensen met dementie van die vreselijke heimwee bevrijden. Want dementie hoeft niet altijd zo te voelen.
-]]>- -]]>
Diezelfde mensen die deze blog dus niet moeten lezen (ja, u kunt nu nog stoppen) zijn juist weer erg gecharmeerd van het denken in medicijnen; in oplossen; in genezen. Zij hebben vrede met het sprookje dat je altijd via een loterij een ziekte krijgt en dat er dan een medicijn komt dat die vreselijke gevolgen van die loterij weer ongedaan maakt. En dat vinden de farmaceutische industrie en de door hen gesponsorde wetenschappers en/of onderzoekers prima. Maar het is een zwart sprookje met een hoog gehalte aan passieve betutteling waar tot nu toe alleen een bepaald groepje ‘beter’ van wordt…
Er is een ander groepje alerte mensen dat wel degelijk oprecht naar de oorzaak op zoek is, en dat zich niet de mond laat snoeren door de groep ‘professionals’ die de ‘experts’ stellig blijven napraten dat “niemand dat weet maar dat er heel hard gewerkt wordt aan een oplossing” (wat dus op zich niet eens onwaar is). Dit groepje ziet in allerlei publicaties over onderzoeken buiten de farmaciesponsoring om wel de indicaties van, de zwakke hints naar, de vage toespelingen op… die oer-oorzaak van Alzheimer. Zo wordt er bijvoorbeeld veel onderzoek gedaan naar de gevolgen van ‘levensstijl’ op de algemene gezondheid. En dan komt men er (ook) achter dat bepaalde elementen in een levensstijl ‘de kans op Alzheimer vergroten’ en dat veranderingen daarin dus ‘de kans op Alzheimer verkleinen’. Vorige week nog las ik over een nieuw onderzoek waaruit bleek dat depressiviteit de kans op Alzheimer vergroot. U ziet, het past wel consequent in het loterij-denken.
-Een groep wetenschappers houdt zich intussen geheel ergens anders bezig met nieuwe ontdekkingen vanuit neuroplasticiteit en epigenetics. Gebieden waarvan de huidige Alzheimer-onderzoeker of dementie-professional soms wel ‘van gehoord’ heeft maar meestal weinig tot niets van weet. Gebieden nota bene van waaruit de oorzaak van Alzheimer zou kunnen worden bevestigd, en waardoor Alzheimerdementie wellicht zelfs zou kunnen worden voorkomen en/of bestreden…
-
Intussen weten weinig gewone mensen bijvoorbeeld van dat heel bijzondere onderzoek in het Verenigd Koninkrijk naar heel veel nonnen die bij leven werden getest op dementie en na hun dood werden getest op Alzheimer zoals zich dat de hersenen manifesteert (de enige échte diagnose). En ja, dat er nonnen waren die zowel bij leven als achteraf in de hersenen alle tekenen van Alzheimerdementie vertoonden. Maar ook dat er nonnen waren van wie de hersenen alle tekenen van Alzheimer vertoonden (en dus zwaar Alzheimer-patiënt waren) maar die bij leven geen enkele uiting of kenmerk van dementie vertoonden… Dus Alzheimer en Dementie blijken toch niet zo onlosmakelijk met elkaar verbonden als hij dacht.
Oh jee, ik dwaal af: de oorzaak van Alzheimer. Die wilt u natuurlijk nog wel even weten, anders had u niet doorgelezen. Nou, komt-ie: de oorzaak van Alzheimer is Stress. Langdurige Stress. En hoe we individueel in ons leven deze stress bewust ervaren en aandachtig elimineren, of hoe we onze persoonlijke reacties op stress onbewust automatiseren en zo stress laten voortbestaan. Wat iemand met stress doet is bepalend voor de persoonlijke gezondheid in het algemeen en voor het ontstaan van Alzheimer. Dus: stress verhoogt niet alleen dementieverschijnselen van mensen met dementie. Langdurige stress veroorzaakt Alzheimerdementie. Daar. Nu weet u het. Ik heb het opgeschreven. Dat gaat me weer heel veel stress opleveren… 
Vanaf de diagnose ‘Dementie’ gebeurt er veel te vaak iets heel verkeerds. Terwijl jij en je naasten nog worstelen met het verwerken van die diagnose zetten sommigen, helaas vaak ook zogenaamde professionals, meteen een schakelaar om: de dementie-schakelaar. Zij denken dat het klopt om dementie als een binaire zaak te beschouwen; je hebt het of je hebt het niet. Of nog erger: je bent het (dement) of je bent het niet. Onder deze simpelheid ligt natuurlijk onwetendheid* maar daar zijn zijzelf het meestal niet mee eens; zij zijn immers de professionals…
-In werkelijkheid is het moment van diagnose, bijvoorbeeld van de diagnose Alzheimer, een enkel punt op een zeer geleidelijk hellende lijn van ontwikkeling van die ziekte. Het lijkt wat dat betreft op het leven en ‘oud’ worden, daar is ook niet één moment voor aan te wijzen dat je ‘het’ ineens bent geworden. Je wordt het gewoon. Langzaam maar zeker. En de één heeft een veel stijlere lijn dan de ander: ik ken stokoude mensen van 55 en piepjonge gasten van 85. En zo is het in werkelijkheid ook met Alzheimer. Volgens de nieuste cijfers is de gemmiddelde tijd die mensen op de hellende lijn van Alzheimer verbijven 9 tot 12 jaar na de diagnose. En die duur wordt steeds langer. Ondertussen is bij de diagnose de schakelaar bij sommigen echter al om gegaan dus loop je grote kans dat er door hen niet meer mèt je, maar alleen nog maar met anderen òver je gepraat wordt… En als de ‘dementiepatiënt’ bijvoorbeeld daar dan over valt, omdat het hem/haar irriteert, dan is dat voor deze ‘professionals’ vaak juist een bevestiging van zowel de diagnose als van de juistheid van hun ‘empathische’ gedrag. Misleide empathie dus…
- -Anne-Mei The heeft het er regelmatig over dat, in mijn woorden, de ‘professionals’ druk doende en gepassioneerd betrokken zijn bij die diagnose, dus vooral aan het begin van de hellende lijn, en verder vooral de armen uit de mouwen steken aan het einde van die hellende lijn. Ook na 1 januari zal de aandacht in ‘de keten’ zich vooral daarop richten. Het zijn de ‘fasen’ waarin empathie het ‘makkelijkst’ is op te brengen… Waarin de mensen makkelijker ‘zien’ wat er nodig is. De jaren tussen die twee einden in, en dat zijn nu dus 8 tot 11 jaren lang, staan de gediagnostiseerde Alzheimerpatiënten en hun naasten er helaas vaak te veel alleen voor als het gaat om ‘empathische begeleiding’…
-Mijn pleidooi hier is dus voor een ‘door kennis onderbouwde’ empathie en professionaliteit. (om over compassie nog maar te zwijgen). Verminder de aannames waarmee zo veel mensen hun gebrek aan feitelijke kennis opvullen en ‘educate yourself‘ voordat je conclusies trekt uit een diagnose of uit iets dat je meemaakt met iemand die de diagnose heeft. Ik weet, anderen beoordelen op je eigen denkprocessen is een fenomeen dat overal speelt, maar bij dementie is het gevolg erger, ook omdat het zo eenvoudig is op te lossen. De kern van het probleem lijkt hier immers onwetendheid; gebrek aan kennis.
-__________________________________________________________
-*Ook de BrainWorkShop “Dementiewijs
–
Mijn voorstel is dat we alle zorgsoorten afschaffen en allemaal vervangen voor één zorg: compassiezorg. Laat ik het even uitleggen: vanuit de karikatuur van de TV-serie House snappen we allemaal dat de kern van Medische Zorg toch vooral de fascinatie is met ziekte, en niet op de eerste plaats affiniteit met de drager daarvan. Daar tegenover staat dan Mantelzorg die juist wel vanuit sympathie en vaak compassie voor de zorgbehoeftige is gericht. En dan hebben we natuurlijk ook nog de Belevingsgerichte Zorg waarbij empathie (meedenken en -ervaren hoe iets voor die ander is) centraal staat. En wat te denken van Palliatieve Zorg (letterlijk: Mantelzorg!) dat inmiddels qua doelgroep zo versmalt is dat als ingangsvoorwaarde de verwachting moet zijn dat je wel dood gaat. Maar dood gaan we toch echt allemaal. Allemaal ‘soorten zorg’…
-Ondertussen krijgen kinderen overal eten, doen mannen én vrouwen de was voor familieleden, worden er heel wat maaltijden voor hele gezinnen gekookt etc. etc. en is dat allemaal natuurlijk gewoon zorg. Maar om de een of andere reden wordt tegen die heel gewone dagelijkse zorg inmiddels heel anders aangekeken dan tegen de zorg voor een partner met dementie, zorg voor een verstandelijk gehandicapte broer of zorg voor een Oma in een Verpleegtehuis.
-
In het dorp zie je alleen maar compassiezorg. Dat komt omdat in het dorp iedereen een verlangen heeft om anderen te helpen, om de het eventuele tekort of lijden van die ander te helpen verlichten. De nadruk ligt hier op actie ofwel willen helpen. Het is een vanuit het hart gestuurde intuïtieve puur menselijke response: zorgen. In het dorp lijdt namelijk iedereen als er één behoeftig is of lijdt. Zoals we dat allemaal kennen bij onze kinderen, onze familieleden, onze ouders… En ergens in dat compassiezorg continuüm is een grens getrokken waarachter ‘zorg’ een uitbestede, professionele en/of gecalculeerde zaak is geworden. Berekende voorziening. Rendabele zorg. En bij dat berekenen en ‘professionaliseren’ is géén plaats voor compassie meer gelaten: die som is meedogenloos zonder compassie. O, er zijn heel wat zorgprofessionals die met hart en ziel elke dag compassiezorg leveren, maar het wordt ze niet gevraagd en het wordt alleen ‘gedoogd’ als dit niet de efficiëntie van ‘de zorg’ nadelig beïnvloedt. En het kosten/baten plaatje dat daaronder zit ‘gezond’ houdt.
Compassiezorg omvat het allemaal zonder consessie te doen aan het beschaafde en menselijke principe dat het bij elke behoeftigheid, afhankelijkheid van een ander op de allereerste plaats om die behoefte en afhankelijkheid van die ander gaat. Punt. Als het dat niet is, is het harteloze zorg. De enige échte Belevingsgerichte-, Mantel-, Palliatieve-, Medische-, Dementie- of welke andere zorg dan ook is compassiezorg. Punt. Uit.
-]]>- -]]>
De eerste zinnen van aflevering 5 (seizoen 3) van de TV-serie Perception luiden: “Het onthouden van feiten en die dan in 2000 zorgvuldig bewerkte woorden herkauwd uitspugen is geen wetenschap mensen. Dat is intellectuele bulimia. Echte wetenschap gebeurt als we onderzoeken wat we niet weten. Galileo, Curie, Einstein, ze hadden allemaal de verbeelding, en het lef, om te kijken naar een geheel van feiten en te zeggen: ‘OK, maar hoe zit dit? En wat is dat? ‘. Zij stelden vragen.” (zie ook HIER)
-
Wetenschap, het woord, heeft meerdere betekenissen. Inhoudelijk verwijst het naar zorgvuldig, systematisch, geordend en objectieve menselijke kennis. Als proces verwijst het naar de verwerving van kennis en in de derde betekenis verwijst het naar de groep mensen die wetenschap bedrijven.
