| Home | Inhoud | Overview Map
Wij zijn ons Hart
M: 06 2444 2159 paul@pauljansen.eu

Home
1. Omslag
1.1 Over
2. Voorwoord
2.1 Introductie
2.2 Bijsluiter
2.3 Geschiedenis van het Hart
2.4 Het Hart: de Feiten
3. Over het brein
3.1 Extern geschreven programma's
3.2 Natuur versus Opvoeding
4. Zintuigen: een tipje van de sl...
4.1 Ogen: Zien
4.2 Oren: horen
4.3 Tast: voelen
4.4 Ruiken en Proeven
4.5 Het 6de Zintuig
4.6 Relativering
5. Mens: méér dan je denkt.
5.1 Perceptueel en Conceptueel
6. Het Midden: Het Hart
6.1 Metafysica / God
6.2 Het 'Hartbrein'
6.3 Integrale Psychologie
7. Vier Niveaus van Mens
7.1 Niveau 1 Fysiek
7.2 Niveau 2 Emotioneel
7.3 Niveau 3 Rationeel
7.4 Niveau 4 Spiritueel
7.5 Het Hele Plaatje
7.6 Aandacht Push & Pull
7.7 Hart, Hoofd, Handen
7.8 Gewoonte of Verslaving
8. Perspectieven
8.1 Maslow
8.2 Neurolink
8.3 Ken Wilber
8.4 Architectuur
8.5 Cynefin
8.6 Overig en Overzicht
9. De Hart-Hoofd Keuzes
9.1 Hartmensen
9.2 Hoofdmensen
9.3 Aandacht
9.4 Ziel
9.5 Dementie
9.6 Empathie
9.7 Wetenschap 3.0
10. Praktisch
10.1 Mindfulness
10.2 Harmonie, Balans
10.3 Hart Oefening
10.4 EQ
10.5 Meditatie
10.6 Overgave
11. Conclusies
12. Toevoeging
13. Tot slot

