| Home | Inhoud | Overview Map
Wij zijn ons Hart
M: 06 2444 2159 paul@pauljansen.eu

Home
1. Omslag
1.1 Over
2. Voorwoord
2.1 Introductie
2.2 Bijsluiter
2.3 Geschiedenis van het Hart
2.4 Het Hart: de Feiten
3. Over het brein
3.1 Extern geschreven programma's
3.2 Natuur versus Opvoeding
4. Zintuigen: een tipje van de sl...
4.1 Ogen: Zien
4.2 Oren: horen
4.3 Tast: voelen
4.4 Ruiken en Proeven
4.5 Het 6de Zintuig
4.6 Relativering
5. Mens: méér dan je denkt.
5.1 Perceptueel en Conceptueel
6. Het Midden: Het Hart
6.1 Metafysica / God
6.2 Het 'Hartbrein'
6.3 Integrale Psychologie
7. Vier Niveaus van Mens
7.1 Niveau 1 Fysiek
7.2 Niveau 2 Emotioneel
7.3 Niveau 3 Rationeel
7.4 Niveau 4 Spiritueel
7.5 Het Hele Plaatje
7.6 Aandacht Push & Pull
7.7 Hart, Hoofd, Handen
7.8 Gewoonte of Verslaving
8. Perspectieven
8.1 Maslow
8.2 Neurolink
8.3 Ken Wilber
8.4 Architectuur
8.5 Cynefin
8.6 Overig en Overzicht
9. De Hart-Hoofd Keuzes
9.1 Hartmensen
9.2 Hoofdmensen
9.3 Aandacht
9.4 Ziel
9.5 Dementie
9.6 Empathie
9.7 Wetenschap 3.0
10. Praktisch
10.1 Mindfulness
10.2 Harmonie, Balans
10.3 Hart Oefening
10.4 EQ
10.5 Meditatie
10.6 Overgave
11. Conclusies
12. Toevoeging
13. Tot slot

| 9.3 Aandacht

Aandacht, vooral de onbewuste soort, is zeker op niveau #1 t/m 3 een reactie op iets dat zich buiten het gewone, ordelijke, 'geautomatiseerde' voordoet. Je stapt met je blote voet op een punaise: aandacht. Uit de keuken hoor je een schelle gil van je vrouw: aandacht (ze zag een spin). Tijdens een vergadering begint een collega ineens tégen te werken: aandacht. Zowel de aandacht zelf als de aandachtiger reacties die daarop volgen zijn reactief. Het zijn de omstandigheden die deze aandacht veroorzaken en sturen. Hoe aandachtig de reactie ook kan zijn, deze reacties zijn volledig 'automatisch' en gebeuren onbewust. Voor Hoofdmensen kan het echter aanvoelen of deze aandacht heel bewust is. Aandacht is in feite een signaal dat iets op een hoger niveau wordt afgehandeld dan het niveau waarop het eigenlijk speelt. Lichamelijke pijn (niveau 1) vraagt een reactie op bijvoorbeeld veiligheid niveau 2.
Voor echte bewustwording (lees: bewust wording, letterlijk dus het 'worden van bewustzijn') is het actief richten, of besteden, van aandacht nodig. Dit vermogen om aandacht te richten als actie (in plaats van als reactie) wordt door het hart ontsloten en is bijvoorbeeld de basis voor o.a. meditatie, inclusief mindfulness. De internationaal bekende medicus en mind-body expert Deepak Chopra maakt het duidelijk met een simpel tekeningetje waarin hij de onbewuste reactieve aandacht (mind fullness; vol hoofd) tegenover de bewuste gerichte aandacht (mindfulness) zet:
Binnen de beperkte wereld van Hoofdmensen kan aandacht nooit tot meer leiden dan het door het Ego 'bewust' beleven van de interne, rationeel geconstrueerde wereld. Het kan lijken alsof de aandacht zich ook uitstrekt over zaken buiten dat Ego, maar dat komt omdat voor Hoofdmensen alles wat als 'buiten' wordt ervaren een projectie is van de eigen interne interpretatie van de wereld. Bewustzijn, en ook bewust zijn, is alleen mogelijk onder controle van niveau 4, het Hart.
Dr. C. George Boeree publiceerde in 2006 "The Ultimate Theory of Personality" en gebruikte daar een plaatje (hiernaast) om Bewustzijn (i.r.t. persoonlijkheid) weer te geven, en dat plaatje sluit opmerkelijk goed aan op het Hartmens model:
Wanneer we proactief, en dus bewust, vanuit het hart (niveau 4) aandacht richten, of aandacht 'besteden', aan een heel bepaald iets dat zich voordoet in het nu, dan opent dat de 'bewustwording'. Het fascinerende is nu dat het 'uitschakelen' van niveaus 1 t/m 3, en dan doel ik in het bijzonder op het uitschakelen van de mogelijkheid dat er vanaf die niveaus aandacht gevraagd wordt, dat dan de vruchtbare omstandigheden ontstaan voor bewustzijn; door gerichte aandacht. Daarom ook zijn de mondaine instructies voor meditatie: neem een bepaalde, comfortabele houding aan (niveau 1, lichamelijk OK), kies een veilige plek waar je ongestoord kunt zijn (niveau 2: veiligheid en sociaal check) en kies proactief en bewust deze gedachten, bijvoorbeeld 'observeer de gedachten in je hoofd' waarmee de automatische processen (op niveau 3) door kunnen gaan maar geen aandacht/actie vragen. Hiermee wordt toch een situatie geschapen waarin gebeurtenissen op een lager niveau, hier 3, een reactie lijken te vragen op niveau 4, en zo ontmoet de stoffelijke mens de geestelijke mens, de stoffelijke mens ontmoet zijn ziel, en dit gebeurt door het Hart, niveau 4.
Een interessant fenomeen is dat het 'richten van aandacht' op niveau 4 holistisch is, vooral een zaak van verbreden, van openstellen, terwijl dezelfde 'oefening' op lagere niveaus juist een zaak van versmallen (focussen) en uitsluiten (van andere zaken) is. Maar ik moet oppassen dat ik niet ga proberen uit te leggen hoe zout smaakt.
Op 7 juli 2012 signeerde een internationale groep wetenschappers bestaande uit prominente cognitive neuroscientists, neuropharmacologists, neurophysiologists, neuroanatomists en computational neuroscientists in Cambridge de 'Verklaring over Bewustzijn' (The Cambridge Declaration on Consciousness) waarin staat dat, naast de mens, dieren over bewustzijn in aandacht beschikken, net als mensen. Een hoopvol eerste stapje...

Naar boven |