Wetenschap in de eerste betekenis is als definitie een oxymoron. De (filosofische) witte raaf verklaart dat die wetenschap niet bestaat; niet kan bestaan. Daar komt bij dat de voorwaarde van objectiviteit verklaart dat dergelijke wetenschap menselijkerwijs onmogelijk is. Het is desondanks mijn beleving dat een grote groep ‘wetenschappers’ iets pas wetenschap noemen als zij menen (geloven) dat iets 100% en aantoonbaar zeker is… De paradox is dat er in de praktijk volgens mij geen onwetenschappelijker houding bestaat dan het voor 100% aantoonbaar zeker aannemen van kennis.
-De tweede paradox is dat wetenschap over ‘zorgvuldig, systematisch, geordend en objectieven menselijke kennis’ gaat. En daarbij wordt (dus) geen onderscheid gemaakt tussen de grofweg twee totaal verschillende soorten van kennis: perceptuele (tacid, stilzwijgende) kennis en conceptuele (expliciete) kennis. Perceptuele kennis ziet alles zeer helder, maar kan dat niet uitdrukken; ‘spreekt niet’ zoals Han de Wit het uitdrukt, en is daarom ook niet via rationele processen overdraagbaar. Het is geen onderdeel van ‘de wetenschap’. Conceptuele kennis is verbonden met ratio, inclusief taal: ‘ze spreekt maar ziet niet helder’. Anders gezegd: sommige zaken kun je reproduceren, vastleggen, uitleggen, en kun je begrijpen doordat je het uitgelegd hebt gekregen. Andere zaken kun je alleen maar ervaren, beleven. Uitleg helpt niet.
-Kortom, kennis hebben of, beter gezegd, vinden dat je bepaalde kennis hebt en alleen daar voor jezelf autoriteit aan verbinden, is op zich onwetenschappelijk gedrag dat door een toenemende groep van wetenschappers wordt vertoont. Voorbeeldje: ‘de wetenschap’ heeft vele eeuwen lang het brein als koelradiator voor het hart ‘geweten’. Vandaag leert ‘wetenschapper’ Swaab c.s. dat we feitelijk ons brein ‘zijn’. Een groter verschil tussen deze uitersten van ‘wetenschappelijke kennis’ is ondenkbaar, en toch zijn er dus mensen die denken, vinden, menen dat de wetenschap van vandaag dient te staan waarvoor het staat, geen kritiek verdient en dat de wetenschappers die deze kennis (waan) van de dag beschermen meer respect verdienen. Maar hoe zijn we ook al weer van de kennis-van-vroeger naar de kennis-van-nu gekomen? Ik denk dus: door échte wetenschappers!
-
In mijn ogen zijn mensen als Anne-Mei The, Robert Lanza en gelukkig vele anderen, als bestudeerders, onderzoekers, vragenstellers, niets zondermeer aannemers, de enige échte wetenschappers. Niet het zetten van uitroeptekens maar het (durven) plaatsen van vraagtekens helpt de wetenschap vooruit en zorgt ervoor dat de mens zich ont-wikkeld. Échte wetenschap dus. En voor alle wetenschappers die zich vooral met het in-wikkelen willen bezig houden en (zeer antiwetenschappelijk) geen kritiek op ‘wetenschappers’ en/of ‘wetenschap’ kunnen accepteren: laatste wetenschappelijke nieuws is dat er minstens zoveel paradigma’s bestaan als er mensen zijn.
_______________________
-Zie verder/ook: Wij zijn ons Hart
Vanaf de diagnose ‘Dementie’ gebeurt er veel te vaak iets heel verkeerds. Terwijl jij en je naasten nog worstelen met het verwerken van die diagnose zetten sommigen, helaas vaak ook zogenaamde professionals, meteen een schakelaar om: de dementie-schakelaar. Zij denken dat het klopt om dementie als een binaire zaak te beschouwen; je hebt het of je hebt het niet. Of nog erger: je bent het (dement) of je bent het niet. Onder deze simpelheid ligt natuurlijk onwetendheid* maar daar zijn zijzelf het meestal niet mee eens; zij zijn immers de professionals…
-In werkelijkheid is het moment van diagnose, bijvoorbeeld van de diagnose Alzheimer, een enkel punt op een zeer geleidelijk hellende lijn van ontwikkeling van die ziekte. Het lijkt wat dat betreft op het leven en ‘oud’ worden, daar is ook niet één moment voor aan te wijzen dat je ‘het’ ineens bent geworden. Je wordt het gewoon. Langzaam maar zeker. En de één heeft een veel stijlere lijn dan de ander: ik ken stokoude mensen van 55 en piepjonge gasten van 85. En zo is het in werkelijkheid ook met Alzheimer. Volgens de nieuste cijfers is de gemmiddelde tijd die mensen op de hellende lijn van Alzheimer verbijven 9 tot 12 jaar na de diagnose. En die duur wordt steeds langer. Ondertussen is bij de diagnose de schakelaar bij sommigen echter al om gegaan dus loop je grote kans dat er door hen niet meer mèt je, maar alleen nog maar met anderen òver je gepraat wordt… En als de ‘dementiepatiënt’ bijvoorbeeld daar dan over valt, omdat het hem/haar irriteert, dan is dat voor deze ‘professionals’ vaak juist een bevestiging van zowel de diagnose als van de juistheid van hun ‘empathische’ gedrag. Misleide empathie dus…
- -Anne-Mei The heeft het er regelmatig over dat, in mijn woorden, de ‘professionals’ druk doende en gepassioneerd betrokken zijn bij die diagnose, dus vooral aan het begin van de hellende lijn, en verder vooral de armen uit de mouwen steken aan het einde van die hellende lijn. Ook na 1 januari zal de aandacht in ‘de keten’ zich vooral daarop richten. Het zijn de ‘fasen’ waarin empathie het ‘makkelijkst’ is op te brengen… Waarin de mensen makkelijker ‘zien’ wat er nodig is. De jaren tussen die twee einden in, en dat zijn nu dus 8 tot 11 jaren lang, staan de gediagnostiseerde Alzheimerpatiënten en hun naasten er helaas vaak te veel alleen voor als het gaat om ‘empathische begeleiding’…
-Mijn pleidooi hier is dus voor een ‘door kennis onderbouwde’ empathie en professionaliteit. (om over compassie nog maar te zwijgen). Verminder de aannames waarmee zo veel mensen hun gebrek aan feitelijke kennis opvullen en ‘educate yourself‘ voordat je conclusies trekt uit een diagnose of uit iets dat je meemaakt met iemand die de diagnose heeft. Ik weet, anderen beoordelen op je eigen denkprocessen is een fenomeen dat overal speelt, maar bij dementie is het gevolg erger, ook omdat het zo eenvoudig is op te lossen. De kern van het probleem lijkt hier immers onwetendheid; gebrek aan kennis.
-__________________________________________________________
-*Ook de BrainWorkShop “Dementiewijs
–
Nog maar zo kort geleden als 2009 schreef het woordenboek over dat-andere-woord nog gewoon “in het hedendaagse Nederlandse spraakgebruik worden de begrippen dement en het bijbehorende zn. dementie alleen bij ‘geheugenverlies of zwakzinnigheid door aftakeling (door ouderdom)’ gebruikt”. Nee, niet leuk om mee te maken te krijgen. Maar zo simpel was het, meer niet. Intussen wordt van dementie een extreem negatieve opgeklopte hype gemaakt. Bijvoorbeeld door de omroep MAX die op 16 april ’14 het 25 jarig bestaan van de Hersenstichting vierde, en graag wilde dat u om uw hersenen geeft (lees: geld aan de hersenstichting overmaakt) met de over-the-top opgeblazen boodschap: : “Dementie tast je hersenen aan en “Zonder hersenen ben je niets. Ze bepalen wie je bent, wat je doet, voelt en hoe je denkt.“” Ja, dat kwam hard aan bij mij, als schrijver van het boek ‘Wij zijn ons Hart’. En ongetwijfeld met de beste bedoelingen laat de ISAO (Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek) vast weten, alhoewel er dus echt nog heel veel onderzoek nodig is: “Alzheimer is niet te voorkomen of te genezen, er zijn alleen medicijnen die de symptomen van de ziekte tijdelijk verminderen.”. Dat u het maar weet. En het schijnt dat wij daar met elkaar echt iets mee moeten want “Als er niets gebeurt, verdubbelt het aantal patiënten de komende 30 jaar tot een half miljoen. Dit moeten we voorkomen.” aldus Alzheimer Nederland, naast de donatieknop op hun website. Al dit soort verwarrende en negatieve berichten bij elkaar verbeteren niets voor de dagelijkse praktijk van vandaag van gewone mensen, het werkt deprimerend en veroorzaakt onnodige stress, en we kunnen er echt helemaal niets mee. En van stress kun je gewoon ziek van worden. Dus daar kunnen we heel goed zonder.
-
Nee, ik wil er zeker niet van dementie iets minder van maken dan het is. Juist omdat ik het serieus neem, en de negatieve relatie ken tussen stress en de gevolgen van stress, pleit ik voor een grote afstand tussen de opgeklopte hype die de armlastige onderzoekers er van maken en de gewone mensen-zoals-u-en-ik in de dagelijkse praktijk. Vandaar mijn advies: vergeet dementie. En laten we vooral onder elkaar, midden in de maatschappij, weer leren accepteren dat sommigen van ons vergeetachtig worden, herinnermoeite krijgen, in de war raken, meer op onszelf worden, weinig tijdsbesef meer hebben en/of gedesoriënteerd kunnen raken. Dat we last kunnen krijgen van ouderdom… Niks mis mee, hoort bij het leven. Laten we dat accepteren, dan kunnen we er weer beter mee omgaan; kunnen we elkaar leren er weer beter mee om te gaan.
Nog afgezien van het feit dat allerlei instanties het woord ‘dementie’ elke dag verder oppompen tot het onmenselijke schrikbeeld dat het steeds meer wordt (en dat de portemonnees open maakt?) is dementie zelden iets dat alleen ‘de patiënt’ betreft. Eigenlijk bedoel ik dat dementie een aandoening is die altijd meerdere mensen raakt en dat elk van die mensen geheel eigen ‘symptomen’ vertoont. De combinatie van opgepompt schrikbeeld en eenzijdige focus op de patiënt is zeer schadelijk voor zowel die patiënt als voor de andere mensen in de directe omgeving die daardoor geraakt worden.