| 9.5 Dementie

Een grote groep mensen in de wereld is op zoek naar de eigen essentie, naar antwoorden op de vragen van het leven: waarom besta ik? Wat is het doel van mijn bestaan? etc. etc. Een zoektocht die zo oud is als de mensheid zelf. Tegenwoordig worden de antwoorden op die vragen, vooral in de Westerse wereld, gezocht bij semi-Oosterse goeroes en in oefeningen die vooral moeten helpen een heleboel los te laten... En het NU te ervaren. Het onderdeel-van-een-geheel zijn te ervaren. Lezingen en trainingen en oefeningsbijeenkomsten worden, tegen betaling van vele mondaine Euro's, bezocht om het bewust-zijn te oefenen, het nu-bewustzijn te ontwikkelen en één-met-het-bewustzijn te worden, en dat te ervaren. Deze mensen willen de slag maken van rationeel en intellectueel leren naar fundamenteel menselijk ervaren. En dat is echt mooi.
Er is een toenemende groep mensen die zonder al deze moeite, inspanningen en uitgaven een heleboel loslaten, vooral uit hun geheugen, niveau 3... Die vooral, en uiteindelijk alleen maar, het NU ervaren... Die puur als deel van hun omgeving reageren... Die veel aandacht hebben voor de prikkels om hen heen... Die de slag maken van het verlaten van rationeel en intellectueel leren naar fundamenteel menselijk ervaren; puur beleven. Deze toenemende groep bestaat uit mensen die 'dementie hebben'. Het zouden de ervaringsdeskundige goeroes moeten zijn voor de groep mensen die het nu-ervaren zoeken. Zou je zeggen.
In onze westerse wereld die gedomineerd wordt door Hoofdmensen, is Dementie een groot probleem, een heftige ziekte, een onnatuurlijke aandoening. Dementie tast je hersenen aan en "Zonder hersenen ben je niets. Ze bepalen wie je bent, wat je doet, voelt en hoe je denkt." wordt ons door Hoofdmensen, hersenwetenschappers en Tv-programma’s voorgehouden. En daarin hebben ze, geheel in onze westerse, synthetische context, gelijk. In sommige niet-westerse landen en culturen komt de aandoening Dementie nog steeds niet voor. Althans niet als ziekte en niet als groot probleem. Ik hoorde kort geleden nog een verhaal van een verpleegster uit een ver land waar de totale aanpassing van de omgeving door Hoofdmensen nog niet heeft toegeslagen. Mensen worden daar oud in hetzelfde dorp als waarin ze opgroeiden, en dat dorp ziet er nog steeds hetzelfde uit. En ook nog eens heel natuurlijk en niet synthetisch. En je zorgt voor ouderen in je dorp. En ouderen hebben bepaalde bijzondere vermogens en wijsheid. Dus daar luister je naar. Dat is (nog) zo in dat land. Hoofdmensen noemen dat wel ‘barbaars’…
De simpele verklaring voor de vreselijke impact van Dementie op het leven van hen die er aan komen te lijden is dat het eerst en vooral de vermogens en het geheugen in het bovenbrein (niveau 3) aantast. En omdat er nog steeds op de leven-lang-leren-wijze heftig wordt gesynthetiseerd (bedenksels in plaats van natuurlijke, archetypische en iconische zaken) kun je dan bijna niet meer overleven in deze/onze wereld van Hoofdmensen. Nergens is dat zo pijnlijk zichtbaar als bij Dementie*, waar mensen in onze wereld allochtoon worden: een vreemde in hun eigen wereld. En dat is ook precies de reden waarom dit hoofdstukje in dit boek staat.
We kunnen Dementie op verschillende manieren beschrijven. De meest gebruikelijke manieren hebben echter nogal wat bezwaren. Zoals de technische beschrijving bijvoorbeeld. Aantoonbare klonteringen in het brein, afstervende verbindingen in het brein; het bewijs is allemaal te produceren nadat we het gaan onderzoeken, maar de 'trigger' om het te gaan onderzoeken (andere symptomen, zoals geheugenproblemen) kunnen niet verhullen dat er uit allerlei ander 'technisch' onderzoek blijkt dat mensen met alle technische symptomen bij leven en welzijn geen van die andere symptomen vertoonden en beleefden: ze waren wel 'dement' maar noch zij zelf noch hun omgeving merkte daar ooit iets van en gedroeg zich ooit daarnaar, dus waren ze toch niet dement...
Of de ontwikkelingsbeschrijving van de 'ziekte': vergeetachtigheid, herinnermoeite, desoriëntatie, verlies van tijdsbesef, afzondering en in zichzelf terugtrekken etc. etc. Een dergelijke klinische procesbeschrijving is echter doorspekt met projectie van de beschrijver en houdt zich op geen enkele manier bezig met de effecten van de beschrijving op wat er wordt beschreven... en beschrijft niets van wat wordt beleefd.
Zolang het niet mogelijk is om dementie conceptmatig te laten beschrijven door degenen die dementie percipiëren (volgens ons dus: dement zijn) is het echt onmogelijk om dementie te 'beschrijven', anders dan bij benadering en vanuit het perspectief van de buitenstaander. Bij benadering kunnen we, met alle risico's van dien, een poging doen om het onbeschrijflijke van aan dementie lijden te beschrijven. Vooral als verwachtingsmanagement voor ons, voor de ander. De grondlegger in Nederland en België van de zogenaamde belevingsgerichte benadering van mensen met dementie is Rien Verdult en hij beschreef dementie op basis van Validation (de Feil Methode), ontwikkeld door Naomi Feil, en dan in het bijzonder de 4 stadia van Validation. De verpleegkundige Peter Hoveling benoemde daarop zijn eigen fasering in relatie tot zijn versie van belevingsgerichte benadering.
Aan elke 'fase van ik-beleving' worden allerlei herkenningspunten verbonden in termen die 'de buitenkant'-beschrijven en de observeerder-oordelen, en dus niet de beleving door degeen die wordt beschreven. Dat kan ook haast niet anders natuurlijk, maar brengt ook het risico met zich mee in het Hoofd te blijven...
Dementie betekent, simpel gezegd, het geleidelijk verdwijnen van vooral het bovenbrein (niveau 3 in het Hartmens™ model). Uiteindelijk kunnen er ook verstoringen optreden op niveau 2 en zelfs niveau 1 van het Hartmens™ model. Belangrijk; zeer belangrijk: het Hart en alles wat daarmee geassocieerd wordt blijft geheel onaangetast door Dementie! Voor mensen die aan Dementie lijden lijkt het vergeten voor ons wellicht, rationeel beredeneerd, het meest vervelend. Maar het is mijn diepe overtuiging, net als die van o.a. Gerke de Boer, dat de intense Heimwee die wordt ervaren het verdrietigst is: het intense verlangen naar thuis; het verlangen naar de geborgenheden en de zekerheden van het bekende.
Gedurende vele eeuwen onderkenden we dat bij het ouder worden bepaalde beperkingen in onze mogelijkheden optraden, zowel fysiek als mentaal, en dat het heel normaal en te verwachten was dat ouderen ander gedrag vertoonden dan jongeren en middelbaren. We hadden voor dat gedrag dat we normaal en zelfs typerend bij een hoge leeftijd vonden horen een woord, en dat woord was seniel. Seniel betekende niets meer en niets minder dan ´gedrag eigen aan de ouderdom´ of zoals Kramers woordenboek het in 1847 beschreef: “eenen grijsaard eigen”. Ons huidige woord senior is afgeleid van hetzelfde woord als seniel. Intussen is echter de basisbetekenis van ‘seniel’ (gedrag behorend bij een hoge leeftijd) gedurende de vorige eeuw dusdanig gepathologiseerd dat seniel nu hetzelfde betekent als dement; we gebruiken zelfs alleen nog maar dat woord dement. Dat levert onnodig veel stress op omdat vergeetachtigheid gewoon bij een hogere leeftijd hoort maar nu dus de lading van een ernstige ´ziekte´ krijgt, en de angst om dement te worden oproept. De paradox is dat deze taalontwikkeling dus het pathologiseren van het gedrag van ouderen verder versterkt...
Het woord 'zorg' behelst in onze cultuur al een zekere ongelijkwaardige verhouding. Het geeft een separaat segment in onze maatschappij aan en daarin zijn er zorg-behoeftigen en zorgverleners. Zorg was ooit een aspect van onze beschaving, zoals onze natuurlijke zorg voor onze kinderen. Inmiddels staat 'zorg' echter voor de inrichting van de dagelijkse werkelijkheid bij de afwezigheid van gezondheid en de beperkingen die dat oplevert.
N.B. Dementie is officieel geen ziekte (o.a. de Nederlandstalige Wikipedia noemt het abusievelijk een ziekte) maar het is een syndroom; een verzamelnaam voor ziektebeelden die gekenmerkt worden door geheugenproblemen, stoornissen in het denkvermogen en veranderingen in het gedrag. Dementie is een syndroom dat voorkomt bij verschillende ziektes waarvan de ziekte van Alzheimer de bekendste en meest voorkomende is.
_________________________________________
* Tenzij daar deskundig naar wordt gekeken, zoals de professionals van het BreinCollectief kunnen.

Naar boven |