Het bericht Omgevingszorg en BOM verscheen eerst op Paul Jansen.

Het bericht Mijn Talisman verscheen eerst op Paul Jansen.

1. Wees feilloos met je woorden.
Spreek met integriteit. Zeg alleen wat je serieus meent. Vermijdt het gebruik van woorden die tegen jezelf spreken en vermijd kletsen en roddelen over anderen. Gebruik de kracht van je woorden in de richting van waarheid en liefde.

2. Neem niets persoonlijk.
Er is niets dat anderen doen vanwege jou. Wat anderen zeggen en doen is een projectie van hun eigen realiteit, hun eigen droom. Wanneer je immuun bent voor de meningen en daden van anderen zul je geen slachtoffer zijn van nodeloos lijden.

3. Vooronderstel niets.
Vindt de moed vragen te stellen en uit te drukken wat je werkelijk wilt. Communiceer met anderen zo duidelijk als je kan om misverstanden, verdriet en drama te vermijden. Alleen al met deze ene afspraak kun je je hele leven veranderen.

4. Doe altijd je best.
Jouw best zal van moment tot moment veranderen; het zal anders zijn wanneer je gezond bent dan wanneer je ziek bent. Doe onder elke omstandigheid eenvoudig je best, en je zult veroordeling van jezelf, zelfmisbruik en spijt vermijden.

©Don Miguel Ruiz

Het bericht De Vier Afspraken verscheen eerst op Paul Jansen.

In werkelijkheid is het moment van diagnose, bijvoorbeeld van de diagnose Alzheimer, een enkel punt op een zeer geleidelijk hellende lijn van ontwikkeling van die ziekte. Het lijkt wat dat betreft op het leven en ‘oud’ worden, daar is ook niet één moment voor aan te wijzen dat je ‘het’ ineens bent geworden. Je wordt het gewoon. Langzaam maar zeker. En de één heeft een veel stijlere lijn dan de ander: ik ken stokoude mensen van 55 en piepjonge gasten van 85. En zo is het in werkelijkheid ook met Alzheimer. Volgens de nieuste cijfers is de gemmiddelde tijd die mensen op de hellende lijn van Alzheimer verbijven 9 tot 12 jaar na de diagnose. En die duur wordt steeds langer. Ondertussen is bij de diagnose de schakelaar bij sommigen echter al om gegaan dus loop je grote kans dat er door hen niet meer mèt je, maar alleen nog maar met anderen òver je gepraat wordt… En als de ‘dementiepatiënt’ bijvoorbeeld daar dan over valt, omdat het hem/haar irriteert, dan is dat voor deze ‘professionals’ vaak juist een bevestiging van zowel de diagnose als van de juistheid van hun ‘empathische’ gedrag. Misleide empathie dus…

Anne-Mei The, Bijzonder Hoogleraar (langdurige en palliatieve) Zorg en Dementie

Anne-Mei The heeft het er regelmatig over dat, in mijn woorden, de ‘professionals’ druk doende en gepassioneerd betrokken zijn bij die diagnose, dus vooral aan het begin van de hellende lijn, en verder vooral de armen uit de mouwen steken aan het einde van die hellende lijn. Ook na 1 januari zal de aandacht in ‘de keten’ zich vooral daarop richten. Het zijn de ‘fasen’ waarin empathie het ‘makkelijkst’ is op te brengen… Waarin de mensen makkelijker ‘zien’ wat er nodig is. De jaren tussen die twee einden in, en dat zijn nu dus 8 tot 11 jaren lang, staan de gediagnostiseerde Alzheimerpatiënten en hun naasten er helaas vaak te veel alleen voor als het gaat om ‘empathische begeleiding’…

Mijn pleidooi hier is dus voor een ‘door kennis onderbouwde’ empathie en professionaliteit. (om over compassie nog maar te zwijgen). Verminder de aannames waarmee zo veel mensen hun gebrek aan feitelijke kennis opvullen en ‘educate yourself‘ voordat je conclusies trekt uit een diagnose of uit iets dat je meemaakt met iemand die de diagnose heeft. Ik weet, anderen beoordelen op je eigen denkprocessen is een fenomeen dat overal speelt, maar bij dementie is het gevolg erger, ook omdat het zo eenvoudig is op te lossen. De kern van het probleem lijkt hier immers onwetendheid; gebrek aan kennis.

__________________________________________________________

*Ook de BrainWorkShop “Dementiewijs – Wat Iedereen Moet Weten” vult onwetendheid op met kennis.

Het bericht Misleide Empathie verscheen eerst op Paul Jansen.

Sympathie is het je verhoogd bewust zijn van de benarde situatie van een ander persoon als iets dat moet worden verlicht (Lauren, 2005). De nadruk ligt hier op het je bewust worden ofwel tot het besef komen dat er iemand is wiens situatie jouw aandacht verdient en dat er een element van pijn of lijden is dat die persoon ervaart. Vanaf dat punt wordt bezorgdheid getoond aan die persoon. Dat klinkt ongeveer zo: ‘Ik vindt het heel vervelend voor je.’ of ‘Ik hoop echt dat je er uitkomt.’