-De belangrijkste ‘oorzaak’ van dementieverschijnselen is stress. Anders gezegd: wanneer alle omstandigheden in de omgeving gunstig zijn: geen stress veroorzaken, dan is degeen met de diagnose dementie rustig, tevreden, gelukkig en tot heel veel in staat. Wat we dus doen wanneer we denken dat iemand wellicht ‘dement is’: we plannen een gezellig dagje uit naar de geheugenkliniek waar in een vreemde omgeving vreemde mensen vreemde vragen stellen en we er dan soms achter komen dat we die simpele vreemde vragen niet goed kunnen beantwoorden. Kortom; stress plus stress plus stress. Jaja, we doen dat heel slim, maar niet heus. Wanneer iemand dan volgens deze tests (onder zeer stressvolle omstandigheden dus) dement blijkt te zijn dan kan hij/zij weer naar huis, meestal samen met de partner wiens hele leven net zo goed op zijn kop is gezet door deze diagnose. Dus we hadden iemand die mogelijk wat dementieverschijnselen vertoont, die brengen we samen met zijn/haar partner in zeer stressvolle omstandigheden (die, zoals ik al schreef, belangrijkste oorzaak zijn van dementieverschijnselen) en sturen daarna twee zeer gestreste mensen huiswaarts met de diagnose dementie. Jaja, er gaat follow-up volgen natuurlijk, maar die avond zitten die twee mensen er samen alleen mee, en hun directe familie ook, en in de dagen daarna hun vrienden…
-
We weten al heel lang dat, en hoe, de verliessituatie waar de partner van iemand met de diagnose dementie in terecht komt op zichzelf al heel heftig is (stressvol) en vaak begeleiding nodig heeft. Het moeten verwerken van het feit dat je partner is gediagnostiseerd met de overmatig negatief gestigmatiseerde aandoening dementie is op zich vaak al ziekteverwekkend, psychisch én soms ook lichamelijk. De partner krijgt ‘symptomen’ van de gevolgen van de dementie van de partner. Hetzelfde kan gelden voor kinderen, kleinkinderen, zussen, broers, schoonzussen, zwagers, vrienden, buren etc. En ieder van hen zal op eigen wijze reageren op de stress vanuit de ‘vastgestelde diagnose’ en alle implicaties daarvan. Die reacties kunnen variëren van ontkenningsgedrag via boosheid of onderhandelingsgedrag naar depressie of, hopelijk op een gegeven moment, acceptatie. Al dat gedrag is op zichzelf al, op acceptatie na, stress verhogend voor de hele omgeving, en de persoon met de diagnose dementie bevindt zich in het midden van die omgeving. Die krijgt dus nog meer stress vanuit die omgeving…
De moraal van dit verhaal is dat de zorgprofessionals die zich met de diagnose van, en met de zorg bij, dementie bezig houden zich veel bewuster moeten worden van hun eigen bijdrage aan de verhoging van stress en aan het negeren van de gevolgen van dementie voor allen om ‘de patiënt’ heen. Dat ze leren dat dementie een aandoening is met gevolgen voor de hele omgeving inclusief de mensen in die omgeving. Gelukkig zie ik positieve ontwikkelingen daarin.
-]]>Sympathie is het je verhoogd bewust zijn van de benarde situatie van een ander persoon als iets dat moet worden verlicht (Lauren, 2005). De nadruk ligt hier op het je bewust worden ofwel tot het besef komen dat er iemand is wiens situatie jouw aandacht verdient en dat er een element van pijn of lijden is dat die persoon ervaart. Vanaf dat punt wordt bezorgdheid getoond aan die persoon. Dat klinkt ongeveer zo: ‘Ik vindt het heel vervelend voor je.’ of ‘Ik hoop echt dat je er uitkomt.’
-
Empathie is de inspanning van iemand die zelfbewust is en die de situatie en emotionele toestand van een andere persoon kan begrijpen, en zelfs plaatsvervangend kan ervaren. (Baron-Cohen, 2006) De meeste mensen noemen dit ‘in de schoenen van iemand anders gaan staan’. Letterlijke voorbeelden zijn het dragen van de schoenen van je partner of wanneer een man een speciaal zwangerschapspak aantrekt om zelf te ervaren hoe de mobiliteit van zijn vrouw wordt beïnvloed door zwanger te zijn. De nadruk ligt hier op het ervaren; het beleven, dat wil zeggen: in staat om bijna te voelen wat die ander doormaakt. Het klinkt meestal als: ‘Het klinkt alsof je een slechte dag op kantoor hebt gehad en dat je waarschijnlijk aan een pauze toe bent’.
Compassie gaat een stap verder. Vanaf waar een persoon empathie voelt ervaart die persoon vervolgens een verlangen om het lijden van die ander te helpen verlichten. De nadruk ligt hier op actie ofwel willen helpen. Het hebben van compassie vraagt dat die andere persoon op de eerste plaats gezet wordt, je dan voor te stellen wat de andere persoon doormaakt, en dan manieren overwegen om te helpen om die persoon het hoofd te laten bieden aan wat hij/zij beleeft en zich beter te laten voelen. Karen Armstrong, auteur van “12 Steps to a More Compassionate Life” (Nl.: ‘Compassie’), gelooft dat het fundamentele principe van compassie de gouden regel is: ‘Behandel anderen zoals jij zou willen dat anderen jou behandelen’. Het klinkt meestal als volgt: ‘Ik voel je pijn en dat het heel moeilijk is om hier helemaal alleen mee om te gaan. Is er een manier waarop ik kan helpen? ‘
-Dus: Sympathie is gericht op besef; Empathie is gericht op de ervaring; en Compassie is gericht op actie.
-Nadenkend over de verschillen tussen deze drie besefte ik dat handelen met compassie vereist dat we de andere persoon altijd op de eerste plaats zetten. Als je iemand helpt die noodlijdend en ‘gewond’ is dan lever je een beetje van jezelf in en richt je jezelf op die ander.
-Boeddha zegt dat het waarschijnlijk het best: “Compassie is dat waardoor het hart van een goed mens in beweging komt door de pijn van anderen. Het verplettert en vernietigt de pijn van anderen; daarom heet het compassie. Het heet compassie omdat het de noodlijdende opvangt en omarmt.”
-N.B. De woorden compassie en mededogen worden vaak door elkaar gebruikt en betekenen exact hetzelfde. Met dank aan Sha-En voor haar input.
-]]>Mijn zoon Dave woont al jaren in Seoul. Twee maanden geleden is hij daar zelfs getrouwd. Met een Koreaanse. Mijn vrouw Carla, mijn zoon Jeroen en ik waren daar toen bij. Vorige week verraste Dave me met een uitnodiging om naar hem toe te komen, nu niet als vader die zijn zoon mag trouwen en als tourist, maar als buitenlander die (even) in Korea zijn werk doet. Naast het lopende werk kon ik mijn nieuwe lezing/presentatie “Dementiewijs
– Wat Iedereen Moet Weten”* op het kantoor waar hij werkt afmaken. Een werk-trip dus. Dus twee dagen later was ik in Korea. Alleen. Werken!
Door die ‘werkmodus’ kwam ik in contact met een heel ander Korea dan wat ik eerder kort als tourist had meegemaakt. Het soms zeer onbeschofte gedrag in de metro was me bijvoorbeeld niet eerder opgevallen. En de voor ‘ons’ toch eigenaardige eetgewoontes vielen me nu, in de werklunches, extra op. Ook de typisch Koreaanse kantoor-politiek leerde ik al observerend beter kennen. En zo was er nog veel meer. Een totaal nieuwe en onbekende wereld opende zich voor me.
-Maar gisteren ging ik niet mee naar het kantoor. Ik bleef alleen achter, in het huis van mijn zoon. Ik voelde me daar alleen en besloot een stuk te gaan wandelen. Buiten zag ik overal om me heen die vreemde Koreaanse taaltekens, in een bombardement over iedereen heen gegoten. Alleen ik begreep er helemaal niets van. En voor mij lijken ook al die Koreanen om me heen op elkaar. Ondertussen wist ik ‘de weg’ niet, dus ging ik maar op zoek naar ‘iets bekends’.
Eerlijk gezegd voelde ik me inmiddels echt eenzaam worden, zo helemaal alleen en verloren midden in Seoul. “Nou, daar sta ik dan. Ik snap helemaal niets van mijn omgeving. En niets van de mensen om me heen, die allemaal op elkaar lijken. Waar is in godsnaam iets waar ik houvast aan kan hebben? Iets wat ik zeker weet?” Zo ongeveer. Er was voor mij op dat moment niemand en niets dat ik kende, dat ik herkende. En dat gaf een haast overweldigend gevoel van verlies en van heimwee, een diep verlangen naar mensen en dingen in de omgeving die ik wèl kende, herkende…
En zo voelt dat dus. Dementie. Verloren, ontheemd, eenzaam. Alleen dan niet maar heel even, ergens op straat in een vreemd ver land. Nee, je voelt je dan altijd zo èn je voelt je altijd in een vreemd land en ver weg van alles en iedereen bekend, van thuis.
-Behalve wanneer de mensen om je heen zich dat realiseren. Dat ze niet alleen met jou meevoelen (empathie) maar dat ze er ook wat aan willen doen (compassie). En zo de mensen met dementie van die vreselijke heimwee bevrijden. Want dementie hoeft niet altijd zo te voelen.
-]]>
-Het onthouden van feiten en die dan in 2000 zorgvuldig bewerkte woorden herkauwd uitspugen is geen wetenschap mensen. Dat is intellectuele bulimia. Echte wetenschap gebeurt als we onderzoeken wat we niet weten.
-Galileo, Curie, Einstein, ze hadden allemaal de verbeelding, en het lef, om te kijken naar een geheel van feiten en te zeggen: ‘OK, maar hoe zit dit? En wat is dat? ‘. Zij stelden vragen.
-]]>
De begrippen ‘palliatieve zorg’ en ‘mantelzorg’ zijn in ieder geval taalkundig helemaal gelijk. Het woord ‘palliatief’ komt van het Latijnse woord ‘pallium’ wat ‘mantel’ betekent. Dus mantelzorg en palliatieve zorg hebben letterlijke dezelfde betekenis en wat mij plus betreft ook inhoudelijk.
Inmiddels krijg ik bijval. Vier universiteiten zeggen over de palliatieve zorg in Vlaanderen: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” Zij snappen dat. Nou u nog.
-Op www.woorden.org bijvoorbeeld staat ‘mantelzorg’ totaal verkeerd beschreven: “langdurige, onbetaalde hulp aan zieken of ouderen door familieleden of bekenden”. Zo wordt de plank helemaal mis geslagen dus. En zo onstaat verwarring en zo ontstaan verkeerde ideeën over zorg, bijvoorbeeld dat zorgprofessionals geen mantelzorg (palliatieve zorg) verlenen terwijl de meesten dat elke dag en met hart en ziel wel degelijk doen.
-
De oplossing om het snel en helemaal goed te snappen is eigenlijk heel simpel. Er zijn twee soorten zorg: #1 medische zorg en #2 palliatieve / mantel zorg. Voor medische zorg en medische verpleging heb je een opleiding nodig, voor mantel / palliatieve zorg voldoet het dat je een empathisch mens bent die vooral compassie heeft. Johan Menten van de KU Leuven zegt het zo: “Nochtans heeft palliatieve zorg vooral te maken met ‘zo goed mogelijk leven” = precies wat mantelzorgers goed doen, en dat staat los en apart van wat nodig is als medische zorg. Dus zeg ik: niet alleen maar familieleden of bekenden (die we mantelzorgers noemen) maar zeker; juist ook zorgprofessionals zijn uitermate geschikt om mantelzorg (ook bekend als palliatieve zorg), te verlenen. Niet in plaats van maar naast medische zorg. En gelukkig gebeurt dat op veel plaatsen ook.
Menten: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” en dat klopt, want stervensbegeleiding noemen we ‘terminale zorg’. Maar ook Menten c.s. zien, helaas, ‘palliatieve zorg’ (alleen) als gespecialiseerde zorg waar naar moet worden doorverwezen. Palliatieve zorg; mantelzorg, daar hoeft niet naar te worden doorverwezen. Dat is het begin van alle zorg. Dat moet een onderdeel zijn van alle totale zorg. En zeker het speerpunt in belevingsgerichte zorg.
-Het zal nog wel even duren voordat het idee dat iemand eerst stervend moet zijn voordat palliatieve zorg aan de orde is kletskoek wordt en helemaal uit de wereld is. Kanttekening daarbij is natuurlijk dat we allemaal zullen sterven, dus… Het zal ook nog wel even duren voordat iedereen die vanuit zijn hart zorgt voor de beleving van welzijn door een dierbare dat niet alleen maar mantelzorg noemt maar (ook) palliatieve zorg noemt. Voor nu is het mijn bedoeling dat iedereen onthoudt dat er geen verschil is tussen palliatieve zorg en mantelzorg. Geen verschil. Laten we daar dus ook geen verschil in gaan/blijven maken. Punt.
