1 Ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Ik tuinier misschien niet meer, maar ik kan nog steeds de bloemen ruiken. Breng me wat bloemen. Het zal me aan mijn verleden helpen herinneren.

2 Ik kan nog steeds communiceren. Ik kan misschien niet meer zo goed praten als eerder, maar ik kan nog steeds communiceren. Heb geduld wanneer ik dat probeer. Dit zal me het gevoel geven verbonden te zijn.

3 Ik kan nog steeds beslissingen nemen. Ik heb misschien niet meer het oordeelvermogen dat ik had, maar ik kan nog steeds beslissingen nemen. Laat me zelf kiezen. Dit zal me het gevoel geven dat ik ergens deel van uitmaak.

4 Ik kan nog mijn gezicht wassen. Ik kan misschien niet meer zelf een bad nemen, maar ik kan nog steeds zelf mijn gezicht wassen. Zeker met een klein beetje hulp. Dit zal me helpen me zinvol te voelen.

5 Ik kan nog zingen. Ik kan misschien niet meer dansen, maar ik kan nog zingen. Help me van muziek te genieten. Dit zal mijn leven rijker maken.

6 Ik kan mijn eigen lichaam nog bewegen. Ik kan misschien niet meer zelfstandig lopen, maar ik kan mijn lichaam nog bewegen. Loop met me mee, en ondersteun me als ik bijna struikel. Dit helpt me mezelf betrokken te voelen.

Jullie zijn mijn verbinding met het leven. Ik ben afhankelijk van jullie. Maar doe alsjeblieft niet voor mij wat ik zelf kan doen. Erken wat ik zelf kan en help me te functioneren als een persoon. Jullie zijn de sleutel tot de kwaliteit van mijn leven.

_______________________________
Paul Jansen
(geïnspireerd door Dan Lonigro van de CPI)

Het bericht Ik kan nog … verscheen eerst op Paul Jansen.

Alhoewel iedereen over ‘De Piramide van Maslow‘ spreekt is de piramide-vorm door anderen dan Maslow toegepast om zijn theorie over de menselijke motivatie in een optische vorm te gieten. En zo kennen de meeste mensen de theorie van Maslow. Helaas is met Maslow (wetenschappelijk) het zelfde gebeurt als er met veel ingewikkelder ideeën gebeurd is; het is extreem versimpeld en tot een ‘in beton gegoten’ piramide-vorm gereduceerd. Alle nuanceringen en waarschuwingen van Maslow zelf ten spijt is het door iedereen bekende en gebruikte model deze ongenuanceerde piramide geworden en (tot nu toe) gebleven.

Over de misvattingen rond Maslow en het ‘misbruik’ van zijn ‘inzichten’ is veel te zeggen en ik heb aan die discussie inmiddels ook mijn eigen steentje bijgedragen. In mijn nieuwe boek zal ik uitgebreid aandacht aan de menselijke behoeften besteden. In de traditie van de ‘in steen gegoten’ hiërarchie van menselijke behoeften heb ik zelf een versie gemaakt die niet alleen voor alle mensen klopt (in plaats van slechts voor de 1% meest intelligente mensen waar Maslow onderzoek naar deed) maar die ook (nog) meer herkenning en erkenning binnen de wereld van Zorg en Welzijn van Ouderen en van mensen met Dementie (zelf) zorgt. En die ook beter recht doet aan wat Maslow werkelijk in de breedte en diepte heeft gezegd over menselijke behoeften. Die piramide is:

Alle eerdere modellen vervallen hiermee.

Mijn model anno 2018 past ook helemaal bij de wetenschappelijk onderbouwde Welzijnmatrix en klopt ook met mijn definitie van beschaving: “samenwerking tussen mensen om individuen binnen die beschaving te beschermen én krachtiger te maken, en ervoor te zorgen dat de macht en invloed van elk individu op de eigen levenssfeer optimaal is“, een zeer sociale en menselijke benadering dus die heel wat verder gaat dan wat er nu ook tot nu toe in de zorg vaak voor mensen met dementie als ‘het meest belangrijke‘ wordt gehanteerd.

Tenslotte bevestigt deze hiërarchie van behoeften de wijsheid van de universele rechten van de mens die kernachtig stellen dat elk mens het recht heeft op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon. (art.3)

_____________________________________________________
* hier staat de originele publicatie van Abraham Maslow uit 1943.

Het bericht Hiërarchie van behoeften 2018 verscheen eerst op Paul Jansen.

Het bericht Mijn Talisman verscheen eerst op Paul Jansen.

1. Wees feilloos met je woorden.
Spreek met integriteit. Zeg alleen wat je serieus meent. Vermijdt het gebruik van woorden die tegen jezelf spreken en vermijd kletsen en roddelen over anderen. Gebruik de kracht van je woorden in de richting van waarheid en liefde.

2. Neem niets persoonlijk.
Er is niets dat anderen doen vanwege jou. Wat anderen zeggen en doen is een projectie van hun eigen realiteit, hun eigen droom. Wanneer je immuun bent voor de meningen en daden van anderen zul je geen slachtoffer zijn van nodeloos lijden.

3. Vooronderstel niets.
Vindt de moed vragen te stellen en uit te drukken wat je werkelijk wilt. Communiceer met anderen zo duidelijk als je kan om misverstanden, verdriet en drama te vermijden. Alleen al met deze ene afspraak kun je je hele leven veranderen.