Empathie is de inspanning van iemand die zelfbewust is en die de situatie en emotionele toestand van een andere persoon kan begrijpen, en zelfs plaatsvervangend kan ervaren. (Baron-Cohen, 2006) De meeste mensen noemen dit ‘in de schoenen van iemand anders gaan staan’. Letterlijke voorbeelden zijn het dragen van de schoenen van je partner of wanneer een man een speciaal zwangerschapspak aantrekt om zelf te ervaren hoe de mobiliteit van zijn vrouw wordt beïnvloed door zwanger te zijn. De nadruk ligt hier op het ervaren; het beleven, dat wil zeggen: in staat om bijna te voelen wat die ander doormaakt. Het klinkt meestal als: ‘Het klinkt alsof je een slechte dag op kantoor hebt gehad en dat je waarschijnlijk aan een pauze toe bent’.

Compassie gaat een stap verder. Vanaf waar een persoon empathie voelt ervaart die persoon vervolgens een verlangen om het lijden van die ander te helpen verlichten. De nadruk ligt hier op actie ofwel willen helpen. Het hebben van compassie vraagt dat die andere persoon op de eerste plaats gezet wordt, je dan voor te stellen wat de andere persoon doormaakt, en dan manieren overwegen om te helpen om die persoon het hoofd te laten bieden aan wat hij/zij beleeft en zich beter te laten voelen. Karen Armstrong, auteur van “12 Steps to a More Compassionate Life” (Nl.: ‘Compassie’), gelooft dat het fundamentele principe van compassie de gouden regel is: ‘Behandel anderen zoals jij zou willen dat anderen jou behandelen’. Het klinkt meestal als volgt: ‘Ik voel je pijn en dat het heel moeilijk is om hier helemaal alleen mee om te gaan. Is er een manier waarop ik kan helpen? ‘

Dus: Sympathie is gericht op besef; Empathie is gericht op de ervaring; en Compassie is gericht op actie.

Nadenkend over de verschillen tussen deze drie besefte ik dat handelen met compassie vereist dat we de andere persoon altijd op de eerste plaats zetten. Als je iemand helpt die noodlijdend en ‘gewond’ is dan lever je een beetje van jezelf in en richt je jezelf op die ander.

Boeddha zegt dat het waarschijnlijk het best: “Compassie is dat waardoor het hart van een goed mens in beweging komt door de pijn van anderen. Het verplettert en vernietigt de pijn van anderen; daarom heet het compassie. Het heet compassie omdat het de noodlijdende opvangt en omarmt.”

N.B. De woorden compassie en mededogen worden vaak door elkaar gebruikt en betekenen exact hetzelfde. Met dank aan Sha-En voor haar input.

Het bericht Sympathie, Empathie, Compassie: het verschil. verscheen eerst op Paul Jansen.

Het is dan ook logisch en te verwachten dat er steeds meer mensen zijn die óf alles alleen maar op zichzelf betrekken óf zich afwenden van alles wat volgens hen niet henzelf betreft. En dan zijn er die deze twee strategieën om-en-om afwisselen  Zo vatten enkele mensen mijn vorige post ‘Crematie’ onbedoeld persoonlijk op. Dat is natuurlijk wel erg narcistisch. Mijn post had een duidelijke aanleiding (de dood van mijn moeder) maar is heel algemeen en is geheel passend in mijn boodschap over het verlies van ‘Het Dorp’ als metafoor voor menselijke beschaving, waar deze blog immers over gaat. En ik noem ook geen namen dus ook hier gaat op: wie de schoen past…

Toch zullen we met deze stadse egocentriekelingen steeds meer rekening moeten houden, dat ze er zijn bedoel ik. Een discussie met hen heeft namelijk geen enkele zin omdat ze enkel de twee hierboven genoemde strategieën kennen. Stadse egocentriekelingen zijn per definitie hoofdmensen. Dorpse mensen zijn vaak juist (nog) hartmensen; ‘Hartmensen onderscheiden zich in het bijzonder door de aandacht voor bewustzijn en de focus op het nu-bewust-zijn. Liefde, empathie, spiritualiteit, intuïtie; het zijn menselijke aspecten die alleen op het hart-niveau beschikbaar zijn, en vanaf dat niveau hun invloed en uitwerking op de drie lagere niveaus (Hoofdmensen) uitoefenen. Andersom is onmogelijk.’ De paradoxale grap ontstaat wanneer hoofdmensen gaan uitleggen dat ze hartmensen zijn. Vrij naar Margaret Thatcher zeg ik dan ”Als je moet uitleggen dat je een hartmens bent, ben je dat niet.” En ja, ook hier geldt weer: wie de schoen past…

Tot slot dit: ons ego (brein) is als geen ander in staat om oordelen te vellen over mensen die anders denken en/of doen dan wijzelf. Vanuit onbewust automatisme staat het ego klaar om zijn rationeel onderbouwde oordeel wereldkundig te maken en/of daar naar te handelen. In deze neiging is geen verschil tussen hartmensen en hoofdmensen en je ‘wordt’ pas (weer) hartmens als je aan deze neiging bewust weerstand biedt. En ja, die schoen trek ik zelf meteen aan: ik herken die ‘Pavlov’-reactie van het ego en heb die de afgelopen dagen een paar keer op voelen komen. Maar dan is er gelukkig dat ‘dorp’ van mensen om me heen die me helpen om me niet als egocentriekeling te gedragen. Dat lukt helaas niet altijd en lukt ook niet iedereen. Wie de schoen past…

Het bericht Wie de schoen past… verscheen eerst op Paul Jansen.

Het bericht Jon Kabat-Zinn: Listening is an Act of Love verscheen eerst op Paul Jansen.