-Zie ook/verder: http://www.demorgen.be/wetenschap/palliatief-betekent-niet-per-se-sterven-a2200199/
-]]>
De begrippen ‘palliatieve zorg’ en ‘mantelzorg’ zijn in ieder geval taalkundig helemaal gelijk. Het woord ‘palliatief’ komt van het Latijnse woord ‘pallium’ wat ‘mantel’ betekent. Dus mantelzorg en palliatieve zorg hebben letterlijke dezelfde betekenis en wat mij plus betreft ook inhoudelijk.
Inmiddels krijg ik bijval. Vier universiteiten zeggen over de palliatieve zorg in Vlaanderen: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” Zij snappen dat. Nou u nog.
-Op www.woorden.org bijvoorbeeld staat ‘mantelzorg’ totaal verkeerd beschreven: “langdurige, onbetaalde hulp aan zieken of ouderen door familieleden of bekenden”. Zo wordt de plank helemaal mis geslagen dus. En zo onstaat verwarring en zo ontstaan verkeerde ideeën over zorg, bijvoorbeeld dat zorgprofessionals geen mantelzorg (palliatieve zorg) verlenen terwijl de meesten dat elke dag en met hart en ziel wel degelijk doen.
-
De oplossing om het snel en helemaal goed te snappen is eigenlijk heel simpel. Er zijn twee soorten zorg: #1 medische zorg en #2 palliatieve / mantel zorg. Voor medische zorg en medische verpleging heb je een opleiding nodig, voor mantel / palliatieve zorg voldoet het dat je een empathisch mens bent die vooral compassie heeft. Johan Menten van de KU Leuven zegt het zo: “Nochtans heeft palliatieve zorg vooral te maken met ‘zo goed mogelijk leven” = precies wat mantelzorgers goed doen, en dat staat los en apart van wat nodig is als medische zorg. Dus zeg ik: niet alleen maar familieleden of bekenden (die we mantelzorgers noemen) maar zeker; juist ook zorgprofessionals zijn uitermate geschikt om mantelzorg (ook bekend als palliatieve zorg), te verlenen. Niet in plaats van maar naast medische zorg. En gelukkig gebeurt dat op veel plaatsen ook.
Menten: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” en dat klopt, want stervensbegeleiding noemen we ‘terminale zorg’. Maar ook Menten c.s. zien, helaas, ‘palliatieve zorg’ (alleen) als gespecialiseerde zorg waar naar moet worden doorverwezen. Palliatieve zorg; mantelzorg, daar hoeft niet naar te worden doorverwezen. Dat is het begin van alle zorg. Dat moet een onderdeel zijn van alle totale zorg. En zeker het speerpunt in belevingsgerichte zorg.
-Het zal nog wel even duren voordat het idee dat iemand eerst stervend moet zijn voordat palliatieve zorg aan de orde is kletskoek wordt en helemaal uit de wereld is. Kanttekening daarbij is natuurlijk dat we allemaal zullen sterven, dus… Het zal ook nog wel even duren voordat iedereen die vanuit zijn hart zorgt voor de beleving van welzijn door een dierbare dat niet alleen maar mantelzorg noemt maar (ook) palliatieve zorg noemt. Voor nu is het mijn bedoeling dat iedereen onthoudt dat er geen verschil is tussen palliatieve zorg en mantelzorg. Geen verschil. Laten we daar dus ook geen verschil in gaan/blijven maken. Punt.
-Zie ook/verder: http://www.demorgen.be/wetenschap/palliatief-betekent-niet-per-se-sterven-a2200199/
-]]>
Dit ‘plaatje’ van Maslow (hij heeft zelf nooit die ‘piramide’ getekend of gebruikt, dat hebben anderen gedaan) blijkt hiërarchisch fundamenteel verkeerd in elkaar te zitten. Het wordt gebruikt als generiek model om van onder naar boven naar de behoeften van mensen te kijken, ook in de zorg voor mensen met dementie. In de praktijk zie je dan ook dat dergelijke zorg zich hoofdzakelijk op de onderste twee lagen richt, vooral in de zorg die beperkte financiële middelen tot haar beschikking heeft. En dan wordt de echt allerbelangrijkste behoefte soms juist het ondergeschoven kindje.
-“Een Mens moet Menselijk willen, voelen, denken en handelen om uiteindelijk ultieme vrede met zichzelf te bereiken. Wat een Mens kán zijn, dat moet hij zijn.” ~Paul Jansen (naar Abraham Maslow)
Uit heel veel wetenschappelijke onderzoeken blijkt echter dat de beleving van sociaal contact de allerbelangrijkste behoefte van elk mens is, en zeker van mensen met dementie in een afhankelijke positie van zorg. In mijn BrainWorkShop gebruik ik mijn plaatje van de conclusie uit al deze onderzoeken. Vooral de mensen die de zorg aan mensen met dementie verlenen, die ‘het werk doen’, herkennen dit model:
- -Het allerbelangrijste voor elk mens is het ervaren van verbondenheid! Je verbonden voelen met andere mensen (relaties), met je omgeving, met je ervaring van je gezondheid en verbonden met het gevoel dat je leven zinvol is. Onder anderen mijn collega’s in Seoul hanteren dit als basis voor hun hele aanpak van ouderen in het algemeen en mensen met dementie in het bijzonder. En met mijn Deltaplan Dementie 2.0 probeer ik die benadering en focus ook bij de Nederlandse overheden en zorginstellingen te stimuleren.
-Het plaatje van de Piramide van Maslow is daarom toe aan een ´update´, een 2.0 versie. Daar heb ik een poging toe gedaan, vooral om de ´harde´ elementen van zorg bij dementie nadrukkelijk ook in de context van ´sociale acceptatie´ te brengen. Dus niet ´eest eten, slapen, orde en veiligheid en dan daarna de rest’ (als we daar dan nog aan toekomen) maar eerst de erkenning van het belang van beleving van sociale verbondenheid en dat eten, slapen, orde en veiligheid zo worden ingezet en ingericht dat het maximaal bijdraagt aan die grootste menselijke sociale behoefte. zo dus:
- -Ik heb gemerkt dat met dit aangepaste model veel ‘problemen’ kunnen worden verklaard, zoals wanneer elementen in de omgeving van mensen met dementie niet kloppen met de doelstelling dat die omgeving allereerst de sociale behoefte van de bewoners aan met name het gevoel van het erbij horen moet versterken, en zeker niet moet verminderen. Ik zie soms instellingen die de inrichting van de omgeving van mensen met dementie vooral hebben gedaan op basis van hun persoonlijke ‘hogere’ behoefte aan status, prestige en zelfwaardering en daarbij de primaire behoefte van zowel zichzelf als van de bewoners uit het oog zijn verloren.
-]]>
De begrippen ‘palliatieve zorg’ en ‘mantelzorg’ zijn in ieder geval taalkundig helemaal gelijk. Het woord ‘palliatief’ komt van het Latijnse woord ‘pallium’ wat ‘mantel’ betekent. Dus mantelzorg en palliatieve zorg hebben letterlijke dezelfde betekenis en wat mij plus betreft ook inhoudelijk.
Inmiddels krijg ik bijval. Vier universiteiten zeggen over de palliatieve zorg in Vlaanderen: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” Zij snappen dat. Nou u nog.
-Op www.woorden.org bijvoorbeeld staat ‘mantelzorg’ totaal verkeerd beschreven: “langdurige, onbetaalde hulp aan zieken of ouderen door familieleden of bekenden”. Zo wordt de plank helemaal mis geslagen dus. En zo onstaat verwarring en zo ontstaan verkeerde ideeën over zorg, bijvoorbeeld dat zorgprofessionals geen mantelzorg (palliatieve zorg) verlenen terwijl de meesten dat elke dag en met hart en ziel wel degelijk doen.
-
De oplossing om het snel en helemaal goed te snappen is eigenlijk heel simpel. Er zijn twee soorten zorg: #1 medische zorg en #2 palliatieve / mantel zorg. Voor medische zorg en medische verpleging heb je een opleiding nodig, voor mantel / palliatieve zorg voldoet het dat je een empathisch mens bent die vooral compassie heeft. Johan Menten van de KU Leuven zegt het zo: “Nochtans heeft palliatieve zorg vooral te maken met ‘zo goed mogelijk leven” = precies wat mantelzorgers goed doen, en dat staat los en apart van wat nodig is als medische zorg. Dus zeg ik: niet alleen maar familieleden of bekenden (die we mantelzorgers noemen) maar zeker; juist ook zorgprofessionals zijn uitermate geschikt om mantelzorg (ook bekend als palliatieve zorg), te verlenen. Niet in plaats van maar naast medische zorg. En gelukkig gebeurt dat op veel plaatsen ook.
Menten: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” en dat klopt, want stervensbegeleiding noemen we ‘terminale zorg’. Maar ook Menten c.s. zien, helaas, ‘palliatieve zorg’ (alleen) als gespecialiseerde zorg waar naar moet worden doorverwezen. Palliatieve zorg; mantelzorg, daar hoeft niet naar te worden doorverwezen. Dat is het begin van alle zorg. Dat moet een onderdeel zijn van alle totale zorg. En zeker het speerpunt in belevingsgerichte zorg.
-Het zal nog wel even duren voordat het idee dat iemand eerst stervend moet zijn voordat palliatieve zorg aan de orde is kletskoek wordt en helemaal uit de wereld is. Kanttekening daarbij is natuurlijk dat we allemaal zullen sterven, dus… Het zal ook nog wel even duren voordat iedereen die vanuit zijn hart zorgt voor de beleving van welzijn door een dierbare dat niet alleen maar mantelzorg noemt maar (ook) palliatieve zorg noemt. Voor nu is het mijn bedoeling dat iedereen onthoudt dat er geen verschil is tussen palliatieve zorg en mantelzorg. Geen verschil. Laten we daar dus ook geen verschil in gaan/blijven maken. Punt.
-Zie ook/verder: http://www.demorgen.be/wetenschap/palliatief-betekent-niet-per-se-sterven-a2200199/
-]]>
De begrippen ‘palliatieve zorg’ en ‘mantelzorg’ zijn in ieder geval taalkundig helemaal gelijk. Het woord ‘palliatief’ komt van het Latijnse woord ‘pallium’ wat ‘mantel’ betekent. Dus mantelzorg en palliatieve zorg hebben letterlijke dezelfde betekenis en wat mij plus betreft ook inhoudelijk.
Inmiddels krijg ik bijval. Vier universiteiten zeggen over de palliatieve zorg in Vlaanderen: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” Zij snappen dat. Nou u nog.
-Op www.woorden.org bijvoorbeeld staat ‘mantelzorg’ totaal verkeerd beschreven: “langdurige, onbetaalde hulp aan zieken of ouderen door familieleden of bekenden”. Zo wordt de plank helemaal mis geslagen dus. En zo onstaat verwarring en zo ontstaan verkeerde ideeën over zorg, bijvoorbeeld dat zorgprofessionals geen mantelzorg (palliatieve zorg) verlenen terwijl de meesten dat elke dag en met hart en ziel wel degelijk doen.