4. Doe altijd je best.
Jouw best zal van moment tot moment veranderen; het zal anders zijn wanneer je gezond bent dan wanneer je ziek bent. Doe onder elke omstandigheid eenvoudig je best, en je zult veroordeling van jezelf, zelfmisbruik en spijt vermijden.

©Don Miguel Ruiz

Het bericht De Vier Afspraken verscheen eerst op Paul Jansen.

Emoties zijn een ‘produkt’ van het brein! Altijd. Sterker nog: emoties spelen hun rol op het niveau van het onderbrein. Emoties zetten de mens aan om in beweging te komen. Het woord ‘emotie’ staat letterlijk voor verwarring, beroering, opschudding. Ons bovenbrein is er vervolgens om emoties te verwerken in ons denken en op het hoogste brein-niveau tot goed en weldoordacht gedrag te komen. We noemen dat Emotionele Intelligentie.

Wie wel eens een presentatie heeft bijgewoond van Anneke van der Plaats kent haar model van ‘de vier lagen van het brein’ en daarin staan emoties duidelijk op laag twee in het onderbrein (zie hiernaast). Verreweg de meeste emoties, en impulsief en ondoordacht gedrag dat daaruit voortkomt, vindt zijn oorsprong in angst. Omdat bij mensen met ernstige dementie het bovenbrein minder goed of slecht werkt zien we in hun gedrag vaak die bron (angst) terug, en is het dus de uitdaging om voor hen de angst die zij beleven te verminderen, maar dat is een ander onderwerp. Er zijn ook emoties die niet op angst of op als negatief ervaren prikkels zijn gebaseerd. Neem muziek: wie zichzelf een beetje open zet voor muziek die je juist heel mooi vindt zal merken dat muziek je kan ‘ontroeren’ of ‘raken’ of hoe je dat ook wilt noemen, maar ook dat is een emotie (beroering) en een produkt van het onderbrein. Zowel angst als het tegenovergestelde daarvan (bekoring, aantrekking, prettig) wat genoegen heet komen uit het onderbrein. De grote overeenkomst tussen angst en genoegen is dat ze beiden een reactie vanuit het onderbrein zijn op prikkels, en een feitelijk ‘instinctmatig niet overdacht oordeel‘ zijn. Sommige prikkels krijgen een negatief ‘oordeel’: we voelen angst. Andere prikkels krijgen een positief ‘oordeel’: we voelen genoegen, genegenheid.

De amygdala (bovenin laag 2) bepaalt op basis van deze simpele tweedeling in de emotie-‘kleur’ of die aan het werk moet: de amygdala doet dat alleen bij een negatief ‘oordeel’; bij angst dus. Dan zijn er vijf gedragsreacties mogelijk waarvan we er allemaal twee zeker kennen: #1 vluchten en #2 vechten. (De andere drie zijn #3 flauwvallen, #4 verstarren en #5 overgangsgedrag. Deze vijf noem ik ook wel de 5 F-fen: Fight, Flight, Faint, Freeze en Fidge. Maar ook dat is weer een ander onderwerp.)

Bij een positief oordeel (genoegen, genegenheid) wordt de amygdala omzeild en zien we gedrag dat het beleefde genoegen en de ervaren genegenheid bevestigd; uitdrukt. In de belevingsgerichte zorg voor mensen met dementie zijn onze alerte inspanningen daarom vooral gericht op het voorkomen van angst en van gedrag dat daaruit voortkomt. En op het laten ontstaan van positieve emoties vanuit genoegen en genegenheid en van gedrag dat uit het zich zo prettig en gelukkig voelen voortkomt.

Er bestaat en groot onderscheid tussen genoegen, genegenheid, affectie aan de ene kant en liefde aan de andere kant, alhoewel heel veel mensen die begrippen door elkaar heen halen en gebruiken. Liefde is geen emotie maar een eigenschap en uitdrukking van spiritualiteit. Liefde is altijd onvoorwaardelijk en wordt vanuit het hart ‘boven’ alles wat in het brein speelt over de hele stoffelijke mens gelegd. De emoties die door bepaalde omstandigheden rond (echte) liefde bij ons getriggerd kunnen worden staan helemaal los van die liefde zelf; die gevoelens, die emoties zijn secondair en komen uit ons brein en gaan nooit over (echte) liefde maar over omstandigheden en over ons ego. Deze verschillen tussen liefde (hart) en hoofd (emoties) zijn het terrein waar de dichters hun pennen op stuk schrijven. In mijn boek maak ik eenvoudig verschil tussen Hartmensen en Hoofdmensen.

Dat is niet hetzelfde verschil als tussen ‘voelers’ en ‘denkers’, want dat zijn dus beide Hoofdmensen. Hartmensen staan ‘hoger’; ze sturen zichzelf en hun gedrag vanuit (onvoorwaardelijke) Liefde, vanuit spiritualiteit.

Het is aan Hoofdmensen bijna net zo moeilijk uit te leggen wat Liefde is, en wat het verschil is tussen Liefde en hetgeen zij liefde noemen wanneer ze genoegen, genegenheid, affectie voelen, en zelfs verlangen, als het is om aan iemand die nog nooit zout geproefd heeft uit te leggen hoe zout smaakt. De gelukzaligheid die Hartmensen ervaren bij de aansturing vanuit Liefde, en de resultaten daarvan in de stoffelijke wereld, zullen bij hen emoties kunnen oproepen die dezelfde zijn als die Hoofdmensen ervaren (maar dan zonder die gelukzaligheid).

Het bericht Emoties komen uit het Brein, niet uit het Hart verscheen eerst op Paul Jansen.