-
De oplossing om het snel en helemaal goed te snappen is eigenlijk heel simpel. Er zijn twee soorten zorg: #1 medische zorg en #2 palliatieve / mantel zorg. Voor medische zorg en medische verpleging heb je een opleiding nodig, voor mantel / palliatieve zorg voldoet het dat je een empathisch mens bent die vooral compassie heeft. Johan Menten van de KU Leuven zegt het zo: “Nochtans heeft palliatieve zorg vooral te maken met ‘zo goed mogelijk leven” = precies wat mantelzorgers goed doen, en dat staat los en apart van wat nodig is als medische zorg. Dus zeg ik: niet alleen maar familieleden of bekenden (die we mantelzorgers noemen) maar zeker; juist ook zorgprofessionals zijn uitermate geschikt om mantelzorg (ook bekend als palliatieve zorg), te verlenen. Niet in plaats van maar naast medische zorg. En gelukkig gebeurt dat op veel plaatsen ook.
Menten: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” en dat klopt, want stervensbegeleiding noemen we ‘terminale zorg’. Maar ook Menten c.s. zien, helaas, ‘palliatieve zorg’ (alleen) als gespecialiseerde zorg waar naar moet worden doorverwezen. Palliatieve zorg; mantelzorg, daar hoeft niet naar te worden doorverwezen. Dat is het begin van alle zorg. Dat moet een onderdeel zijn van alle totale zorg. En zeker het speerpunt in belevingsgerichte zorg.
-Het zal nog wel even duren voordat het idee dat iemand eerst stervend moet zijn voordat palliatieve zorg aan de orde is kletskoek wordt en helemaal uit de wereld is. Kanttekening daarbij is natuurlijk dat we allemaal zullen sterven, dus… Het zal ook nog wel even duren voordat iedereen die vanuit zijn hart zorgt voor de beleving van welzijn door een dierbare dat niet alleen maar mantelzorg noemt maar (ook) palliatieve zorg noemt. Voor nu is het mijn bedoeling dat iedereen onthoudt dat er geen verschil is tussen palliatieve zorg en mantelzorg. Geen verschil. Laten we daar dus ook geen verschil in gaan/blijven maken. Punt.
-Zie ook/verder: http://www.demorgen.be/wetenschap/palliatief-betekent-niet-per-se-sterven-a2200199/
-]]>
Mijn voorstel is dat we alle zorgsoorten afschaffen en allemaal vervangen voor één zorg: compassiezorg. Laat ik het even uitleggen: vanuit de karikatuur van de TV-serie House snappen we allemaal dat de kern van Medische Zorg toch vooral de fascinatie is met ziekte, en niet op de eerste plaats affiniteit met de drager daarvan. Daar tegenover staat dan Mantelzorg die juist wel vanuit sympathie en vaak compassie voor de zorgbehoeftige is gericht. En dan hebben we natuurlijk ook nog de Belevingsgerichte Zorg waarbij empathie (meedenken en -ervaren hoe iets voor die ander is) centraal staat. En wat te denken van Palliatieve Zorg (letterlijk: Mantelzorg!) dat inmiddels qua doelgroep zo versmalt is dat als ingangsvoorwaarde de verwachting moet zijn dat je wel dood gaat. Maar dood gaan we toch echt allemaal. Allemaal ‘soorten zorg’…
-Ondertussen krijgen kinderen overal eten, doen mannen én vrouwen de was voor familieleden, worden er heel wat maaltijden voor hele gezinnen gekookt etc. etc. en is dat allemaal natuurlijk gewoon zorg. Maar om de een of andere reden wordt tegen die heel gewone dagelijkse zorg inmiddels heel anders aangekeken dan tegen de zorg voor een partner met dementie, zorg voor een verstandelijk gehandicapte broer of zorg voor een Oma in een Verpleegtehuis.
-
In het dorp zie je alleen maar compassiezorg. Dat komt omdat in het dorp iedereen een verlangen heeft om anderen te helpen, om de het eventuele tekort of lijden van die ander te helpen verlichten. De nadruk ligt hier op actie ofwel willen helpen. Het is een vanuit het hart gestuurde intuïtieve puur menselijke response: zorgen. In het dorp lijdt namelijk iedereen als er één behoeftig is of lijdt. Zoals we dat allemaal kennen bij onze kinderen, onze familieleden, onze ouders… En ergens in dat compassiezorg continuüm is een grens getrokken waarachter ‘zorg’ een uitbestede, professionele en/of gecalculeerde zaak is geworden. Berekende voorziening. Rendabele zorg. En bij dat berekenen en ‘professionaliseren’ is géén plaats voor compassie meer gelaten: die som is meedogenloos zonder compassie. O, er zijn heel wat zorgprofessionals die met hart en ziel elke dag compassiezorg leveren, maar het wordt ze niet gevraagd en het wordt alleen ‘gedoogd’ als dit niet de efficiëntie van ‘de zorg’ nadelig beïnvloedt. En het kosten/baten plaatje dat daaronder zit ‘gezond’ houdt.
Compassiezorg omvat het allemaal zonder consessie te doen aan het beschaafde en menselijke principe dat het bij elke behoeftigheid, afhankelijkheid van een ander op de allereerste plaats om die behoefte en afhankelijkheid van die ander gaat. Punt. Als het dat niet is, is het harteloze zorg. De enige échte Belevingsgerichte-, Mantel-, Palliatieve-, Medische-, Dementie- of welke andere zorg dan ook is compassiezorg. Punt. Uit.
-]]>
-Het onthouden van feiten en die dan in 2000 zorgvuldig bewerkte woorden herkauwd uitspugen is geen wetenschap mensen. Dat is intellectuele bulimia. Echte wetenschap gebeurt als we onderzoeken wat we niet weten.
-Galileo, Curie, Einstein, ze hadden allemaal de verbeelding, en het lef, om te kijken naar een geheel van feiten en te zeggen: ‘OK, maar hoe zit dit? En wat is dat? ‘. Zij stelden vragen.
-]]>
Naast de (enige echte) wetenschappers die over het stellen van vragen gaan en over het telkens opnieuw aan de orde stellen van wat ‘we’ dachten te weten, is er een vele malen grotere groep mensen die zich ook/onterecht ‘wetenschapper’ noemt maar die in feite allemaal lid zijn van een Wereldreligie die onder de schuilnaam ‘wetenschap’ opereert.
-De Geloofsovertuiging van deze grote groep pseudowetenschappers bestaat in de kern uit een leerstelling met een tiental dogma’s (δόγμα) die door elke zichzelf respecterende ‘wetenschapper’ als onbetwistbaar moeten worden aangenomen.
-
De (echte) wetenschapper Rupert Sheldrake gaf in zijn 2012 boek “The Science Delusion: Freeing the Spirit of Enquiry”, of “Science Set Free: 10 Paths to New Discovery” zoals de titel van zijn boek in de VS luidt, tien kernovertuigingen aan die de grootste groep ‘wetenschappers’ voor lief nemen. Ik laat deze 10 ‘artikelen des geloofs’ hier volgen:
1. Alles is in essentie mechanisch. Honden bijvoorbeeld zijn meer complexe mechanismen dan levende organismen met eigen doelen. Zelfs mensen zijn machines, ‘lompe robots’ zoals Richard Dawkin ze noemt, met hersenen die genetisch geprogrammeerde computers zijn.
-2. Alle materie is zonder bewustzijn. Het heeft geen innerlijk leven of subjectiviteit of gezichtspunt. Zelfs menselijk bewustzijn is een illusie die geproduceerd wordt door de activiteiten van de hersenen.
-3. De totale hoeveelheid materie en energie is altijd hetzelfde (met uitzondering van de Big Bang toen alle materie en energie van het hele universum plotseling verscheen).
-4. Natuurwetten zij onveranderlijk. Ze zijn vandaag precies hetzelfde als ze in het begin waren en ze zullen hetzelfde blijven tot het einde.
-5. De natuur is zinloos, en evolutie heeft geen doel of richting.
-6. Alle biologische overdracht is materieel, gedragen in het genetisch materiaal, DNA, en in andere materiële structuren.
-7. De geest zit in het hoofd en bestaat uit niets anders dan breinactiviteiten.
Wanneer je naar een boom kijkt is het beeld van de boom die jij ziet niet daar waar het lijkt te zijn maar binnen in je hersenen.
8. Herinneringen worden als materiële sporen opgeslagen in de hersenen en worden weggevaagd bij de dood.
-9. Onverklaarbare fenomenen zoals telepathie zijn waanvoorstellingen.
-10. Mechanische geneeskunde is de enige soort (geneeskunde) die echt werkt.
-Samen vormen deze overtuigingen de filosofie of ideologie van het materialisme, waarvan de centrale aanname is dat alles materieel of fysiek is, zelfs geesten. Dit geloof-systeem werd in de late negentiende eeuw dominant binnen de wetenschap, en is nu vanzelfsprekend. Veel ´wetenschappers´ zijn zich niet bewust dat het materialisme een aanname is: ze denken gewoon dat het wetenschap is, of de wetenschappelijke kijk op de werkelijkheid, of het wetenschappelijk wereldbeeld.
-Vooral in mijn gebied van interesse zijn alle punten, maar met name punten 7 en 8, essentiële aannames die, dankzij hun klakkeloze overname en aanname door de grote meerderheid in de wereld van de ´wetenschap´ het geheel van allerlei onderzoek en zorg bij cognitieve stoornissen minstens op achterstand zet, maar ik vermoed zelf op een dood spoor zet. Laat ik voor de volledigheid )mijn’ punt 11 aan dit vermaledijde rijtje toevoegen:
-11. De aarde is vierkant.
-____________________________________________________
-P.S. Rupert Sheldrake zelf over ‘The Science Delusion’ zie DEZE TEDx-talk.
-Een uitgebreider artikel (in het Engels) over Sheldrakes boek staat HIER.
Vanaf de diagnose ‘Dementie’ gebeurt er veel te vaak iets heel verkeerds. Terwijl jij en je naasten nog worstelen met het verwerken van die diagnose zetten sommigen, helaas vaak ook zogenaamde professionals, meteen een schakelaar om: de dementie-schakelaar. Zij denken dat het klopt om dementie als een binaire zaak te beschouwen; je hebt het of je hebt het niet. Of nog erger: je bent het (dement) of je bent het niet. Onder deze simpelheid ligt natuurlijk onwetendheid* maar daar zijn zijzelf het meestal niet mee eens; zij zijn immers de professionals…
-In werkelijkheid is het moment van diagnose, bijvoorbeeld van de diagnose Alzheimer, een enkel punt op een zeer geleidelijk hellende lijn van ontwikkeling van die ziekte. Het lijkt wat dat betreft op het leven en ‘oud’ worden, daar is ook niet één moment voor aan te wijzen dat je ‘het’ ineens bent geworden. Je wordt het gewoon. Langzaam maar zeker. En de één heeft een veel stijlere lijn dan de ander: ik ken stokoude mensen van 55 en piepjonge gasten van 85. En zo is het in werkelijkheid ook met Alzheimer. Volgens de nieuste cijfers is de gemmiddelde tijd die mensen op de hellende lijn van Alzheimer verbijven 9 tot 12 jaar na de diagnose. En die duur wordt steeds langer. Ondertussen is bij de diagnose de schakelaar bij sommigen echter al om gegaan dus loop je grote kans dat er door hen niet meer mèt je, maar alleen nog maar met anderen òver je gepraat wordt… En als de ‘dementiepatiënt’ bijvoorbeeld daar dan over valt, omdat het hem/haar irriteert, dan is dat voor deze ‘professionals’ vaak juist een bevestiging van zowel de diagnose als van de juistheid van hun ‘empathische’ gedrag. Misleide empathie dus…
- -Anne-Mei The heeft het er regelmatig over dat, in mijn woorden, de ‘professionals’ druk doende en gepassioneerd betrokken zijn bij die diagnose, dus vooral aan het begin van de hellende lijn, en verder vooral de armen uit de mouwen steken aan het einde van die hellende lijn. Ook na 1 januari zal de aandacht in ‘de keten’ zich vooral daarop richten. Het zijn de ‘fasen’ waarin empathie het ‘makkelijkst’ is op te brengen… Waarin de mensen makkelijker ‘zien’ wat er nodig is. De jaren tussen die twee einden in, en dat zijn nu dus 8 tot 11 jaren lang, staan de gediagnostiseerde Alzheimerpatiënten en hun naasten er helaas vaak te veel alleen voor als het gaat om ‘empathische begeleiding’…
-Mijn pleidooi hier is dus voor een ‘door kennis onderbouwde’ empathie en professionaliteit. (om over compassie nog maar te zwijgen). Verminder de aannames waarmee zo veel mensen hun gebrek aan feitelijke kennis opvullen en ‘educate yourself‘ voordat je conclusies trekt uit een diagnose of uit iets dat je meemaakt met iemand die de diagnose heeft. Ik weet, anderen beoordelen op je eigen denkprocessen is een fenomeen dat overal speelt, maar bij dementie is het gevolg erger, ook omdat het zo eenvoudig is op te lossen. De kern van het probleem lijkt hier immers onwetendheid; gebrek aan kennis.
-__________________________________________________________
-*Ook de BrainWorkShop “Dementiewijs
–
Sympathie is het je verhoogd bewust zijn van de benarde situatie van een ander persoon als iets dat moet worden verlicht (Lauren, 2005). De nadruk ligt hier op het je bewust worden ofwel tot het besef komen dat er iemand is wiens situatie jouw aandacht verdient en dat er een element van pijn of lijden is dat die persoon ervaart. Vanaf dat punt wordt bezorgdheid getoond aan die persoon. Dat klinkt ongeveer zo: ‘Ik vindt het heel vervelend voor je.’ of ‘Ik hoop echt dat je er uitkomt.’
-
Empathie is de inspanning van iemand die zelfbewust is en die de situatie en emotionele toestand van een andere persoon kan begrijpen, en zelfs plaatsvervangend kan ervaren. (Baron-Cohen, 2006) De meeste mensen noemen dit ‘in de schoenen van iemand anders gaan staan’. Letterlijke voorbeelden zijn het dragen van de schoenen van je partner of wanneer een man een speciaal zwangerschapspak aantrekt om zelf te ervaren hoe de mobiliteit van zijn vrouw wordt beïnvloed door zwanger te zijn. De nadruk ligt hier op het ervaren; het beleven, dat wil zeggen: in staat om bijna te voelen wat die ander doormaakt. Het klinkt meestal als: ‘Het klinkt alsof je een slechte dag op kantoor hebt gehad en dat je waarschijnlijk aan een pauze toe bent’.
Compassie gaat een stap verder. Vanaf waar een persoon empathie voelt ervaart die persoon vervolgens een verlangen om het lijden van die ander te helpen verlichten. De nadruk ligt hier op actie ofwel willen helpen. Het hebben van compassie vraagt dat die andere persoon op de eerste plaats gezet wordt, je dan voor te stellen wat de andere persoon doormaakt, en dan manieren overwegen om te helpen om die persoon het hoofd te laten bieden aan wat hij/zij beleeft en zich beter te laten voelen. Karen Armstrong, auteur van “12 Steps to a More Compassionate Life” (Nl.: ‘Compassie’), gelooft dat het fundamentele principe van compassie de gouden regel is: ‘Behandel anderen zoals jij zou willen dat anderen jou behandelen’. Het klinkt meestal als volgt: ‘Ik voel je pijn en dat het heel moeilijk is om hier helemaal alleen mee om te gaan. Is er een manier waarop ik kan helpen? ‘
-Dus: Sympathie is gericht op besef; Empathie is gericht op de ervaring; en Compassie is gericht op actie.
-Nadenkend over de verschillen tussen deze drie besefte ik dat handelen met compassie vereist dat we de andere persoon altijd op de eerste plaats zetten. Als je iemand helpt die noodlijdend en ‘gewond’ is dan lever je een beetje van jezelf in en richt je jezelf op die ander.
-Boeddha zegt dat het waarschijnlijk het best: “Compassie is dat waardoor het hart van een goed mens in beweging komt door de pijn van anderen. Het verplettert en vernietigt de pijn van anderen; daarom heet het compassie. Het heet compassie omdat het de noodlijdende opvangt en omarmt.”
-N.B. De woorden compassie en mededogen worden vaak door elkaar gebruikt en betekenen exact hetzelfde. Met dank aan Sha-En voor haar input.
-]]>De eerste zinnen van aflevering 5 (seizoen 3) van de TV-serie Perception luiden: “Het onthouden van feiten en die dan in 2000 zorgvuldig bewerkte woorden herkauwd uitspugen is geen wetenschap mensen. Dat is intellectuele bulimia. Echte wetenschap gebeurt als we onderzoeken wat we niet weten. Galileo, Curie, Einstein, ze hadden allemaal de verbeelding, en het lef, om te kijken naar een geheel van feiten en te zeggen: ‘OK, maar hoe zit dit? En wat is dat? ‘. Zij stelden vragen.” (zie ook HIER)
-
Wetenschap, het woord, heeft meerdere betekenissen. Inhoudelijk verwijst het naar zorgvuldig, systematisch, geordend en objectieve menselijke kennis. Als proces verwijst het naar de verwerving van kennis en in de derde betekenis verwijst het naar de groep mensen die wetenschap bedrijven.
Wetenschap in de eerste betekenis is als definitie een oxymoron. De (filosofische) witte raaf verklaart dat die wetenschap niet bestaat; niet kan bestaan. Daar komt bij dat de voorwaarde van objectiviteit verklaart dat dergelijke wetenschap menselijkerwijs onmogelijk is. Het is desondanks mijn beleving dat een grote groep ‘wetenschappers’ iets pas wetenschap noemen als zij menen (geloven) dat iets 100% en aantoonbaar zeker is… De paradox is dat er in de praktijk volgens mij geen onwetenschappelijker houding bestaat dan het voor 100% aantoonbaar zeker aannemen van kennis.
-De tweede paradox is dat wetenschap over ‘zorgvuldig, systematisch, geordend en objectieven menselijke kennis’ gaat. En daarbij wordt (dus) geen onderscheid gemaakt tussen de grofweg twee totaal verschillende soorten van kennis: perceptuele (tacid, stilzwijgende) kennis en conceptuele (expliciete) kennis. Perceptuele kennis ziet alles zeer helder, maar kan dat niet uitdrukken; ‘spreekt niet’ zoals Han de Wit het uitdrukt, en is daarom ook niet via rationele processen overdraagbaar. Het is geen onderdeel van ‘de wetenschap’. Conceptuele kennis is verbonden met ratio, inclusief taal: ‘ze spreekt maar ziet niet helder’. Anders gezegd: sommige zaken kun je reproduceren, vastleggen, uitleggen, en kun je begrijpen doordat je het uitgelegd hebt gekregen. Andere zaken kun je alleen maar ervaren, beleven. Uitleg helpt niet.
-Kortom, kennis hebben of, beter gezegd, vinden dat je bepaalde kennis hebt en alleen daar voor jezelf autoriteit aan verbinden, is op zich onwetenschappelijk gedrag dat door een toenemende groep van wetenschappers wordt vertoont. Voorbeeldje: ‘de wetenschap’ heeft vele eeuwen lang het brein als koelradiator voor het hart ‘geweten’. Vandaag leert ‘wetenschapper’ Swaab c.s. dat we feitelijk ons brein ‘zijn’. Een groter verschil tussen deze uitersten van ‘wetenschappelijke kennis’ is ondenkbaar, en toch zijn er dus mensen die denken, vinden, menen dat de wetenschap van vandaag dient te staan waarvoor het staat, geen kritiek verdient en dat de wetenschappers die deze kennis (waan) van de dag beschermen meer respect verdienen. Maar hoe zijn we ook al weer van de kennis-van-vroeger naar de kennis-van-nu gekomen? Ik denk dus: door échte wetenschappers!
-
In mijn ogen zijn mensen als Anne-Mei The, Robert Lanza en gelukkig vele anderen, als bestudeerders, onderzoekers, vragenstellers, niets zondermeer aannemers, de enige échte wetenschappers. Niet het zetten van uitroeptekens maar het (durven) plaatsen van vraagtekens helpt de wetenschap vooruit en zorgt ervoor dat de mens zich ont-wikkeld. Échte wetenschap dus. En voor alle wetenschappers die zich vooral met het in-wikkelen willen bezig houden en (zeer antiwetenschappelijk) geen kritiek op ‘wetenschappers’ en/of ‘wetenschap’ kunnen accepteren: laatste wetenschappelijke nieuws is dat er minstens zoveel paradigma’s bestaan als er mensen zijn.
_______________________
-Zie verder/ook: Wij zijn ons Hart
-Het onthouden van feiten en die dan in 2000 zorgvuldig bewerkte woorden herkauwd uitspugen is geen wetenschap mensen. Dat is intellectuele bulimia. Echte wetenschap gebeurt als we onderzoeken wat we niet weten.
-Galileo, Curie, Einstein, ze hadden allemaal de verbeelding, en het lef, om te kijken naar een geheel van feiten en te zeggen: ‘OK, maar hoe zit dit? En wat is dat? ‘. Zij stelden vragen.
-]]>
De begrippen ‘palliatieve zorg’ en ‘mantelzorg’ zijn in ieder geval taalkundig helemaal gelijk. Het woord ‘palliatief’ komt van het Latijnse woord ‘pallium’ wat ‘mantel’ betekent. Dus mantelzorg en palliatieve zorg hebben letterlijke dezelfde betekenis en wat mij plus betreft ook inhoudelijk.
Inmiddels krijg ik bijval. Vier universiteiten zeggen over de palliatieve zorg in Vlaanderen: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” Zij snappen dat. Nou u nog.
-Op www.woorden.org bijvoorbeeld staat ‘mantelzorg’ totaal verkeerd beschreven: “langdurige, onbetaalde hulp aan zieken of ouderen door familieleden of bekenden”. Zo wordt de plank helemaal mis geslagen dus. En zo onstaat verwarring en zo ontstaan verkeerde ideeën over zorg, bijvoorbeeld dat zorgprofessionals geen mantelzorg (palliatieve zorg) verlenen terwijl de meesten dat elke dag en met hart en ziel wel degelijk doen.
-
De oplossing om het snel en helemaal goed te snappen is eigenlijk heel simpel. Er zijn twee soorten zorg: #1 medische zorg en #2 palliatieve / mantel zorg. Voor medische zorg en medische verpleging heb je een opleiding nodig, voor mantel / palliatieve zorg voldoet het dat je een empathisch mens bent die vooral compassie heeft. Johan Menten van de KU Leuven zegt het zo: “Nochtans heeft palliatieve zorg vooral te maken met ‘zo goed mogelijk leven” = precies wat mantelzorgers goed doen, en dat staat los en apart van wat nodig is als medische zorg. Dus zeg ik: niet alleen maar familieleden of bekenden (die we mantelzorgers noemen) maar zeker; juist ook zorgprofessionals zijn uitermate geschikt om mantelzorg (ook bekend als palliatieve zorg), te verlenen. Niet in plaats van maar naast medische zorg. En gelukkig gebeurt dat op veel plaatsen ook.
Menten: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” en dat klopt, want stervensbegeleiding noemen we ‘terminale zorg’. Maar ook Menten c.s. zien, helaas, ‘palliatieve zorg’ (alleen) als gespecialiseerde zorg waar naar moet worden doorverwezen. Palliatieve zorg; mantelzorg, daar hoeft niet naar te worden doorverwezen. Dat is het begin van alle zorg. Dat moet een onderdeel zijn van alle totale zorg. En zeker het speerpunt in belevingsgerichte zorg.
-Het zal nog wel even duren voordat het idee dat iemand eerst stervend moet zijn voordat palliatieve zorg aan de orde is kletskoek wordt en helemaal uit de wereld is. Kanttekening daarbij is natuurlijk dat we allemaal zullen sterven, dus… Het zal ook nog wel even duren voordat iedereen die vanuit zijn hart zorgt voor de beleving van welzijn door een dierbare dat niet alleen maar mantelzorg noemt maar (ook) palliatieve zorg noemt. Voor nu is het mijn bedoeling dat iedereen onthoudt dat er geen verschil is tussen palliatieve zorg en mantelzorg. Geen verschil. Laten we daar dus ook geen verschil in gaan/blijven maken. Punt.
-Zie ook/verder: http://www.demorgen.be/wetenschap/palliatief-betekent-niet-per-se-sterven-a2200199/
-]]>
De begrippen ‘palliatieve zorg’ en ‘mantelzorg’ zijn in ieder geval taalkundig helemaal gelijk. Het woord ‘palliatief’ komt van het Latijnse woord ‘pallium’ wat ‘mantel’ betekent. Dus mantelzorg en palliatieve zorg hebben letterlijke dezelfde betekenis en wat mij plus betreft ook inhoudelijk.
Inmiddels krijg ik bijval. Vier universiteiten zeggen over de palliatieve zorg in Vlaanderen: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” Zij snappen dat. Nou u nog.
-Op www.woorden.org bijvoorbeeld staat ‘mantelzorg’ totaal verkeerd beschreven: “langdurige, onbetaalde hulp aan zieken of ouderen door familieleden of bekenden”. Zo wordt de plank helemaal mis geslagen dus. En zo onstaat verwarring en zo ontstaan verkeerde ideeën over zorg, bijvoorbeeld dat zorgprofessionals geen mantelzorg (palliatieve zorg) verlenen terwijl de meesten dat elke dag en met hart en ziel wel degelijk doen.
-
De oplossing om het snel en helemaal goed te snappen is eigenlijk heel simpel. Er zijn twee soorten zorg: #1 medische zorg en #2 palliatieve / mantel zorg. Voor medische zorg en medische verpleging heb je een opleiding nodig, voor mantel / palliatieve zorg voldoet het dat je een empathisch mens bent die vooral compassie heeft. Johan Menten van de KU Leuven zegt het zo: “Nochtans heeft palliatieve zorg vooral te maken met ‘zo goed mogelijk leven” = precies wat mantelzorgers goed doen, en dat staat los en apart van wat nodig is als medische zorg. Dus zeg ik: niet alleen maar familieleden of bekenden (die we mantelzorgers noemen) maar zeker; juist ook zorgprofessionals zijn uitermate geschikt om mantelzorg (ook bekend als palliatieve zorg), te verlenen. Niet in plaats van maar naast medische zorg. En gelukkig gebeurt dat op veel plaatsen ook.
Menten: “We moeten dringend van het idee af dat het (palliatieve zorg) alleen om stervensbegeleiding gaat.” en dat klopt, want stervensbegeleiding noemen we ‘terminale zorg’. Maar ook Menten c.s. zien, helaas, ‘palliatieve zorg’ (alleen) als gespecialiseerde zorg waar naar moet worden doorverwezen. Palliatieve zorg; mantelzorg, daar hoeft niet naar te worden doorverwezen. Dat is het begin van alle zorg. Dat moet een onderdeel zijn van alle totale zorg. En zeker het speerpunt in belevingsgerichte zorg.
-Het zal nog wel even duren voordat het idee dat iemand eerst stervend moet zijn voordat palliatieve zorg aan de orde is kletskoek wordt en helemaal uit de wereld is. Kanttekening daarbij is natuurlijk dat we allemaal zullen sterven, dus… Het zal ook nog wel even duren voordat iedereen die vanuit zijn hart zorgt voor de beleving van welzijn door een dierbare dat niet alleen maar mantelzorg noemt maar (ook) palliatieve zorg noemt. Voor nu is het mijn bedoeling dat iedereen onthoudt dat er geen verschil is tussen palliatieve zorg en mantelzorg. Geen verschil. Laten we daar dus ook geen verschil in gaan/blijven maken. Punt.
-Zie ook/verder: http://www.demorgen.be/wetenschap/palliatief-betekent-niet-per-se-sterven-a2200199/
-]]>
Vanaf de diagnose ‘Dementie’ gebeurt er veel te vaak iets heel verkeerds. Terwijl jij en je naasten nog worstelen met het verwerken van die diagnose zetten sommigen, helaas vaak ook zogenaamde professionals, meteen een schakelaar om: de dementie-schakelaar. Zij denken dat het klopt om dementie als een binaire zaak te beschouwen; je hebt het of je hebt het niet. Of nog erger: je bent het (dement) of je bent het niet. Onder deze simpelheid ligt natuurlijk onwetendheid* maar daar zijn zijzelf het meestal niet mee eens; zij zijn immers de professionals…
-In werkelijkheid is het moment van diagnose, bijvoorbeeld van de diagnose Alzheimer, een enkel punt op een zeer geleidelijk hellende lijn van ontwikkeling van die ziekte. Het lijkt wat dat betreft op het leven en ‘oud’ worden, daar is ook niet één moment voor aan te wijzen dat je ‘het’ ineens bent geworden. Je wordt het gewoon. Langzaam maar zeker. En de één heeft een veel stijlere lijn dan de ander: ik ken stokoude mensen van 55 en piepjonge gasten van 85. En zo is het in werkelijkheid ook met Alzheimer. Volgens de nieuste cijfers is de gemmiddelde tijd die mensen op de hellende lijn van Alzheimer verbijven 9 tot 12 jaar na de diagnose. En die duur wordt steeds langer. Ondertussen is bij de diagnose de schakelaar bij sommigen echter al om gegaan dus loop je grote kans dat er door hen niet meer mèt je, maar alleen nog maar met anderen òver je gepraat wordt… En als de ‘dementiepatiënt’ bijvoorbeeld daar dan over valt, omdat het hem/haar irriteert, dan is dat voor deze ‘professionals’ vaak juist een bevestiging van zowel de diagnose als van de juistheid van hun ‘empathische’ gedrag. Misleide empathie dus…
- -Anne-Mei The heeft het er regelmatig over dat, in mijn woorden, de ‘professionals’ druk doende en gepassioneerd betrokken zijn bij die diagnose, dus vooral aan het begin van de hellende lijn, en verder vooral de armen uit de mouwen steken aan het einde van die hellende lijn. Ook na 1 januari zal de aandacht in ‘de keten’ zich vooral daarop richten. Het zijn de ‘fasen’ waarin empathie het ‘makkelijkst’ is op te brengen… Waarin de mensen makkelijker ‘zien’ wat er nodig is. De jaren tussen die twee einden in, en dat zijn nu dus 8 tot 11 jaren lang, staan de gediagnostiseerde Alzheimerpatiënten en hun naasten er helaas vaak te veel alleen voor als het gaat om ‘empathische begeleiding’…
-Mijn pleidooi hier is dus voor een ‘door kennis onderbouwde’ empathie en professionaliteit. (om over compassie nog maar te zwijgen). Verminder de aannames waarmee zo veel mensen hun gebrek aan feitelijke kennis opvullen en ‘educate yourself‘ voordat je conclusies trekt uit een diagnose of uit iets dat je meemaakt met iemand die de diagnose heeft. Ik weet, anderen beoordelen op je eigen denkprocessen is een fenomeen dat overal speelt, maar bij dementie is het gevolg erger, ook omdat het zo eenvoudig is op te lossen. De kern van het probleem lijkt hier immers onwetendheid; gebrek aan kennis.
-__________________________________________________________
-*Ook de BrainWorkShop “Dementiewijs
–
Mijn voorstel is dat we alle zorgsoorten afschaffen en allemaal vervangen voor één zorg: compassiezorg. Laat ik het even uitleggen: vanuit de karikatuur van de TV-serie House snappen we allemaal dat de kern van Medische Zorg toch vooral de fascinatie is met ziekte, en niet op de eerste plaats affiniteit met de drager daarvan. Daar tegenover staat dan Mantelzorg die juist wel vanuit sympathie en vaak compassie voor de zorgbehoeftige is gericht. En dan hebben we natuurlijk ook nog de Belevingsgerichte Zorg waarbij empathie (meedenken en -ervaren hoe iets voor die ander is) centraal staat. En wat te denken van Palliatieve Zorg (letterlijk: Mantelzorg!) dat inmiddels qua doelgroep zo versmalt is dat als ingangsvoorwaarde de verwachting moet zijn dat je wel dood gaat. Maar dood gaan we toch echt allemaal. Allemaal ‘soorten zorg’…
-Ondertussen krijgen kinderen overal eten, doen mannen én vrouwen de was voor familieleden, worden er heel wat maaltijden voor hele gezinnen gekookt etc. etc. en is dat allemaal natuurlijk gewoon zorg. Maar om de een of andere reden wordt tegen die heel gewone dagelijkse zorg inmiddels heel anders aangekeken dan tegen de zorg voor een partner met dementie, zorg voor een verstandelijk gehandicapte broer of zorg voor een Oma in een Verpleegtehuis.
-
In het dorp zie je alleen maar compassiezorg. Dat komt omdat in het dorp iedereen een verlangen heeft om anderen te helpen, om de het eventuele tekort of lijden van die ander te helpen verlichten. De nadruk ligt hier op actie ofwel willen helpen. Het is een vanuit het hart gestuurde intuïtieve puur menselijke response: zorgen. In het dorp lijdt namelijk iedereen als er één behoeftig is of lijdt. Zoals we dat allemaal kennen bij onze kinderen, onze familieleden, onze ouders… En ergens in dat compassiezorg continuüm is een grens getrokken waarachter ‘zorg’ een uitbestede, professionele en/of gecalculeerde zaak is geworden. Berekende voorziening. Rendabele zorg. En bij dat berekenen en ‘professionaliseren’ is géén plaats voor compassie meer gelaten: die som is meedogenloos zonder compassie. O, er zijn heel wat zorgprofessionals die met hart en ziel elke dag compassiezorg leveren, maar het wordt ze niet gevraagd en het wordt alleen ‘gedoogd’ als dit niet de efficiëntie van ‘de zorg’ nadelig beïnvloedt. En het kosten/baten plaatje dat daaronder zit ‘gezond’ houdt.
Compassiezorg omvat het allemaal zonder consessie te doen aan het beschaafde en menselijke principe dat het bij elke behoeftigheid, afhankelijkheid van een ander op de allereerste plaats om die behoefte en afhankelijkheid van die ander gaat. Punt. Als het dat niet is, is het harteloze zorg. De enige échte Belevingsgerichte-, Mantel-, Palliatieve-, Medische-, Dementie- of welke andere zorg dan ook is compassiezorg. Punt. Uit.
-]]>De eerste zinnen van aflevering 5 (seizoen 3) van de TV-serie Perception luiden: “Het onthouden van feiten en die dan in 2000 zorgvuldig bewerkte woorden herkauwd uitspugen is geen wetenschap mensen. Dat is intellectuele bulimia. Echte wetenschap gebeurt als we onderzoeken wat we niet weten. Galileo, Curie, Einstein, ze hadden allemaal de verbeelding, en het lef, om te kijken naar een geheel van feiten en te zeggen: ‘OK, maar hoe zit dit? En wat is dat? ‘. Zij stelden vragen.” (zie ook HIER)
-
Wetenschap, het woord, heeft meerdere betekenissen. Inhoudelijk verwijst het naar zorgvuldig, systematisch, geordend en objectieve menselijke kennis. Als proces verwijst het naar de verwerving van kennis en in de derde betekenis verwijst het naar de groep mensen die wetenschap bedrijven.
Wetenschap in de eerste betekenis is als definitie een oxymoron. De (filosofische) witte raaf verklaart dat die wetenschap niet bestaat; niet kan bestaan. Daar komt bij dat de voorwaarde van objectiviteit verklaart dat dergelijke wetenschap menselijkerwijs onmogelijk is. Het is desondanks mijn beleving dat een grote groep ‘wetenschappers’ iets pas wetenschap noemen als zij menen (geloven) dat iets 100% en aantoonbaar zeker is… De paradox is dat er in de praktijk volgens mij geen onwetenschappelijker houding bestaat dan het voor 100% aantoonbaar zeker aannemen van kennis.
-De tweede paradox is dat wetenschap over ‘zorgvuldig, systematisch, geordend en objectieven menselijke kennis’ gaat. En daarbij wordt (dus) geen onderscheid gemaakt tussen de grofweg twee totaal verschillende soorten van kennis: perceptuele (tacid, stilzwijgende) kennis en conceptuele (expliciete) kennis. Perceptuele kennis ziet alles zeer helder, maar kan dat niet uitdrukken; ‘spreekt niet’ zoals Han de Wit het uitdrukt, en is daarom ook niet via rationele processen overdraagbaar. Het is geen onderdeel van ‘de wetenschap’. Conceptuele kennis is verbonden met ratio, inclusief taal: ‘ze spreekt maar ziet niet helder’. Anders gezegd: sommige zaken kun je reproduceren, vastleggen, uitleggen, en kun je begrijpen doordat je het uitgelegd hebt gekregen. Andere zaken kun je alleen maar ervaren, beleven. Uitleg helpt niet.
-Kortom, kennis hebben of, beter gezegd, vinden dat je bepaalde kennis hebt en alleen daar voor jezelf autoriteit aan verbinden, is op zich onwetenschappelijk gedrag dat door een toenemende groep van wetenschappers wordt vertoont. Voorbeeldje: ‘de wetenschap’ heeft vele eeuwen lang het brein als koelradiator voor het hart ‘geweten’. Vandaag leert ‘wetenschapper’ Swaab c.s. dat we feitelijk ons brein ‘zijn’. Een groter verschil tussen deze uitersten van ‘wetenschappelijke kennis’ is ondenkbaar, en toch zijn er dus mensen die denken, vinden, menen dat de wetenschap van vandaag dient te staan waarvoor het staat, geen kritiek verdient en dat de wetenschappers die deze kennis (waan) van de dag beschermen meer respect verdienen. Maar hoe zijn we ook al weer van de kennis-van-vroeger naar de kennis-van-nu gekomen? Ik denk dus: door échte wetenschappers!
-
In mijn ogen zijn mensen als Anne-Mei The, Robert Lanza en gelukkig vele anderen, als bestudeerders, onderzoekers, vragenstellers, niets zondermeer aannemers, de enige échte wetenschappers. Niet het zetten van uitroeptekens maar het (durven) plaatsen van vraagtekens helpt de wetenschap vooruit en zorgt ervoor dat de mens zich ont-wikkeld. Échte wetenschap dus. En voor alle wetenschappers die zich vooral met het in-wikkelen willen bezig houden en (zeer antiwetenschappelijk) geen kritiek op ‘wetenschappers’ en/of ‘wetenschap’ kunnen accepteren: laatste wetenschappelijke nieuws is dat er minstens zoveel paradigma’s bestaan als er mensen zijn.
_______________________
-Zie verder/ook: Wij zijn ons Hart
-Het onthouden van feiten en die dan in 2000 zorgvuldig bewerkte woorden herkauwd uitspugen is geen wetenschap mensen. Dat is intellectuele bulimia. Echte wetenschap gebeurt als we onderzoeken wat we niet weten.
-Galileo, Curie, Einstein, ze hadden allemaal de verbeelding, en het lef, om te kijken naar een geheel van feiten en te zeggen: ‘OK, maar hoe zit dit? En wat is dat? ‘. Zij stelden vragen.
-]]>
-]]>
-]]>ik kan de herkomst van de getallen niet geheel voor u uitdiepen, maar er is hier wel sprake van enige verwarring rondom te termen ‘prevalentie’ en ‘incidentie’.
-Kort gezegd: er is een verschil tussen hoeveel mensen een bepaalde ziekte kríjgen en de hoeveelheid mensen die deze ziekte op-dit-moment hébben. Het makkelijkste voorbeeld is denk ik zwanger zijn; daar waar een grote meerderheid van de vrouwen zwanger is geweest, is de grote meerderheid dat op dít moment niet. De samenhang heeft alles te maken met de ‘ziekteduur’.
-Vandaar dat de hoeveelheid vrouwen dat dementie krijgt een veelvoud is van de vrouwen met dementie op dit moment. Ook wanneer we naar de verwachtingen voor de toekomst kijken komt deze lastige materie om de hoek kijken.
ik kan de herkomst van de getallen niet geheel voor u uitdiepen, maar er is hier wel sprake van enige verwarring rondom te termen ‘prevalentie’ en ‘incidentie’.
-Kort gezegd: er is een verschil tussen hoeveel mensen een bepaalde ziekte kríjgen en de hoeveelheid mensen die deze ziekte op-dit-moment hébben. Het makkelijkste voorbeeld is denk ik zwanger zijn; daar waar een grote meerderheid van de vrouwen zwanger is geweest, is de grote meerderheid dat op dít moment niet. De samenhang heeft alles te maken met de ‘ziekteduur’.
-Vandaar dat de hoeveelheid vrouwen dat dementie krijgt een veelvoud is van de vrouwen met dementie op dit moment. Ook wanneer we naar de verwachtingen voor de toekomst kijken komt deze lastige materie om de hoek kijken.
Beste Paul,
ik kan de herkomst van de getallen niet geheel voor u uitdiepen, maar er is hier wel sprake van enige verwarring rondom te termen ‘prevalentie’ en ‘incidentie’.
Kort gezegd: er is een verschil tussen hoeveel mensen een bepaalde ziekte kríjgen en de hoeveelheid mensen die deze ziekte op-dit-moment hébben. Het makkelijkste voorbeeld is denk ik zwanger zijn; daar waar een grote meerderheid van de vrouwen zwanger is geweest, is de grote meerderheid dat op dít moment niet. De samenhang heeft alles te maken met de ‘ziekteduur’.
Vandaar dat de hoeveelheid vrouwen dat dementie krijgt een veelvoud is van de vrouwen met dementie op dit moment. Ook wanneer we naar de verwachtingen voor de toekomst kijken komt deze lastige materie om de hoek kijken.
Beste Paul,
ik kan de herkomst van de getallen niet geheel voor u uitdiepen, maar er is hier wel sprake van enige verwarring rondom te termen ‘prevalentie’ en ‘incidentie’.
Kort gezegd: er is een verschil tussen hoeveel mensen een bepaalde ziekte kríjgen en de hoeveelheid mensen die deze ziekte op-dit-moment hébben. Het makkelijkste voorbeeld is denk ik zwanger zijn; daar waar een grote meerderheid van de vrouwen zwanger is geweest, is de grote meerderheid dat op dít moment niet. De samenhang heeft alles te maken met de ‘ziekteduur’.
Vandaar dat de hoeveelheid vrouwen dat dementie krijgt een veelvoud is van de vrouwen met dementie op dit moment. Ook wanneer we naar de verwachtingen voor de toekomst kijken komt deze lastige materie om de hoek kijken.
Pingback: Wat is dementie precies? | Het Dorp
+Pingback: Wat is dementie precies? | Het Dorp
echte wetenschap is als je je blijft verwonderen
-Ik beveel dan van harte zowel het boek als de DVD-serie van David Eagleman aan: The Brain. Zie http://www.eagleman.com/research/11-david-eagleman/113-the-brain-pbs P.S. In het boek staan ook alle verwijzingen naar de oorspronkelijke wetenschappelijke onderzoeken.
-]]>Fantastisch helder artikel. Heb je svp (online) bronnen voor deze verklaring? Niet dat ik het niet vertrouw, maar ik zou graag die gebruiken voor mijn boek over de liefde (Love By Breakup). Dank!
-Fantastisch helder artikel. Heb je svp (online) bronnen voor deze verklaring? Niet dat ik het niet vertrouw, maar ik zou graag die gebruiken voor mijn boek over de liefde (Love By Breakup). Dank!
-Dag Paul, een heel interessant betoog, is het echt zo dat je de gevoelens van anderen niet goed kunt aflezen, omdat je zelf niet goed kunt reageren, vanwege de botox?
Ik zou het eerder omdraaien. De gevoelens van mensen die botox gebruikt hebben zijn moeilijker tot niet af te lezen. Deels omdat ze het niet laten zien en deels omdat ze minder gevoelens ervaren. |Hm Ja deze redenering is dan weer geldig voor jouw redenering.
Pingback: Hiërarchie van behoeften 2018 - Paul JansenPaul Jansen
+Pingback: Hiërarchie van behoeften 2018 - Paul JansenPaul Jansen
Gelet op de toonzetting in deze post merk ik dat er kennelijk mensen in jouw omgeving zijn die het niet waarderen dat jij, in al jouw bescheidenheid, het overlijden van jou moeder hebt gebruikt om aan te geven hoe er door ‘hoofd’ en ‘hart’ mensen verschillend omgegaan wordt met het verwerken van zo’n groot verlies. […] Weet je gesterkt dat er buiten hen die jou niet begrijpen, met mij velen zijn die zich ernorm herkennen in jouw posts.
-
Professor Allan Roses van de Duke University (Durham, North Carolina, VS) bevestigt het bovenstaande en is ook van mening dat Alzheimer’s als een unieke pathologie moet worden beschouwd met geen consistente verbinding met dementie. Zijn eigen onderzoeken naar mensen van 90+ jaar gaven aan dat er veel patiënten waren met Alzheimer’s amyloïde plaques en neurofibrillaire kluwen zonder enig teken van dementie. En er waren ook veel patiënten met dementie zonder enige Alzheimer pathologie. “Er is Alzheimer en dan is er ook nog dementie, en soms zijn die er samen, of niet.” Dr. Roses heeft vooral moeite met het vele vele geld dat artsen krijgen om Alzheimer’s te bestuderen om daarmee op een oplossing voor dementie uit te komen terwijl dat dus twee verschillende dingen zijn.
-Dag paul,
-Het is meer een defintie van ziektebeelden die verworden zijn tot het door elkaar lopen van wat is wat. Hoe kunnen we dementie voorkomen bij mensen die Alzheimer hebben is een goede onderzoeksvraag, hetzelfde als bij niet alzheimer patienten.
Misschien geeft uitleg over wat is, alzheimer, dementie en bijvoorbeeld vasculaire dementie voor de gewone burger en mantelzorger meer geruststelling en meer begripsvorming over beide ziektes.